23-03-08

strategie na de onlusten

 

Het geweld in Lhasa, op 14 maart 2008, door Tibetaanse groepen betogers tegen de Huimoslims en de Han Chinezen was zo brutaal dat de 14e dalai lama en zijn "regering" in ballingschap zich vrij snel verplicht zagen om zich er van te distantiëren. Tal van buitenlandse toeristen getuigden allen in dezelfde zin: brandstichting, stenigen of verbranden van mensen en ze met ijzeren staven en messen bewerken. Tweeëntwintig doden en meer dan 300 gewonden, bijna uitsluitend Hui en Han, een raciale raid[1]. Serge Lachapelle, een toerist van Montreal, getuigt: "De moslimwijk is volledig vernield, geen enkele winkel bleef er overeind."[2]  Al op dinsdag 18 maart verklaarde de 14e dalai lama in een persconferentie dat "de gebeurtenissen in Tibet aan zijn controle ontsnapten en dat hij zelfs zou aftreden indien het geweld voortduurt. Het geweld betekent zelfmoord ".[3] En Thubten Samphel, secretaris voor informatie en internationale relaties van de Tibetaanse "regering" in ballingschap, had slechts één woord tegenover de verslagen van de buitenlandse toeristen: "tragisch".[4]

Nochtans, bij het uitbreken van de onlusten, had de 14e dalai lama zelf, de Tibetaanse "regering" in ballingschap en het wereldnetwerk van "Tibet Support" groepen de internationale publieke opinie te verstaan gegeven dat "het Chinese leger brutaal op een vreedzame betoging ingeschoten had."  De 14e dalai lama riep de Chinese overheid op om "geen geweld te gebruiken." Dit is blijven hangen bij het overgrote deel van de wereldopinie. Diezelfde paar tientallen buitenlandse getuigen kwamen echter in de pers met een ander verhaal: de politie en het leger zijn zo gecontroleerd opgetreden tegenover de "het compleet uitzinnig geweld" (de woorden van een Zweedse toerist), dat hen geen enkele dode kan verweten worden.

De Chinese overheid spreekt van een voorbereide en georganiseerde opstand. Op 10 maart werd door de 14e dalai lama, zijn "regering" en zijn steungroepen de opstand in Lhasa van 1959 herdacht. Voor de Tibetanen in het buitenland is dat hun "nationale feestdag" geworden. Op die datum vertrok uit India een "mars op Tibet", georganiseerd door het nieuw opgerichte "Tibetan People's Uprising Movement"[5], een kaderorganisatie waarin ongeveer alle groepen van het Tibetaanse "parlement" in ballingschap aan deelnemen: de NDP (New Democratic Party), de jeugdbond (TYC) en de vrouwenbond.  "Uprising" is moeilijk anders te vertalen dan "opstand". 10 maart was het signaal voor de opstand, wereldwijd aangemoedigd door kleine betogingen voor de Chinese ambassades (o.m. in Brussel). In de Tibetaanse gebieden in China circuleerden pamfletten, die opriepen tot betogen voor onafhankelijkheid.[6] Driehonderd monniken van het Drepung klooster in Lhasa hielden op 10 maart een bitsige nog geweldloze betoging in het centrum van Lhasa, maar de politie kon hen zonder geweld doen ophouden. Zoals we weten is dit op 14 maart anders uitgevallen. De afzonderlijk opererende groepen Tibetanen, die in de hoofdstad vernielend rondtrokken, waren volgens de ooggetuigen allen gelijkaardig "bewapend": stokken, ijzeren staven, rugzakken met stenen, brandbommen, lange messen of zwaarden. Het gevolg is gekend.

Binnen de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland is een sterke stroming aanwezig die genoeg heeft van de "zachte" aanpak van de 14e dalai lama. Zij concentreren zich in het "Tibetan Youth Congres", de "jeugdbond", meestal dertigers. Eén van de vijf basistellingen van hu programma luidt: "strijden voor de totale onafhankelijkheid van Tibet, zelfs als dit levens moet kosten."[7] Hun voorzitter, Rigzin, lost in een interview: "Ik roep de Tibetanen op om hun betogingen verder te zetten tot China Tibet verlaat."[8] De 14e dalai lama roept op om de "mars op Tibet" (die moet normaal zes maanden duren tot aan het begin van de Olympische Spelen in Beijing)  te staken en bestempelt die als "ondoeltreffend", maar Rigzin, daarmee geconfronteerd, antwoordt kort: "Neen!".[9] Waarop de 14e dalai lama dan weer zegt: "stop met het geweld en de oproep voor onafhankelijkheid, anders verliezen wij de steun van de USA."[10]

