Op 22 oktober 2009 publiceerde de Amerikaanse Congrescommissie over China een lijvig (152 pagina’s) rapport over de ‘mensenrechten’ in Tibet.[i] Dat doen zij ongeveer jaarlijks. China doet zoiets niet over een ander land, zij mengen zich niet in de interne keuken van anderen. Op internationaal vlak is China felle voorstander van dialoog en tegelijk niet-inmenging in elkaars binnenlandse aangelegenheden. Over het Amerikaans rapport rond Tibet zegt China gewoon: “Met wat bemoeien jullie zich?”, tegelijk zeggend dat de informatie in het rapport op geen grond van waarheid steunt, maar zonder in detail op de polemiek in te gaan.

Het rapport van de Amerikaanse Congrescommissie haalt zijn feiten voornamelijk uit de kringen rond de dalai lama, uit de Chinese dissidentenwereld en uit de satellietorganisaties van de CIA, zoals ‘Radio Free Asia’, ‘International Campaign for Tibet’ en het ‘Tibetan Center for Human Rights and Democracy’. Daar staan tal van precieze aanklachten in over “te weinig politieke vrijheid, arrestaties, gebrek aan persvrijheid, intomen van de invloed van de godsdienst” en dies meer. Maar wat opvalt is dat die aanklachten eigenlijk veel minder sterk zijn dan wat bij ons in het publiek in het Westen circuleert. Of met wat de dalai lama vertelt. En die twee laatste zijn ongeveer hetzelfde.

Het is leerrijk om hierbij de toespraak van de dalai lama te nemen, die hij hield voor een hoorcommissie van de Franse senaat, in augustus 2008, volop tijdens de periode van de Olympische Spelen in Beijing. Ik zet een paar stellingen van hem op een rijtje.

“Na de manifestaties van maart 2008 kregen wij talrijke getuigenissen over willekeurige executies en van folteringen tot ter dood. De lichamen van de verdwenen personen werden niet aan de familie teruggegeven. Terreur heerst alom”

Geen spoor daarvan in het nochtans door de Tibetaanse bannelingen en de CIA –satellieten gestoffeerd lijvig rapport van het Amerikaans Congres. En de terreur heb ik ook niet gevoeld toen ik er was op het moment van zijn speech.

“Nog voor de evenementen van maart 2008 zagen we een systematisch vervangen van Tibetaanse kaders door Chinese, ter voorbereiding van wat zou volgen. Een zeer betrouwbare bron vertelt ons dat de Chinese overheid van plan is om na de Olympische Spelen één miljoen Chinezen naar Tibet te doen emigreren. Een andere maatregel zou erin bestaan om alle Tibetanen, die in het buitenland studeren binnen de zes maanden te verplichten terug te komen.”

Geen spoor daarvan in het Amerikaans rapport en straffer: ook niet in de realiteit!

Maar er staan nog andere ‘straffe’ dingen in zijn toespraak voor de Franse Senaatscommissie, die niet direct verband hebben met het Amerikaans rapport over de mensenrechten. Ik zet er nog enkele op een rijtje, met een klein beetje commentaar.

“De winkels die Tibetanen openen in het binnenland van China, worden geboycot”.

Daar heb ik toch het tegendeel van gezien, in dezelfde periode als zijn speech (augustus 2008). Tibet is in de mode in de rest van China. Wat waar is: die modecentra mogen geen propaganda maken voor de onafhankelijkheid van Tibet. De dalai lama zou misschien wel graag een dergelijk netwerk voor zijn strijd in China willen.

“Ik heb het internationale Rode Kruis uitgenodigd om bijstand te verlenen bij de aardbeving in Tibet (noot redactie: niet in Tibet, maar in Sichuan, waarvan hij een deel opeist als Tibetaans grondgebied). De Chinese autoriteiten hebben geweigerd.”

De internationale pers heeft de Chinese autoriteiten geloofd om de efficiënte hulpverlening na de aardbeving. Voor de dalai lama is het openbreken van China via “internationale hulp of inmenging” een tactiek die hij deelt met de VS.

“In Binnen Mongolië zijn de oorspronkelijke Mongolen, 3 à 4 miljoen, overspoeld door 80 miljoen Han-Chinezen.”

De cijfers kloppen niet, want de autonome regio Binnen-Mongolië telt slechts 25 miljoen mensen. Maar wat erger is: hij predikt de etnische haat niet enkel voor Tibet.

“Nu ik buiten Chinees Tibet ben, voel ik me een vrij mens, ik kan zeggen wat ik wil, ik kan gaan waar ik wil. Ik voel me dus goed. Ik steek een hand uit naar de Chinezen, maar zij grijpen die niet. Dan ben ik wel verplicht om de andere hand uit te steken naar diegenen die ons werkelijk steunen in deze wereld.”

Hij bedoelt de VS en een beetje Europa, als het maar tegen China is.

“De internationale gemeenschap heeft geen enkele reden om zich te laten pesten door het Chinese communistische regime. Hier in het Westen heerst fundamentele vrijheid. Daarom is het belangrijk dat jullie de kant kiezen van volkeren, die nog niet van die vrijheid genieten.”

Een etnisch scenario om China te doen uiteenspatten.

“Frankrijk lijkt niet direct bedreigd door de troepen van China, maar India en Japan wel. Voor hen is deze gemilitariseerde supermacht een reëel gevaar. Het is een supermacht beschikkend over nucleaire wapens, die macht enkel ziet via geweld en niet aarzelt om dat in praktijk om te zetten. Hun intercontinentale raketten zijn misschien een bedreiging voor Rusland en Europa.”

Alle internationale strategen zijn het erover eens dat de militaire capaciteit van China om buiten zijn grenzen te treden zeer beperkt is. De DL zaait toch het idee, ‘diaboliseren’ heet dat in het Frans. Nochtans heeft China geen enkele militaire basis in het buitenland. Dat kunnen andere ‘groten’ niet zeggen, ondanks hun Nobelprijzen voor de vrede.

“Groot Tibet werd bestuurd door de opeenvolgende dalai lama’s.”

Dat is vrijwillig liegen. Alle historische documenten tonen dat het lokale gezag van de dalai lama’s zich beperkte tot de huidige provincie Tibet, niet de ‘verdubbelde extensie’ (zie elders op dit blog).

