infortibet

Niet ver van Deqen in het noordwesten van Tibet stoppen we in een dorp. De kleine oude tempel staat er nog steeds en is niet vernietigd tijdens de Culturele Revolutie. Het is een bedrieglijke overdrijving dat “minder dan tien tempels of kloosters overbleven” na de Culturele Revolutie, zoals de onafhankelijkheidstrijders nu zeggen. De tempel behoort tot de Nyingma school. Voor hen was het celibaat niet van toepassing. De man – monnik – die ons ontving was getrouwd en landbouwer zoals de rest van het dorp. In de tempel is er een goed gevulde oude bibliotheek en een reeks beelden met goden gekoppeld aan een godin.

 

De familie Qoinda in het dorp Gyairi in het district Doilungdeqen, op 30 km van Lhasa, is een gewoon geval. Eén hectare land, waar ze gerst, maïs en aardappelen op telen, levert hen per jaar 60 euro per maand op, niets om naar landgenoten in Genève te schrijven. De zoon studeert en werkt tegelijkertijd, hij restaureert fresco’s in de Jokhang tempel in hartje Lhasa. Daarvoor krijgt hij 75 euro per maand. Maar de dochter kost geld, een paar euro per maand om haar middelbare studies te betalen. De brave huisvader brengt redding, buiten het korte landbouwseizoen werkt hij in een steengroeve, waar hij 210 euro per maand, genomen over het hele jaar, verdient. Samen is het gezin goed voor 340 euro per maand. De vergelijking met hier is moeilijk, niet alle zaken zijn ginder véél goedkoper, maar je kan zeggen dat dit inkomensniveau zich bij ons ergens tussen de 1000 en de 2000 euro situeert. Het blijft fenomenaal in vergelijking met de jaren vijftig, toen een boerenfamilie er niets had, Afrika op zijn slechtst. Plus zij hebben het zelf gedaan, zonder Wereldbank, zonder 11.11.11, zonder Vredeseilanden, zonder “free Tibet”. 

 

Tibet kan zwaar romantisch zijn

Het Orgyen Mindroling klooster is het grootste nog bestaande nyingmapa klooster (oudste boeddhismeschool in Tibet). Het bevindt zich op 100 km ten oosten van Lhasa, in de vallei van de Yarlung Tsangpo. Dit klooster werd grondig verwoest tijdens de inval van Dzoungaren (uit Centraal–Azië), in de 18^e eeuw. Wat herrezen was kreeg het opnieuw te verduren tijdens de Culturele Revolutie. Toch zijn er heel wat antieke beelden, stupa’s, fresco’s, geschriften en schrijnen overgebleven. Die zijn nu opnieuw te zien in het grotendeels gerestaureerde klooster. Van bij zijn stichting in 1670 tot in de 20^e eeuw was Mindroling de eigendom van slechts twee familieclans. De oversten waren de zonen of de neven van de vorige. De huidige 12^e Minling Trichen, geboren in 1931 en die zijn vader abt opvolgde, verloor in de jaren vijftig zijn financiële macht en verkoos ballingschap in India. Buiten het feit van zowat de hoofdzetel van de Nyingmapa te zijn, is Mindroling van oudsher een befaamd centrum van wierookproductie en was het exclusieve hofleverancier voor het Potala paleis. Ingrediënten voor Tibetaanse wierook zijn een soort “kamfergras”, diverse hooglandkruiden, olmschors, cipres- en sandelhout. Dat laatste werd ingevoerd vanuit India. Van het “kamfergras” zegt de legende dat Tsongkapa, de grondlegger van het Tibetaans boeddhisme, zijn haren rond het Ganden klooster in Lhasa uitstrooide, wat er een speciaal geurig gras deed groeien.