Op 21 maart is dan "toevallig" nummer drie van de USA, de voorzitster van het Amerikaanse Congres Nancy Pelosi, op bezoek bij de 14e dalai lama in Dharamsala in India. Zij noemt de situatie in Tibet "een uitdaging voor het wereldgeweten" en eist van China de toestemming om een "internationale onafhankelijke onderzoekscommissie" in Tibet toe te laten, om na te gaan of de beschuldiging van Beijing dat "de dalai lama kliek achter de onlusten zit" wel waar is en om toe te zien op de "behandeling van aangehouden betogers".[11] Dat is één spoor dat de USA volgen: China proberen te dwingen inspectieteams rond de "Mensenrechten" toe te laten, of kunnen zeggen dat China die weigert. In dezelfde zin ligt de oproep van de 14e dalai lama, die in zijn toespraak van 10 maart (alweer, nationale opstandherdenking) China in zijn geheel aanmaant om "transparanter" te worden.[12] Dat doet aan de "glassnost" denken, die de verbrokkeling van de USSR inluidde. Duitsland sluit zich al aan bij de eis voor "transparantie" bij monde van zijn minister van Buitenlandse Zaken: "De federale regering van Duistland zegt aan de Chinese regering: wees tranparant!"[13]

Eisen voor "transparantie" kunnen aan kracht winnen wanneer het intern verzet in de Tibetaanse gebieden groter is. Onlusten zijn minder welgekomen voor het vreedzaam aureool van de 14e dalai lama, maar kunnen misschien nu iets sneller de strategie van de USA dienen. De kaart van de "dictatoriale repressie" is voor hen gunstig om een wereldwijd protest rond de Olympische Spelen te bekomen. Daarvoor hebben zij een aantal "strijders" nodig, want die lokken de repressie uit. Het gaat voor de USA niet om Tibet, dat schreven zij al in 1949, het gaat om China.[14]  De tendens binnen de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland die gewelddadig verzet voorstaat neemt toe. Wanneer de 14e dalai lama zegt "pas op of WIJ verliezen de steun van de USA", kan dit mogelijks betekenen: "verlies IK de steun van de USA, met mijn gematigde vreedzame koers". Komen de USA stilaan terug naar hun strategie van de jaren '60, toen zij volop guerrilla-activiteiten in Tibet steunden met wapens en geld? Dat is redelijk waarschijnlijk. Nancy Pelosi van de USA wil de 14e dalai lama daarbuiten houden, vandaar haar bericht aan het adres van Beijing: die man zit er voor niets tussen. Maar zij heeft geen woord over voor het betreuren van de slachtoffers van de etnische onlusten. Met andere woorden, het komt hen goed uit. En wanneer iets "goed uitkomt" voor de USA, dan hangt daar geld aan de paasklok. Nancy Pelosi uit in elk geval haar tevredenheid met de huidige toestand: "Dank om hier de Amerikaanse vlag te laten wapperen. Dat is meer dan wat we ooit konden dromen", in haar toespraak in Dharamsala op 21 maart.[15]