“Met de Chinese overheid in 1950 was ik overeengekomen dat Tibet een eigen leger mocht hebben.”

Grotendeels vals. Een Tibetaanse afdeling binnen het nationale Chinese ‘Volksbevrijdingsleger’ is iets anders.

“Er is nood aan een Tibetaanse bufferstaat tussen India en China.”

Ja, liefst geen toenadering tussen India en China. Beter een bufferstaat naar Westers model.

“Ik benadruk dat China, nu het zich integreert in de internationale markt, beter de idealen van de democratie zou omhelzen.”

Ja, uiteraard, zich te grabbel gooien aan het Westers neoliberalisme. Maar dat is China niet van plan blijkbaar.

Conclusie:

Zelfs al zijn de aangehaalde feiten in het Amerikaans rapport twijfelachtig maar toch niet fel overdreven, de dalai lama doet er in elk geval nog een marketingschepje bovenop gedurende zijn internationale tournee.   

Begin november bracht de 14^e dalai lama een bezoek aan de regio Arunachal Pradesh in India. Arunachal Pradesh is een strook land, ongeveer tweemaal zo groot als Zwitserland, in het uiterste noordoosten van India, tussen Bhutan en Myanmar. In het noorden grenst het aan Chinees Tibet, waarvan het voor 1913 een deel van was en gewoon “Tibet” heette. In 1913 werd de bosrijke regio door Engeland bij Brits India gevoegd, via het “Akkoord van Simla” met de toenmalige 13^e dalai lama. China was toen te zwak om te reageren (dit viel samen met het begin van de 1^e Chinese republiek), maar erkende nooit het “Akkoord van Simla”. Voor China bleef Arunachal Pradesh, zoals India het is gaan noemen, deel uitmaken van het Chinees/Tibetaanse grondgebied. Dat is nog steeds hun stelling vandaag. Door grensschermutselingen in 1962 tussen India en China bleven de relaties lange tijd koel tussen de twee groten. Maar de laatste tien jaar is er een opmerkelijke dooi ingetreden en is China Indiaas tweede handelspartner geworden. In 2003 besloten de twee landen om een gemengde commissie in het leven te roepen om een definitief tracé voor te stellen voor de grens tussen de twee landen (China claimt Arunachal Pradesh en India eist een gebied in Tibet op, ten noorden van Kashmir). Het overleg en de samenwerking tussen de twee grote landen gaan dus vreedzaam en flink vooruit.

Precies daar komt de dalai lama een beetje olie op het vuur gooien. Net voor zijn bezoek aan Arunachal Pradesh had de dalai lama in Tokyo aan de pers verklaard dat hij achter het Indisch standpunt staat, namelijk dat Arunachal Pradesh bij India behoort (AFP, 31/10/09). Dat herhaalde hij nog eens toen hij er was (Indisch persagentschap ANI, 8/11/09). In Tokyo had hij ook de Indische democratie toegejuicht en het ‘één-partij-systeem’ van China met zijn ‘staatspers’ fel bekritiseerd (AFP). In Tawang, het stadje in Arunachal Pradesh waar hij met zijn privéhelikopter neerdaalde, zei hij dat hij daar enkel was om religieuze lezingen te geven. Maar de omgeving stond vol vlaggen van de Tibetaanse onafhankelijksbeweging. ¨De Indische eerste minister Manmohan Sinh zei tegen zijn Chinese collega Wen Jiabao dat de dalai lama welkom blijft op Indisch grondgebied, er mag rondreizen zoals hij wil, maar dat hij er zich niet met politiek mag bemoeien. India liet enkel Indiase journalisten toe in het gebied tijdens het bezoek van de dalai lama.

Hier loopt de dalai lama dus op scherp met zijn bezoek aan Arunachal Pradesh en zijn uitspraken in de marge ervan. Door zijn zegen te geven aan het Indiaas standpunt in het grensgeschil probeert hij natuurlijk China te irriteren. Maar hij geeft tegelijk steun aan de (tegenover China) minder verzoeningsgezinde krachten in India rond de kwestie. Dat ‘mag’ hij normaal niet doen, want hij mag zich niet mengen in de Indiase politiek. Dat heeft ook de belangrijke Indische krant verontwaardigd geschreven (The Hindu, 13/11/09).

Maar mogelijks zit achter die symboliek nog meer achter. De toenadering tussen India en China wordt met een scheef oog bekeken vanuit Washington, dat schrijven de belangrijke strategen in de VS, ondermeer Brezinski, adviseur van Obama. De dalai lama luistert blijkbaar naar de stem van zijn geldschieters en gooit wat roet in het eten tussen India en China. China antwoordt dat het grensconflict met India zal opgelost worden wanneer de dalai lama er niet meer is. Zij hebben tijd zat. “En,” zeggen zij, “wij hebben geen schrik van 130.000 Tibetaanse separatisten in het buitenland, tenslotte zijn zij een kleine minderheid, zelfs al beschikken zij over een uitgebreid gesponsord propagandanet in de wereld. Wij hopen dat de Westerse landen beter begrijpen dat samenwerken beter is dan tegen ons dit kleine groepje te steunen.” (Xinhua).

Het gebeurt dikwijls dat men mij interpelleert over het trieste lot van de ‘echte’ 11^e panchen lama, die in 1995 door de 14^e dalai lama als reïncarnatie aangeduid werd om de in 1989 overleden 10^e panchen op te volgen. Enkele dagen nadat de dalai lama zijn keuze had bekendgemaakt, werd het jonge opvolgertje samen met zijn familie ‘uit de circulatie verwijderd’ door de Chinese overheid. In Tibet beweert men dat zij ‘zwijggeld’ kregen (een goede levenssituatie in Beijing) en een gecontroleerd verbod om met buitenlanders, journalisten en kloosters om te gaan. Volgens de verdedigers van de dalai lama heeft Beijing daarna een eigen jongetje aangeduid, ‘partijgetrouw’ of ‘zoon van een partijkader’ zo zeggen zij, om als ‘valse’ 11^e panchen Tibet te versieren. Sinds bijna vijftien jaar wordt het ‘verdwenen jongetje’ op een foto als ‘jongste politieke gevangene ter wereld’ in pro-onafhankelijkheidsdemonstraties in het buitenland meegedragen. Wat zit daar nu weer achter?

Wat is een ‘panchen lama’?