In het noorden van het district Nyima (provincie Qinghai) zijn we dicht bij het barre Hoh Xil natuurreservaat, een immens gebied, de helft van Frankrijk, boven de 5.000m, waar geen enkel dorp meer te vinden is. Op de randen leven er mensen die ongeveer uitsluitend van de veeteelt leven. Hier en daar nog een klein lapje beschutte grond om wat gierst te planten. Het gebied is rijk aan meren. De zoutontginning in het Yibuk Tsaka meer was zeer bekend bij de Tibetanen. De productie is stilgevallen omdat de Tibetanen nu de voorkeur geven aan jodiumrijker zout van China, dat hen beter behoedt tegen aandoeningen van de schildklier. Maar sommige meren bevatten interessantere mineralen, zoals het Reda Tso meer, dat rijk is aan lithium. De ontginning ervan is pas begonnen. In de grote omgeving van Nyima zijn er een aantal warmwaterbronnen, jaarlijkse festivalplaatsen voor herders van honderden kilometer in het ronde. Het baden in het hete water is door de tijden heen een ritueel geworden en staat nu onder dokterstoezicht: “jouw gezondheidstoestand laat zes minuten toe”. Het grote Dangra Yutso meer is een heilig meer volgens de oude bon religie en met enkele zéér oude kloostertempels in de omgeving: Serzhing en Orgyen, daterend van de Zhangzhung periode in de 6^e-7^e eeuw, nog voor het Tibetaanse Tubo-imperium zich vormde.

nog enkele kuddes voor schaarser gras op de 5.000 meter grens

een religieus feest in Nangqen (grens Qinghai-Tibet)

 

Een Amerikaans regeringsdocument (US Department of State) vrijgegeven op 15 september 2006, te vinden op http://beijing.usembassy.gov

Het rapport geeft een gedetailleerd overzicht van alle monniken en nonnen, die lastig gevallen werden door de Tibetaanse overheid, die gewelddadig aangepakt en/of opgesloten werden. De Amerikanen beschuldigen China van beperking van godsdienstvrijheid terwijl de Chinese overheid spreekt over het beteugelen van separatisten. Veel van de aangehaalde voorbeelden draaien uiteraard rond de figuur van de 14^e dalai lama. Het Amerikaans rapport zegt bijvoorbeeld dat openlijke aanhangers van de 14^e dalai lama uit de kloosters gezet worden. China heeft een duidelijk standpunt: “de 14^e dalai lama is slechts welkom wanneer hij de nationale eenheid aanvaardt. Zolang hij door het buitenland gesteunde politieke agitatie tegen China voert, is hij geen echte religieuze leider, maar een gevaarlijke separatist.” China verbiedt dan ook rites of feesten rond zijn figuur in Tibet, zoals een ritueel ter ere van zijn geboorte. De USA vinden dat dit wel moet kunnen. De vraag stelt zich natuurlijk: waar bemoeien zij zich mee? Die vraag zullen we terzijde laten, enkel dit misschien: dominee Luther King is nog niet zo lang geleden en ondertussen moesten we allemaal Halloween slikken. Terug naar Tibet. Het rapport stelt dat “het diplomatiek personeel van de USA in China contact onderhoudt met een brede waaier van religieuze leiders en pratikerenden in de Tibetaanse gebieden en er ook regelmatig naartoe reist om de graad van religieuze vrijheid te gaan opmeten. De ambassade verstrekt beurzen voor religieuze studiereizen naar de USA.” Het Amerikaans “diplomatiek” personeel heeft zeker en vast een goede speurdersopleiding gekregen, met wereldfaam. Hieronder een aantal van hun bevindingen (tussen aanhalingstekens), die ze als schending van de godsdientvrijheid aanzien. Hier of daar een korte commentaar, waar die niet overbodig is.

- “Vele kaders in de administratie, in de regering en in de communistische partij zijn pratikerende boeddhisten. Toch krijgen zij af en toe les in atheïsme.”

- “Er zijn 1.700 tempels of kloosters in Tibet zelf en 1.535 in Tibetaanse autonome gebieden in andere provincies, samen goed voor 106.000 monniken en nonnen.” Dat is één man op twintig, wat in onze ogen veel is maar het komt overeen met bijvoorbeeld het boeddhisme nu in Thailand. In het oude, feodale Tibet van vijftig jaar geleden was het nog veel meer, één man op vijf. In Tibet zelf waren er in 1959 ongeveer 2.500 kloosters met samen 115.000 monniken. (Goldstein). “De religieuze lokale gemeenschappen moeten zich laten registreren en bouwvergunningen aanvragen voor tempels.” Dat moet ik ook doen.  “De overheid remt de groei van de kloosters af en beperkt het aantal religieuze activiteiten.” “De grote kloosters in Tibet zelf krijgen een numerus clausus opgelegd.”