Dat er honderden Tibetanen zich in het geweld lieten meegaan heeft natuurlijk niet enkel een externe reden. De externe reden mag dan wel het startsein, de ophitser en de sponsor zijn, maar zonder voedingsbodem haalt die niets uit. Er zijn veel Tibetanen die de vruchten van de vooruitgang in China meepikten, maar er zijn ook Tibetaanse armen in de steden, zoals er Chinese armen zijn. Er zijn jonge werklozen, ongeacht hun etnische groep. Het is ook waar dat "le savoir faire", de moderne kennis laat ons zeggen, in Tibet aankomt via de Han Chinezen. En dat de "high-tech" winkels door Han gerund worden. China antwoordt daarop: "dat kan alleen maar goed zijn voor de uitwisseling". Maar het is te begrijpen dat delen van de Tibetanen zich wat voorbijgesneld voelen. Bovendien is de aanwezigheid van de Han Chinezen niet massaal zoals de 14e dalai lama het verkondigt, maar dat is nog een andere kwestie. Ten slotte zijn er ook de kloosters, nog steeds machtig. Zij zien het eeuwenoude onderwijs aan hen ontsnappen. Buiten de kloosters was er in het oude Tibet geen onderwijs. Het gaat hier tevens om een "gevecht" tussen lekenonderwijs en religieus onderwijs. Getuige daarvan zijn de talrijke publieke scholen die in brand gestoken werden.  Het ergste is echter het verdrijven van alle "niet-Tibetanen" uit een regio die één vierde van China beslaat en die nooit in die omvang door dalai lama's bestuurd werd en ook nooit door enkel Tibetanen bewoond was: Groot Tibet. Maar ook "Groot Tibet" is nog een ander verhaal. Al in zijn toespraak in 1987 (net voor zijn Nobelprijs) voor het Amerikaanse Congres zei de 14e dalai lama: "7,5 miljoen Chinese kolonisten zijn in Tibet toegekomen. Opdat de Tibetanen zouden kunnen overleven als volk, moet deze transfer absoluut stoppen en moeten de kolonisten terug naar China gestuurd worden."[16] Daarna bespeelde hij in interviews dikwijls hetzelfde thema: "de Tibetanen zijn in de minderheid in eigen land".

jpdesimpelaere

[1] Getuigenissen o.m. in International Herald Tribune, The Times (London), Toronto Star (Canada), ARD TV (Duitsland), Agence France Presse, The Independant (London), TIME-CNN (USA), The Strait Times (Singapore), South Morning Herald (Australië), De Volkskrant (Nederland), Le Parisien (Frankrijk), BBC (London). Gelijkaardige getuigenissen bij Xinhua (China).

[2] AFP, Hongkong, 19 maart.

[3] The Independent en The New York Times, beiden op 19 maart.

[4] AFP, 19 maart, Dharamsala, India.

[5] Zie hun website onder die naam.

[6] Xinhua, 19 maart. Tot op heden nog niet getoond aan de wereldpers.

[7] website TYC.

[8] AFP, 17 maart 2008.

[9] Time.com, 18 maart.

[10] New York Times, 19 maart.

[11] BBC-news, Asia-Pacific, 21/03/08 en CNN.com 22 maart.

[12] "statement of HH the Dalai lama on the 49th Tibetan Nationa Uprising Day », persoonlijke website 14e dalai lama

[13] Associated Press, 21 maart

[14] Een rapport van het staatsdepartement voor het verre Oosten: "Indien Tibet weerstand kan bieden tegen het communisme, dan is het in ons belang om het te erkennen als onafhankelijk land in plaats van het te blijven beschouwen als deel van China. (...) Het erkennen van Tibet als onafhankelijk land is voor ons niet de echte kwestie. Waar het om gaat is onze houding tegenover China." Foreign Relations of US, 693.0031, 12/4/1949, Wisconsin digital library.

[15] International Herald Tribune, 21 maart

[16] « Plan de paix en 5 points pour le Tibet », 21/9/87 voor het Amerikaans Congres.

19:07 Gepost door infortibet in rellen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, china, dalai lama, usa, opstand, mensenrechten

onlusten in Lhasa

Tibet. Wat? Wie? Waarom?

Dirk Nimmegeers, redacteur van China Vandaag (VBC) uit eigen naam.

De Olympische Spelen komen eraan. Al wie over de politiek van China alleen maar kwaad wil spreken of horen is gestart in de marathon van Beijing bashing. L'embarras du choix: Darfoer, het milieu, Afrika, de mensenrechten... En dan is er de dalai lama, zijn entourage en zijn supportgroups. Iemand had het briljante idee om een heruitgave van Tienanmen op te zetten.

Op maandag 10 maart vertrokken er vanuit India monniken op weg naar China om demonstraties te organiseren rond de Olympische Spelen en om de 49e verjaardag (o getallensymboliek!) van de Tibetaanse opstand te herdenken. Zij werden tegengehouden door de Indiase politie en meteen was er een reserveteam klaar om hen af te lossen. Over de hele wereld hielden ‘Free Tibet support groups' demonstraties in de dagen daarna en in China organiseerden monniken verboden betogingen. Het hoogtepunt van de actieweek moest in Tibet zelf plaatsvinden en dat gebeurde ook. Op vrijdag 14 maart werd in Lhasa door een aantal jongeren het startsein gegeven voor een dag van geweld en vernieling. Toen vielen de eerste doden.