Zonder veel in details te treden, toch een paar rechtzettingen van courante opinies bij ons verspreid door de sympathisanten van de dalai lama.

Is de panchen lama de ‘tweede’ in de religieuze hiërarchie in Tibet, een soort onderpaus?

Neen. Bijna integendeel. Hij was één van de twee eerste leerlingen van Tsongkapa, de stichter van de gelug school van het Tibetaanse boeddhisme (‘gele mutsen’). Tsongkapa en zijn twee leerlingen worden in Tibet vereerd als een soort ‘heilige Drievuldigheid’. De eerste dalai lama was een latere leerling van Tsongkapa. Maar de 5^e dalai lama greep de lokale politieke macht in Tibet in de 17^e eeuw en dat gaf hem en zijn opvolgers natuurlijk meer invloed op alle terreinen. De dalai lama’s verbleven ook in de hoofdstad Lhasa, terwijl de panchen lama’s de streek van Xigaze, de tweede belangrijkste stad, bestuurden.

het Tashilumpo klooster in Xigaze 

Werden de reïncarnaties van de panchen lama door de dalai lama’s aangeduid?

Neen. Het waren de lama’s van het Tashilumpo klooster, de thuisbasis van de panchens, die de zoektocht naar een reïncarnatie tot een goed einde brachten. De dalai lama’s gaven hun toestemming of veto, net zoals het Chinese keizerrijk of later de republiek dat deed.

De 10^e panchen lama vertrok niet in ballingschap samen met de dalai lama in 1959, hij bleef in Tibet. “Toch zou hij zich verzetten tegen het communistisch bewind en riep zelfs in 1964 op voor een onafhankelijk Tibet”, zo zeggen de ‘dalaïsten’. “Dat kostte hem 13 jaar gevangenschap”.

De 10^e panchen heeft nooit een oproep gelanceerd voor een ‘onafhankelijk Tibet’, hij distancieerde zich ook duidelijk van de 14^e dalai lama. Maar tijdens de Culturele Revolutie in China werd hij wel “opzij geschoven” en moest onder bewaakte residentie in de lamatempel in Beijing verblijven. Hij werd in 1978 gerehabiliteerd en kreeg flinke budgetten ter beschikking om tempels in Tibet en erbuiten te herstellen en te renoveren.

Zijn opvolging

De tiende panchen lama stierf in januari 1989 in Xigaze. Om zijn reïncarnatie te zoeken ging een comité van hoge lama’s van het Tashilumpo klooster in Xigaze aan het werk (begaafde kinderen zoeken, waarnemen van de wolken boven een heilig meer, enz). De tiende panchen had vier dagen voor zijn dood (na een hartaanval, die weinig uitweg bood) verklaard, op een symposium van hoge lama’s op 24 januari 1989, dat zijn opvolger moest gekozen worden volgens de traditionele methode van lottrekking in de gouden urne voor het beeld van Sakyamuni in de Jokhang tempel onder de drie best gevonden kandidaatjes. Het comité van het Tashilumpo klooster volgde het voorschrift, maar één van hen had heimelijk correspondentie met de dalai lama in India. Einde 1994 had het comité zeven kandidaatjes verzameld en maakte zich op om de drie beste eruit te halen om de lottrekking aan Beijing voor te leggen. Het is op dat moment dat de huidige dalai lama tussenkwam, in mei 1995, door unilateraal en zonder overleg met Beijing een ander kind aan te duiden als de geschikte opvolger, zonder sacrale lottrekking. De ereabt van het Tashilumpo klooster heeft zich onmiddellijk hiertegen verzet in een officiële toespraak, zeggende dat de dalai lama hierdoor de traditionele regels van het Tibetaanse boeddhisme met de voeten trad. Hij voegde eraan toe dat de geboortedatum van dat kind ook vervalst was: geboren voor de dood van de 10^e panchen. Of dat waar is weten we niet, maar in elk geval de gewone procedure volgde haar weg en in november 1995 werd de uiteindelijke lottrekking onder de drie ‘beste’ uitgevoerd, wat resulteerde in de huidige 11^e panchen lama, die ondertussen gestudeerd heeft en Tibet en aanpalende gebieden bereist. Het ‘andere’ kind werd inderdaad met zijn familie van het toneel ‘afgevoerd’. Het werd de mascotte van de onafhankelijkheidsbeweging in het buitenland.

Tot besluit

De Chinese regering heeft sinds de 18^e eeuw haar zeggenschap over het bekrachtigen van een reïncarnatie van een hoge lama in een wet vastgelegd. Die wet is nog altijd van kracht. De huidige dalai lama heeft de kans gegrepen om dit te doorbreken, door van buitenaf eenzijdig de opvolging van de panchen lama naar zich toe te trekken.

 de administratieve residentie van de panchen lama's, nu heropgebouwd, vroeger vernield tijdens een burgeroorlog met de dalai lama van Lhasa.

In Lhasa is de 35-jarige Deying Drolma lid geworden van de Chinese Communistische Partij (CCP). In juni van dit jaar had zij haar aanvraag tot toetreding ingediend en die is nu dus aanvaard.

Wat is daar nu bijzonder aan, er zijn tienduizenden Tibetanen lid van de CCP?

Wel, Deying Drolma is een verre nicht van de huidige dalai lama. In 1959 vroeg de dalai lama aan zijn nicht Khyi Losel – de grootmoeder van Deying Drolma – om mee in ballingschap te vertrekken. (Wie zei alweer dat de dalai lama onvoorbereid en plots in het holst van de nacht op de vlucht is geslagen in 1959?). Maar Khyi Losel heeft dat toen geweigerd en nooit gedaan, zelfs al behoorde zij tot de adelstand. (In de beste families is er altijd wel enige onenigheid). Deying Drolma was in 1993, na het beëindigen van haar middelbare studies, bij het Volksbevrijdingsleger (PLA) in dienst getreden. “Als kind stond ik in bewondering voor de legerdokters, die dikwijls grote afstanden aflegden in moeilijke omstandigheden om verspreide herdergemeenschappen te helpen bij ziekte.” Omwille van haar familieband met de dalai lama heeft zij meer dan tien jaar lang getwijfeld alvorens zich uiteindelijk dan toch kandidaat te stellen voor toetreding tot de CCP.