- “Monniken en nonnen krijgen niet gemakkelijk een paspoort om naar het buitenland te kunnen reizen”. Alhoewel het rapport ook toegeeft dat “in 2006 vele Tibetanen naar India konden reizen om er een Kalachakra ritueel van de 14^e dalai lama bij te wonen maar dat ze bij hun terugkeer in de gaten gehouden werden.”

- “Het is verboden om kinderen beneden de 18 jaar als monnik in een klooster op te nemen.” De rechten van het kind zijn plots verdwenen uit de “Mensenrechten”! En dan de raadgeving op de klap toe: “Sommige kloosters omzeilen dat door die kinderen toch op te nemen maar niet te registreren tot ze 18 zijn.”

In de kleinere kloosters, of in die ver verwijderd van de grote centra, zijn er tal van kinderen en jongeren in de kloosters "ingewijd". 

- “Monniken-schriftgeleerden kunnen minder tijd aan studie besteden omdat ze meer tijd moeten besteden aan het verwerven van een inkomen voor het klooster.”

- “Monniken en nonnen moeten tot vier sessies per jaar bijwonen van politieke opvoeding.”

- “Tijdens het Kalachakra ritueel in India riep de 14^e dalai lama de Tibetanen op om voortaan de wilde dieren te beschermen en af te zien van het traditioneel dragen van tijger- en panterpelzen. Bij hun terugkeer in Sichuan, gaven sommige Tibetanen daar letterlijk gevolg aan door de bestaande kledijpelzen te verzamelen en te verbranden. Dit werd door de Chinese overheid verboden.” t’Is toch weer niet wel.

- Volgt ook een reeks van namen van vervolgde monniken en nonnen. De voor de helft vermelde bronnen zijn niet neutraal en maken deel uit van het internationale netwerk dat rond de 14^e dalai lama geweven is: Radio Free Asia, Tibet Information Network, World Tibet Network, Free Tibet Campaign, Tibetan Centre for Human Rights, Human Rights Watch. Te noteren valt dat Amnesty International diezelfde bronnen zonder veel moeite overneemt. Een commissie van het Amerikaans Congres (Congressional Executive Commission on China Political Prisoner Database, CECC PPD) telt momenteel 96 politieke gevangenen in Tibet, waarvan 71 geestelijken. Amnesty telt er iets méér: 143. Daar zitten een paar bommenleggers bij, die de geestelijke ontplooiing wat kracht wilden bijzetten en “casseurs” van tijdens sommige betogingen. De gevangenen die de USA in andere landen als “politieke” gevangenen bestempelen, zijn er dikwijls van dat soort waarvan de ideeën tijdelijk passen in hun eigen politiek, zonder in acht te nemen of die personen de wetten van hun land overtreden hadden. Openlijke propaganda voor separatisme is verboden in Tibet en daar staan straffen op, daar hebben wij ons niet mee te moeien, laat staan van vingerwijzend de gestraften “politieke” gevangenen te noemen. Maar dan nog: een kleine honderd gevangenen beschuldigd van separatisme, al of niet met geweld, dat is zéér weinig. Dat is één gevangene op twintig gevangenen in Tibet. En het totaal aantal geïnterneerden in Tibet ligt proportioneel lager dan in België, zonder van de USA te spreken. De USA dringen bij de Chinese autoriteiten aan om die allemaal te mogen bezoeken. Stel je voor dat ze België vragen om een of andere Vlaamse separatist, die in schermutselingen verwikkeld was en in de nor zit, te mogen bezoeken? Ze zouden bij hem waarschijnlijk een vaste baan als beroemdheid opwekken. Wat zoeken de USA en hun gigantische internationaal netwerk toch in Tibet? Als we sommige hier verspreide informaties moeten geloven krijgen we de indruk dat minstens de helft van de monniken in de cel (niet in een kloostercel) zit.  