Wie heeft er gedood? Vanwaar kwam het geweld? Waarom is er geen dialoog tussen Beijing en de dalai lama? Voor wie achter de Spielbergs en de Vuylstekes van deze wereld aanholt zijn dat overbodige vragen, maar niet voor diegenen die oprecht meeleven met de mensen die in China wonen en werken.

Wie is verantwoordelijk voor het geweld en voor de slachtoffers?

Als je alleen de krantenkoppen leest of kennis neemt van de nieuwsselectie die je op radio en TV kunt horen krijg je het bekende verhaal over de Chinese dictatuur. Maar er ontstaat een heel ander beeld als je luistert naar de getuigenissen van westerse journalisten en toeristen die de feiten hebben meegemaakt. Deze verklaringen kwamen ook in media zoals de BBC, AFP, The Economist, The Guardian, maar dan wat minder sterk belicht.

Chinezen van andere bevolkingsgroepen dan de Tibetaanse of van een ander geloof dan het boeddhistische werden aangevallen met stenen, messen en volgens ooggetuigen ook met geweren. Eigendommen en een heiligdom (een moskee) van niet Tibetanen en van de staat werden geplunderd, vernield en in brand gestoken. Urenlang is er door de politie een passieve houding aangenomen en was de voornaamste activiteit van de ordehandhavers gericht op het in veiligheid brengen van burgers, het blussen van branden en het voorkomen van nog meer destructie. Het is waarschijnlijk niet waar dat de politie vrijdag op de menigte heeft geschoten. Van dat soort ingrijpen zijn er geen beelden. Geen van de toeristen of journalisten die in Lhasa waren, verklaarde dat de ordetroepen dodelijke slachtoffers hebben gemaakt. Het is ook zeer aannemelijk dat de Chinese autoriteiten, nu met de Olympische Spelen alle ogen op China gericht zijn, alles op alles wilden zetten om de orde te handhaven zonder dodelijke slachtoffers.

Moeten we dan niet overwegen om het voordeel van de twijfel te geven aan de Chinese versie van de incidenten, in plaats van zoals meestal gebeurt, aan die van de dalai lama en zijn bondgenoten?

Het geweld in Lhasa en in andere Chinese steden gebeurt onder de spandoeken en vlaggen van separatisten. Van de aanloop naar de Olympische Spelen profiteren ze om provocaties op touw te zetten waarop naar hun inschatting de staat moeilijk zal kunnen reageren. Misschien was een bepaald recent nieuwsfeit een extra aanmoediging voor hen: enkele machtige staten hebben de wereld voor een voldongen feit geplaatst betreffende de afscheiding van Kosovo. Maar achter het geweld in Lhasa zit meer dan een separatistisch ideaal.

Het oproer is in zekere zin uitgemond in etnische en godsdienstrellen. Er zijn ook jongeren en mensen bij betrokken die sociaal en economisch de boot gemist hebben, afgunstig op succesvolle leden van andere bevolkingsgroepen en met het gevoel dat zij achtergesteld zijn. Er is ook sprake van misnoegdheid over voedselprijzen en dergelijke. Sommige Tibetanen kunnen allicht racistische haatgevoelens koesteren voor Han Chinezen (en omgekeerd).

Het is zeer de vraag of de meeste Tibetanen voor wie de dalai lama hun geestelijke leider blijft, ook bewuste voorstanders zijn van een afscheuring van China. De boeddhistische elite in ballingschap, hun politieke organisaties en de monniken maken echter dankbaar gebruik van het religieuze aanzien van de dalai lama om hun nationalistische agenda kracht bij te zetten.

Wat wil de dalai lama en waarom krijgt hij dat niet?

Wat is de verantwoordelijkheid van de dalai lama bij dit alles? Waarom is Beijing verre van enthousiast om met hem te onderhandelen? Dat hij en zijn bondgenoten de rellen letterlijk georganiseerd hebben zal moeilijk te bewijzen zijn. Maar er zijn ook dingen die helemaal niet hoeven bewezen te worden en die iedereen heeft kunnen volgen. Tot dinsdag 18 maart hebben de dalai lama en zijn woordvoerders uitsluitend de Chinese regering opgeroepen om ‘met het geweld te stoppen', zijn zij grove beschuldigingen blijven uiten (o.a. het absurde culturele genocide) en hebben zij niets gedaan tegen de herhaalde pogingen van hun volgelingen in andere provincies om olie op het vuur te gieten met nieuwe opstootjes. Op 18 maart keurde de dalai lama voor het eerst ook het geweld van de Tibetanen zelf af. We mogen ons afvragen hoe oprecht die woorden zijn van iemand die toelaat dat zijn zogenaamde regering in ballingschap wilde geruchten blijft verspreiden over Chinese gruweldaden en die geen stappen zet om zijn aanhangers ook echt met hun acties te laten ophouden.