(Xinhua, 4 nov 2009)

Soms zijn die pertinent. Ik laat hier Zhu Weiqun aan het woord, de vicedirecteur van de ‘Eenheidsfrontafdeling’ van de Chinese Communistische Partij. Zijn stellingen komen uit een interview met het Duitse magazine ‘Focus’, 22 september 2009.

“Autonome regio’s in China vormen 64% van het nationale grondgebied. In die regio’s zijn etnische minderheden in de meerderheid (tegenover de Han Chinezen). Maar de verschillende etnische groepen zijn zeer gemengd in die gebieden. Moeten wij méér dan de helft van ons grondgebied overlaten aan etnische conflicten?

De regionale autonomie die wij toekennen is niet zoals jullie die zich indenken. Bij ons gaat autonomie gepaard met de eenheid van het land. Zonder nationale eenheid is er geen autonomie voor de minderheden. De geschiedenis toont aan dat etnische minderheden dikwijls de speelbal worden van grote mogendheden en dan is er van autonomie geen sprake meer.

Wat je vandaag kan zien als ‘gemoderniseerd’ Tibet is niet het werk van 200.000 Han Chinezen, die er verblijven. Dat is gewoon onmogelijk, gezien de omvang van de vooruitgang. Het zijn voornamelijk de Tibetanen, die hun regio ontwikkeld hebben.

De communistische partij in Tibet? Dat zijn Tibetanen, toch in de meerderheid! De wereld gelooft het niet, maar het zijn Tibetanen die er de ontwikkeling sturen.

Wat de dalai lama betreft, jullie denken dat hij veranderd is van houding na de periode dat hij een gewapende rebellie steunde in Tibet in de jaren ’50 en ’60. Het tegendeel is waar. De dodelijke onlusten van maart 2008 heeft hij nooit afgekeurd, integendeel, in een interview mat AsianWeek op 6 april 2008 zei hij dat ‘de platgebrande winkels van de Han Chinezen in Lhasa slechts bordelen waren’.

De buitenlandse mogendheden hebben ons niet veel goeds gebracht in de eerste helft van de 20^e eeuw. Gedurende 60 jaar beheren wij nu onze eigen zaken en wij staan er opmerkelijk beter voor. Wij zijn ten volle bij machte om onze interne problemen zelf aan te pakken. De dalai lama een Nobelprijs geven was enkel een tactiek van het Westen om China te ‘sanctioneren’.

Journalisten, die enkel komen om ons te bekritiseren, zijn niet welkom. De deur van Tibet staat open, maar wij willen er stabiliteit en vooruitgang, geen vooringenomen onruststokers. Dat ligt in onze beslissingsmacht.

De laatste onderhandelingen met de vertegenwoordigers van de dalai lama in november 2008 zijn afgebroken door henzelf, niet door ons. Wij aanvaarden zijn ‘memorandum’ niet als basistekst voor onderhandelingen omdat het daar in bedekte termen nog steeds gaat over ‘onafhankelijkheid’. Gesprekken blijven mogelijk, maar niet op die basis. Op welke basis dan wel? Indien de dalai lama zijn internationale kruistocht tegen China stopt, dan kunnen we praten over zijn terugkeer. Tijdens zijn bezoeken aan hoge leiders van landen doet hij niets anders dan de relaties van die landen met China verstoren. Dat zijn politieke interventies, geen religieuze. Tegenover de ‘Deutsche Welle’ zei hij op 2 augustus dat “de Chinese Communistische Partij beter op pensioen zou gaan”. Dat lijkt mij geen religieus discours. Hoe kan dat samengaan: hij wil praten met ons maar tegelijk zegt hij dat we met pensioen moeten gaan. Praten is geen show. Zo’n stellingen zijn volgens mij ingegeven door de kringen in zijn directe omgeving, buitenlandse mogendheden incluis, sponsoring inbegrepen. Een bepaald land, dat ik niet wil noemen, heeft hem dit jaar 16,75 miljoen dollar steun bezorgd. Die steun heeft de dalai lama sinds lang in een val gelokt.

De vrijheid van meningsuiting is gevrijwaard in Tibet, behalve wanneer die ingaat tegen de eenheid van de diverse etnische groepen. Bovendien moeten politiek en godsdienst gescheiden blijven en wij willen geen parallel systeem van onderwijs (officieel en religieus).”  

Zware onlusten braken uit op zondag 5 juli in Urumqi, de hoofdstad van de Chinese westelijke provincie Xinjiang. Zeer zware onlusten want er zijn 156 doden geteld en meer dan 1000 gewonden. Dat is veel meer dan tijdens de rellen in Tibet in maart 2008. Maar de aard van de onlusten is fel gelijklopend: bendes die de stad rondtrekken, brand stichten en mensen in elkaar kloppen. Volgens de Chinese politie zijn er ongeveer 1500 mensen aangehouden. Dat er sociale en etnische spanningen zijn in China zal niemand betwisten. Maar dat die gebruikt worden in een internationaal geostrategisch spel vermelden onze berichtgevers weinig. Daarom hier enkele bedenkingen precies daarover, meer bepaald over het “eenheidsfront dalai lama - Xinjiang”.

De 14^e dalai lama voelt zich verwant met de “strijd van de Uyguren van Xinjiang”, dat zegt hij in tal van toespraken (o.m. in zijn toespraak voor het Europees parlement, 4 april 2008). Maar hij noemt die streek “Oost-Turkestan”, die volgens hem best onafhankelijk zou worden. De laatste tien jaar zijn er in de Westerse wereld talrijke comités verrezen ter verdediging van de onafhankelijkheid van “Oost-Turkestan”. Een orgaan dat overkoepelend wil zijn bevindt zich in Duitsland, in München en heet “World Uyghur Congress”. De  voorzitster ervan bevindt zich in de USA en gaat er prat op dat hun beweging kon ontstaan dankzij de steun van het “National Endowment for Democracy” (NED), de zusterorganisatie van de CIA voor “vreedzame” operaties.[1] Haar boek “Dragon Fighter” kreeg een voorwoord van de 14^e dalai lama.

In de publieke boekhouding van het NED vind je vier Uyghur oppositieorganisaties, die officieel samen iets meer dan 500.000 dollar ontvingen in 2008.[2]   

Dat is de link met de 14^e dalai lama: zij hebben dezelfde sponsors.

Maar zij ‘ontmoeten’ elkaar ook. Een eerste conferentie van de “alliantie” (Tibet, Oost-Turkestan, Zuid –Mongolië) vond plaats in New York op 16 oktober 1998. Officiëlen van de Clinton administratie, samen met vertegenwoordigers van de dalai lama, van de Uyguren en de Mongolen. De 14^e dalai lama had een boodschap voor de vergadering: “Onze drie volkeren hadden banden in de geschiedenis en zijn nu verenigd tegen de bezetting door China. Het Sovjet imperium is ineengeklapt en naties hebben de vrijheid teruggevonden. Ik ben optimistisch voor de toekomst van onze volkeren.”[3]

Het doel van dit alles lijkt me redelijk duidelijk: via etnische gesponsorde ophitsing in diverse delen van China het land doen uiteenvallen, naar het voorbeeld van de Sovjet-Unie.

Begin juni was de Dalai Lama in Nederland. Later reisde hij door naar Frankrijk. Hij werd in de twee landen met veel egards ontvangen. De Chinees-Nederlandse schrijfster Lulu Wang voelde zich niet gelukkig bij het gebeuren. Ze schreef een Open Brief. Met haar goedvinden publiceren we hem integraal.

Brief aan sommige westerse politici en media

Den Haag, Nederland
5 juni 2009
 
Hooggeachte mevrouw, heer,
 
Toen ik jaren geleden in China was, hoorde ik dat de politiek en de media in het Westen transparant zijn. En dat daar vrijheid van meningsuiting is. Nu ik in het Westen woon en werk, heb ik een paar vragen voor u en ik hoop van u een antwoord te mogen krijgen. Ik heb er het volste vertrouwen in dat u streeft naar een mooie toekomst voor ons allen. Als een nieuwe Nederlandse burger zou ik graag achter uw besluiten kunnen staan, inclusief die over uw benadering van de Dalai Lama.

Twee verschillende beelden

Gisteravond zag ik op tv een interview met de Dalai Lama, die momenteel bij ons in Nederland op bezoek is en die door u met egards ontvangen wordt of gaat worden. Hij klonk wijs en leek mij sympathiek. Vandaar dat ik het zo jammer vind dat er een enorm verschil bestaat tussen het beeld dat Nederlandse kijkers van dit tv-programma, onder wie ikzelf, van de Dalai Lama kregen aan de ene kant en het beeld dat de meeste Chinezen van hem hebben. Hoe zou dat volgens u komen?

Wijsheid

Er zijn miljoenen priesters, dominees, rabbijnen, imams, boeddhistische monniken, taoïsten en andere geestelijken in de wereld, die wijze dingen zeggen en sympathiek zijn – waarom wordt de Dalai Lama door u uitverkoren om met zo veel eer te ontvangen en om zo veel media-aandacht te besteden?

Vrede

Boeddhisme is in mijn ogen een geloof dat harmonie, vrede en barmhartigheid in de samenleving bevordert. Als het doen en laten van een boeddhistische monnik direct of indirect, bedoeld of onbedoeld, voor verscheurdheid en vijandigheid tussen zijn broeders en zusters in zijn vaderland zorgt, alsmede politieke, ideologische en zelfs economische conflicten en onrust in het buitenland, weet u dan zeker dat hij zich bezighoudt met godsdienst?

Kerk en staat

Men heeft in Europa in de afgelopen honderden jaren door vallen en opstaan ingezien dat geloof en politiek, kerk en staat beter gescheiden gehouden kunnen worden. Waarom geldt dit inzicht ineens niet meer als het gaat om een binnenlandse aangelegenheid van China? De Dalai Lama wil namelijk de grondwet van Tibet laten baseren op de boeddhisme–theocratie (zie hoofdstuk 1, artikel 3, van Charter van de Tibetanen in ballingschap).*

Vrijheid

China heeft u herhaaldelijk verzocht de Dalai Lama niet te ontvangen, wat voor China van landsbelang is. Of China hier gelijk in heeft, doet in dit geval niet ter zake. Het is haar goed recht om haar binnenlandse zaken op haar eigen manier te regelen, of niet soms? Het staat u inderdaad vrij om te ontmoeten wie u wilt. Maar de vrijheid die u neemt is mijns inziens alleen geoorloofd als u tegelijkertijd de vrijheid van China om zichzelf te beschermen tegen – naar haar mening – gevaren, respecteert. Als u alleen hamert op uw eigen vrijheid en de vrijheid van China negeert, holt u het begrip van vrijheid dan niet op extreme wijze uit? Zegt u niet vaak tegen ons dat extremisme in godsdienst gevaarlijk is? En dat wij ervoor moeten oppassen? Hoe staat het dan met het extremisme in het begrip vrijheid? Als uw ongebreidelde vrijheid het schenden van de rechten van China betekent, moeten wij dan niet ook voor u oppassen?

Honderden landen en 55 volkeren

Er zijn honderden landen in de wereld en er bestaan 55 volkeren in China, waaronder mijn Tibetaanse broers en zussen. Waar mensen zijn, bestaan er geschillen en conflicten. Wat doet u besluiten om van de honderden landen juist uw warme belangstelling uit te laten gaan naar een monnik uit China en van de 55 volkeren in China juist naar de Tibetanen? Hoe zit het dan met de problemen die zich ook soms voordoen tussen de andere 54 volkeren in China? Gaat u ze allemaal voor hen oplossen? Of is er een speciale reden waarom uw keuze op Tibet valt?
 
Gisteren stond op teletekst dat de VN informatie van China eist over de doden die op 4 juni 1989 vielen. Dit roept vraagtekens bij mij op. Aan de ene kant wilt u het naadje van de kous weten wat er in China reilt en zeilt, en als China volgens u 'ongeloofwaardig' aan uw verzoek voldoet, zet u haar desnoods onder druk, al dan niet samen met de VN. Aan de andere kant, als China u toelichting geeft over een belangrijke situatie daar, waarom geeft u die dan niet altijd door aan uw volk of publiek, terwijl u over andere zaken van China uitgebreid en herhaaldelijk bericht  en openbare debatten en discussies, hoe verhitter hoe beter, organiseert?