Die dubbelzinnigheid vinden we in alles terug.

De dalai lama zegt geen onafhankelijkheid te willen maar hij steunt het zwaaien met de ‘Tibetaanse vlag' en staat aan het hoofd van een groep mensen die wel degelijk China willen splitsen. Zij en hun leider spreken over de Chinese ‘bezetting' (hoe kun je een land dat niet onafhankelijk is en het niet wil zijn, bezetten?).

Hij is tegen geweld, maar houdt zijn volgelingen niet tegen als ze Chinese vlaggen verbranden en gewelddadige acties plannen en uitvoeren. Hij ziet zichzelf enkel als een godsdienstig leider, niet als een politicus en hij zegt dat hij na zijn terugkeer ook geen politiek leider van een ‘vrij Tibet' wil zijn, maar hij doet voortdurend aan politiek. Hij blijft culturele autonomie, vrijheid en respect voor de Tibetaanse cultuur en religie eisen terwijl dat alles in de Autonome Regio Tibet al een tijdlang ruimschoots verwezenlijkt is en bevorderd wordt.

Hoe nu verder?

Chinese ordehandhavers willen er nu door een grote machtsontplooiing voor zorgen dat de rust hersteld wordt, nog steeds zonder dat ze buitensporig geweld hebben ingezet. Wel heeft de politie geschoten en vier demonstranten verwond in de provincie Sichuan, volgens het officiële persagentschap Xinhua uit zelfverdediging.[1]

Buitenlandse journalisten zijn weggestuurd uit Lhasa. De laatste buitenlandse reporter, de Duitser Georg Blume, waarschuwde in een interview toen hij de stad moest verlaten, voor overhaaste conclusies. "Ik dacht eerst ook dat de politie schuld had aan de doden...hoe meer ik met getuigen sprak, hoe onwaarschijnlijker dat bleek...een aanhanger van de dalai lama die China altijd bekritiseert, zei me ‘om eerlijk te zijn, dit keer zijn we te ver gegaan en...de politie heeft niet geschoten'. De politie is overal, ze doen voor het eerst huiszoekingen, maar er is toch een zekere terugkeer naar het normale leven." [2]

We zullen dit soort getuigenissen voorlopig moeten missen. Dat is jammer want het betekent dat de vooringenomenheid van hoofdredacteurs en commentatoren, die standaard spreken over de ‘bezetting van Tibet' voorlopig niet meer zal genuanceerd worden. De internationale dalai lama lobby blijft verder beschikken over massa's middelen om de opinie overal (behalve in China) te manipuleren.

Wij kijken ernaar uit dat de provocaties ophouden en dat er niet nog meer doden vallen. Tibet kent al vier opeenvolgende jaren van 12,7 procent economische groei, het inkomen van de bevolking is op twintig jaar tijd meer dan verviervoudigd. Een spoorweg over het dak van de wereld die zonder ironie een wonder van techniek mag genoemd worden, verbindt Lhasa met de stad Xining 1900 km verderop, in een andere Chinese provincie. Die spoorweg zorgt voor investeringen, toerisme naar en vanuit Tibet en snellere economische vooruitgang. In 2006 verhuisde 10 procent van de Tibetaanse bevolking naar een nieuwe woning. Lhasa, waar de mensen in 1993 hun behoefte nog op straat deden, is nu een moderne stad.[3]  De beste hoop voor Tibet en de rest van China bestaat erin dat het land binnenkort kan verder werken aan de ontwikkeling van haar de autonome regio en aan het verzoenen van alle bevolkingsgroepen daar.

 

 

 

 



[1] Xinhua, The Guardian, BBC, AP

[2] http://blogs.guardian.co.uk/news/2008/03/china_crackdown_on_tibet.html

[3] Whatever China does, Tibet will still demand its freedom, commentaar van Ed Douglas in The Observer van 16 maart

19:02 Gepost door infortibet in rellen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: lhasa, opstand, onafhankelijkheid, tibet, china, internationaal