Weinig informatie

Mijn Nederlandse vrienden en kennissen vertellen mij dat de Dalai Lama geen onafhankelijk Tibet nastreeft, maar meer autonomie voor Tibet. Ik vroeg hen van wie ze dit vernomen hebben, ze zeggen van de media. Zij, zelfs de Nederlandse journalisten die mij over de Dalai Lama willen interviewen, weten niets van wat China op 7 maart 2009 tijdens een internationale persconferentie aan buitenlandse verslaggevers toegelicht heeft, namelijk, de voorwaarden die de Dalai Lama en zijn organisatie hebben gesteld voor een autonoom Tibet:
1. Ze wensen een vierde van China - vijf keer    zo groot als Frankrijk - te hebben, het zogenaamde Dazang Qu (het Grote  Tibet Gebied),**
2. Ze willen de Chinezen, die niet tot de Tibetaanse  bevolkingsgroep behoren en die daar generaties lang,  honderden zo niet duizend jaar gewoond en gewerkt hebben, uit  dat 'dubbele' gebied zetten***
3. Ze willen dat het Chinese leger uit dat gebied vertrekt    
    
Wat mijn Nederlandse vrienden en kennissen ook niet weten:
1. Op 10 maart 2009, drie dagen na die bewuste persconferentie, ontkende de Dalai Lama tijdens een persconferentie in India dat hij deze dingen ooit gezegd heeft. Hij verzocht de Chinese regering met bewijzen te komen voor zijn zogenaamde uitspraak.
2. Weer drie dagen later, op 13 maart 2009, vroeg een Franse journalist tijdens een internationale persconferentie in China premier Wen Jiabao om die bewijzen. Wen voldeed aan dat verzoek.
3. Het bleek dat de Dalai Lama twee plannen had aangekondigd, waarvan één (met de naam Xizang Wudian Heping Jihua) in 1987 in de Verenigde Staten en de ander (Qidian Xin Jianyi) in 1988 in Straatsburg. Daar staan de bovengenoemde punten van de Dalai Lama en de organisatie onder zijn leiding zwart op wit in.
 
Men zou denken dat de Dalai Lama vergeten is dat hij dit ooit gezegd heeft.
1. In 2005 echter, in een brochure met de titel Zhongjian Daolu Xuanchuan Shouce - gemaakt door de organisatie onder leiding van de Dalai Lama - staat dat de bovengenoemde punten het resultaat zijn van een democratische procedure, met andere woorden: ze mogen niet gewijzigd worden.***
2. Op 27 oktober 2008, drie dagen voor de derde ontmoeting tussen de betrokken instantie van de Chinese overheid en de persoonlijke vertegenwoordigers van de Dalai Lama, had een woordvoerder van de organisatie onder leiding van de Dalai Lama in een interview met Duli Zhongwen Bihui in India de punten van de Dalai Lama herhaald. Plus nog: Chinezen die niet behoren tot de Tibetaanse bevolkingsgroep mogen geen ambtenaar in Tibet worden.
3. In november 2008 hebben de vertegenwoordigers van de Dalai Lama na een nieuwe ronde onderhandelingen met de Chinese overheid in hun memorandum aan de Chinese regering te kennen gegeven dat ze zowel het maken van de wetten als het uitvoeren ervan in Tibet in hun eigen handen willen hebben.*****   
 
Dat is ook de reden waarom ik niet graag in discussie wil treden met mijn Nederlandse vrienden en kennissen. Wij praten als het gaat over de Dalai Lama en/of Tibet, ondanks onze beste bedoelingen voor elkaar, langs elkaar heen. Omdat zij niet over de informatie beschikken die ik wel heb, omdat ik Chinees versta en nieuws direct van Chinese websites kan halen.

Autonoom Tibet

Als Chinezen die niet tot de Tibetaanse bevolkingsgroep behoren niet in Tibet, een onderdeel van China, mogen blijven wonen en werken, en als het Chinese leger niet in Tibet, dat van China is, aanwezig mag zijn, kunnen wij dan nog praten over een autonoom Tibet binnen China? Wanneer u als politicus een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer zou voorleggen, waarin staat dat
1. Limburgers niet in Brabant mogen wonen en werken
2. Maastrichtenaren die zich sinds het jaar 1800 in Breda gevestigd hebben, teruggestuurd moeten worden naar hun geboortedorp
3. Het Nederlandse leger niet in Nijmegen gestationeerd mag worden
4. Gelderland zijn eigen wetten mag maken en uitvoeren
 
Acht u de kans aanwezig dat dit wetsvoorstel draagvlak vindt bij uw kiezers? Zo nee, waarom zouden uw Chinese collegae politici er wel iets in zien?
 
Zelfs als de Chinese regering onder druk van het westen de voorwaarden van de Dalai Lama zou aanvaarden en een kwart van China zou ontruimen voor de Tibetaanse broers en zussen, denkt u dat de ruim 1 miljard Chinezen dit overheidsbesluit zouden accepteren? In dat geval zou er niet alleen sprake kunnen zijn van een kabinetscrisis, maar misschien ook van een volksopstand. Wie heeft hier baat bij? Ik weet zeker dat u dit China niet toewenst.
 
Gezien het bovengenoemde, kunt u zich dan indenken dat Chinezen grote moeite hebben met het ‘autonome’ Tibet zoals de organisatie onder leiding van de Dalai Lama voor ogen heeft? Kunt u dan begrijpen waarom de Chinese gemeenschap in Nederland zich verdrietig voelt of boos maakt over hoe u de Dalai Lama hier ontvangt en verslag over hem doet?******

Ten slotte 

Ten slotte

Ik wil u iets over mijzelf vertellen. Sinds de zomer van 2008 heb ik besloten om niet meer deel te nemen aan discussies en debatten in Nederlandse tv- en radioprogramma’s. Waarom? Deze keer geef ik u antwoord op mijn vraag:
ik heb de indruk dat als ik iets over China uitleg wat in haar voordeel spreekt, ik links en rechts, binnen en buiten de programma’s, met de nek aangekeken word. Ik krijg beschuldigingen te horen dat ik ‘ambassadeur van China’ ben en dat ik ‘door China gestuurd ben om haar stempel op Nederland te drukken’. Sommige mensen roepen zelfs tegen mij: ga terug naar je eigen land als je het zo geweldig vindt! Ik ben daardoor voorzichtig geworden.
Juist zeer kritisch ben ik over de gang van zaken in China. De acht boeken die ik heb geschreven vertellen onder andere over de onvolkomenheden van mijn geboorteland. Nu werk ik aan mijn negende boek, weer een roman die de tekortkomingen van China niet onder stoelen of banken steekt. Voor mijn kritiek op China word ik hier echter bijna nooit met scheve ogen aangekeken. Het lijkt alsof ik hier eigenlijk alleen kritische vragen over China mag stellen, maar niet over Nederland. Is dit soms vrijheid van meningsuiting? De vrijheid om een mening te uiten die in een bepaald straatje past - anders worden je verwijten gemaakt? Of heb ik een verkeerd beeld hierover?
 
Hopelijk zetten wij met zijn allen eens en voor altijd een punt achter de Koude Oorlog-mentaliteit om een nieuw tijdperk in te gaan van communicatie en wederzijds begrip. Immers, een Koude Oorlog kan een warme of een hete worden. En in een oorlog is er geen winnaar. Laten wij de strijd tussen landen en volkeren uitstellen tot sint-juttemis.
 
Ik bid voor de vrede.
 
Met vreedzame, medemenselijke groet,
 
©Lulu Wang
www.luluwang.nl
luluwanggz@luluwang.nl

Auteur van Heldere maan (2007), Bedwelmd (2004), Het Rode Feest (2002), 
Seringendroom (2001), Het Witte Feest (2000), Het tedere kind (1999), Brief 
aan mijn lezers (1998), Het lelietheater (1997)
 
Voetnoten
* Het Charter toont ook gedetailleerd dat de Dalai Lama uitzonderlijk veel uitvoerende macht krijgt en dat de Tibetaanse burgerschap verbonden wordt met de Tibetaanse etniciteit.
** Een gebied waar de vroegere Dalai Lama's trouwens nooit over geregeerd hebben.
*** Ongeveer tien miljoen "anderen" (Han, Hui, Yi, Nu, Lisu, Salar, Mongolen, Naxi en nog enkele kleinere groepen) leven al zeer lang in het 'uitbreidingsgedeelte', in dat wat de Dalai Lama méér opeist dan het huidige Tibet, dat echt een multicultureel landschap vertoont.
**** Zie 'Memorandum on genuine autonomy for the Tibetan people' van de vertegenwoordigers van de Dalai Lama en het arikel in Xinhua Press erover op 21-11-08 'On de 'Memorandum of de Dalai Clique'.
 ***** Het grotendeel van de in deze brief genoemde informatie is te vinden op Nederlandse en/of Chinese websites (vele van laatstgenoemde sites hebben ook een Engelse versie).
 
Citaten 
"De 14e dalai lama veroorlooft zich politieke uitspraken, die weinig kerkelijke figuren hem nadoen. Recent was de dalai lama op rondreis in de USA. Op 5 mei was voor hem een bijeenkomst van 120 bekende Chinese dissidenten georganiseerd in een luxehotel in New York. Hij gaf zijn Chinese toehoorders geen 'inleiding tot het boeddhisme', maar sprak zijn steun uit aan hun streven om de Chinese Communistische Partij (CCP) van de macht te verdrijven. 'De CCP heeft lang genoeg geregeerd. De tijd is gekomen dat ze op pensioen gaan,' zo zei de 14e dalai lama," aldus Jean-Paul Desimpelaere, mei 2009. Zijn bronnen:  Asia Times Online 21/5/09 en Voice of America 30/4/09.
"Wij zijn hier, in naam van de Mensenrechten, bezig met het verdedigen van een theocratisch regime met absolute macht in handen van één leider en met een programma van etnische zuivering. Het ergste is dat wij het niet beseffen," aldus de Franse PS-senator, Jean-Luc Mélenchon, in Parijs in april 2008.
 

De karmapa is de hoogste lama van de karma-kaguy school van het Tibetaanse boeddhisme. De opeenvolgende – via reïncarnatie – karmapa’s hadden het Tsurpu klooster in de omgeving van Lhasa als standplaats en dit sinds de twaalfde eeuw. Daarmee is de “karmapa-stamboom” ongeveer drie eeuwen ouder dan die van de dalai lama’s van de gelug school. Zij waren ook de eersten die het reïncarnatiesysteem in het Tibetaanse boeddhisme binnenbrachten.

Zoals vele hoge lama’s ontvluchtte de 16^e lama karmapa Tibet in het woelige jaar  1959 en nam zijn intrek in het Rumtek klooster in Sikkim, van waaruit hij een groot netwerk van karmapa groepen in Europa en de USA uitbouwde. Hij stierf in 1981 en in zijn vermeend testament stond dat zijn reïncarnatie te zoeken was in Zuidoost-Tibet. Dat stelde een probleem: de nieuwe Chinese autoriteiten laten meewerken of niet en splitste het kamp van de Tibetaanse bannelingen in twee strekkingen. Eén groep onder leiding van Shamar Rinpoche bestempelde het testament als vervalst, een andere wou het wel halfclandestien in Tibet proberen. De 14^e dalai lama steunde deze laatste groep.

Waarom aanvaardde de dalai lama het zoeken van een belangrijke reïncarnatie binnen “communistisch” Tibet, iets wat hij voor zichzelf totaal uitsluit? Wel, de karmapa’s waren historisch politieke rivalen van de dalai lama’s. De 5^e dalai lama veroverde in de 17^e eeuw de lokale macht in Tibet na een bloedige oorlog met de kagyu-karma school. Daarom was het voor de huidige 14^e dalai lama handig om de nieuwste karmapa in Tibet “op te sluiten” in plaats van hem als rivaal in de wielen te hebben naast zich in ballingschap. Er ontstond flink getouwtrek, de regent van het Rumtek klooster, Jamgeun Kongtrul, vond de dood in zijn BMW één dag voor zijn vertrek naar Tibet, waar hij het zoeken op gang zou brengen. Het Rumtek klooster werd in 1993 bij een religieuze retraite het toneel van een bakstenenslag tussen de rivaliserende groepen: de monniken wierpen met bakstenen naar elkaar en de politie van Sikkim moest de vechtenden komen scheiden.

Ondertussen hadden de autoriteiten in Tibet de traditionele zoektocht naar de reïncarnatie ongestoord laten doorgaan en in 1992 werd de achtjarige jongen Ogyen Trinley Dorje officieel geïnstalleerd in het Tsurpu klooster, nabij Lhasa, als de 17^e lama karmapa. Volgens cijfers van de politie woonden tienduizend inwoners van Lhasa de plechtigheid bij. De “bevestiging” van Beijing werd 14 dagen later publiek voorgelezen in het klooster. De rivaliserende groep in India, in oppositie met de dalai lama, benoemde in 1994 in Delhi een andere reïncarnatie, Thinley Thaye Dorje, als 17^e karmapa. Er waren dus twee "17e karmapa's".

De 14^e dalai lama steunde zoals gezegd die van Lhasa en bleef in geheim contact met enkele lama’s uit zijn omgeving. De “andere” 17^e karmapa in India erkende hij niet. Echter, einde 1999 is de toen veertienjarige 17^e karmapa Lhasa ontvlucht, met de hulp van zijn oudere zus en samen met lama Tsewang, per wagen via Nepal,   richting India, ondanks of dankzij het feit dat hij vier jaar tevoren een terreinwagen cadeau gekregen had van de centrale Chinese regering om het geloof vlotter te verspreiden. De 14^e dalai lama ontving hem met “medeleven” en liet hem in Dharamsala verder studeren in een klein klooster buiten het stadje. De 17^e karmapa stond quasi onder huisarrest of kloosterarrest, hij mocht van de Indische regering niet rondreizen en evenmin naar het Rumtek klooster (dat van zijn voorganger) in Sikkim gaan. De Indische regering had schrik dat dit de separatistische beweging in Sikkim zou bevorderen. En het kwam ook de 14^e dalai lama goed uit, het bleef tenslotte een concurrent en één internationaal rondreizende ster is genoeg. Het grote netwerk van karma kagyu verenigingen in Europa en de USA was wel gered van de Chinese betutteling over hun leider, de 17^e, en publiceerde een resem boeken over de wonderlijke ontsnapping, hoewel een groot deel kagyupa in het westen de andere 17^e volgen.

De 14^e dalai lama kon de gemoederen van de twee kampen bedaren en zei in 2000, bij monde van zijn privé-secretaris in Frankrijk, dat  “iedereen vrij is om individueel te kiezen welke reïncarnatie hij volgt”.

Van zichzelf heeft de 14^e dalai lama de laatste jaren dikwijls gezegd dat hij niet wil herboren worden in “bezet” Tibet. “Als het Tibetaanse volk een nieuwe reïncarnatie wil, dan moet die in staat zijn de taken af te werken die deze dalai lama niet heeft kunnen vervolledigen. Dat betekent dat hij moet komen uit een vrij land.” (interview met Amitabh Pal, verschenen in MO-magazine, mei 2006). "Met de karmapa wel, maar niet met mij..."

Bronnen: Kagyu websites; “Karmapainfo France”; “The Dance of 17 Lives” van Mick Brown, Bloomsburry, London 2004.

Einde maart 2009 was er een “World Buddhist Forum”, tegelijk in China en in Taiwan. Delegaties van een vijftigtal landen namen er aan deel. De dalai lama was (uiteraard) niet uitgenodigd. Een duizendtal monniken en schriftgeleerden namen eraan deel. Drie dagen in China – in de stad Wuxi – en twee dagen in Taiwan. Vier directe chartervluchten zorgden voor de ‘verplaatsing’ van het forum van Wuxi naar Taiwan. Medeorganisator van het forum was de organisatie “Buddha’s Light International Association” (BLIA), met zetel in California (USA) en met een vooraanstaande Taiwanese politicus (Wu Poh-Hsiung, voorzitter van de Guomindang partij) als vice-voorzitter van BLIA.  

Wang Qixiu, een nog levende ooggetuige van de opstand op 10 maart 1959 in Lhasa en die er toen in het postkantoor werkte, deed zijn verhaal aan china.org.cn, vertaald door NTIS[1]. Enkele uittreksels:

“Het leger kwam pas in actie na 10 dagen onlusten, op 20 maart, toen de rebellen het legerkamp aanvielen. De rebellen hadden voordien al het Potala paleis, het winterpaleis Norbulingka en de tempels Ramoche en Jokhang bezet.

Zij waren met tien tot twintigduizend[2] en beschikten over 10.000 geweren, 180 machinegeweren en 40 mortieren. Het Chinese leger bestond slechts uit 12 regimenten, totaal 1000 man. Op 22 maart hadden alle rebellen zich al overgegeven. 5300 rebellen werden gedood in de gevechten.

De 14^e dalai lama vertrok al uit Lhasa de avond van 17 maart 1959. Mao gaf opdracht aan zijn generaal in Lhasa om hem niet te achtervolgen.”

Bij Mikel Dunham[3] vinden we getuigenissen van ex-rebellen. De versie van de feiten is vrij gelijklopend met hierboven:

“Bij zijn vertrek uit Lhasa op 17 maart was de dalai lama van plan om een tijdelijk hoofdkwartier te kiezen in de rebellenbasis van Lhuntse Dzong (een klein fort op 100 km van de Indische grens). Hij kwam er aan op 27 maart, maar onderweg al, op 24 maart, had hij het bericht gekregen dat de opstand mislukt was. Hij hoorde het ook op Radio Beijing via de radio van de CIA-officier, die hem begeleidde. Dat deed hem beslissen om in ballingschap te gaan. De 14^e dalai lama benoemde nog de rebellenleider Gompo Tashi tot ‘generaal’ en op 31 maart overschreed hij de grens met India.” De nu gepensioneerde rebellen spreken over “15.000 doden en gewonden samen”.

Zo vertellen het ook Kenneth Conboy en James Morrison,[4] op basis van getuigenissen van toenmalige CIA-verbindingofficieren. Deze laatsten vermelden geen dodenaantal.

Kort na zijn aankomst in India, in juni 1959, verklaarde 14^e dalai lama “dat er 70.000 Tibetanen afgeslacht waren in Lhasa”. Dat zal hij vijf jaar later optrekken tot 87.000 en het ook nog zo schrijven in zijn “memoires”, gepubliceerd in 1990.

De CIA schatte de totale toenmalige bevolking van Lhasa op 10.000[5] en noemde de dodencijfers “groteske verzinsels” vanwege de broer van de 14^e dalai lama.[6]

Of zoals een Franse website onlangs titelde: “Overdrijven is geen leugen volgens de dalai lama.”