Het rapport zegt nog: “een foto van de 14^e dalai lama bezitten en ophangen is officieel niet strafbaar in Tibet, maar de mensen durven het niet doen uit vrees als separatist gebrandmerkt te worden.” Dat is grotendeels waar, hoewel de populariteit van de 14^e dalai lama er sterk dalend is juist omwille van zijn separatisme.

jong en oud, westers en oosters

 

Naar het einde toe van de Manchu (Qing) periode, in het begin van de 20^e eeuw, werden de meeste belangrijkste lamaïstische kloosters in Sichuan en West-Tibet vernield. De “Tibet support” groepen noemen de Manchu’s steevast de niet-Chinese dynastie, die samen met de Mongoolse dynastie veel respect opbrachten voor het lamaïsme en als het ware hun spirituele ondergeschikten waren. Dit doen ze met de bedoeling om de indruk te versterken dat Tibet pas in 1951 bij China ingelijfd werd door de goddeloze communisten. Toch zijn het de Manchu’s die de politieke macht van het lamaïsme zijn beginnen inperken. Zij voelden zelf reeds de frisse adem van de republikeinse gedachte op zich afkomen. In een poging om geheel China iets te moderniseren botsten zij ook op de feodale Tibetaanse lokale heersers, vooral de kloosterelite. Generaal Zhao Erfang ging er flink tegenaan in Sichuan. Hij verplichtte de kloosters een deel van hun monniken “te laten gaan”, legde een laag maximum quorum op, stelde een stop in op novicen, schafte de taksen af die de boeren aan da kloosters moesten betalen en verving die door een kleine dotatie. Opstandige kloosters – en die waren er uiteraard – werden gewapenderhand ingenomen en grondig vernield. Zo verging het de grote kloosters in de steden Batang, Qamdo, Litang, Deqen en Drayab in de periode vanaf 1905 tot 1912. De decennia erna werden geen periode van bloei, de streek bleef geteisterd door rivaliserende krijgsheren. Veel werd er niet heropgebouwd. Nu zeggen dat die kloosters met de grond gelijk gemaakt werden tijdens de Culturele Revolutie is de slachtoffers van de eerste wereldoorlog bij de tweede telllen.

Wissing, Shelton pionier in Tibet.

in het grotendeels heropgebouwd klooster van Qamdo

binnen                                

Er zijn nog dorpen die afhankelijk zijn van voedselhulp. Het dorpje Desi, in Oost-Tibet, vlakbij de grens met Sichuan, telt 53 families, een kleine vierhonderd personen in het totaal. Zoals zovele Tibetanen zijn ze tegelijk landbouwer en herder. Er zijn te weinig akkers – minder dan een halve hectare per familie - om iedereen genoeg te eten te geven. Dertig families krijgen voedselsteun van de overheid. Want er zijn ook weinig andere bezigheden die geld opbrengen en zouden kunnen dienen om het nodige voedsel te kopen. Vroeger kon het dorp nog inkomsten halen uit het kappen van bomen en het verhandelen van hout, maar dat is nu verboden. Er is geen elektriciteit in het dorp. Sommigen hebben een zonnepaneel en kunnen twee lampen en een kleine TV voeden. Anderen gebruiken een autobatterij zonder auto. Het vee dient als vlees of boter en als wisselgeld voor groenten en dies meer. Er is één familie zonder eigen inkomen, bij gebrek aan valabele werkkracht. Zij krijgen de “5 gegarandeerde dingen”: huisvesting, kleding, voedsel, onderwijs en geneeskundige zorgen. Dit systeem dateert van de beginperiode van het socialisme in China. De familie woont gratis in een huis, waarvan de eigenaar 40 euro huurgeld ontvangt van de plaatselijke overheid. De dorpschef is 44 jaar oud en was slechts tweemaal in Lhasa geweest, minder dan ikzelf. Nog twee andere personen van het dorp waren ooit eens op bezoek in Lhasa. “Het is minstens zes dagen ver, zei de chef. Het dorp behoorde vroeger tot de manoir van het Lhorang klooster. De dorpschef heeft niet de intentie om één van zijn vier zonen het klooster in te sturen. Het dorp heeft acht van zijn jongens aan het klooster geleverd. “De regels in het klooster zijn strenger dan vroeger”, naar zijn zeggen. “Jongens worden er sneller weggestuurd voor slecht gedrag en die worden dan scheef bekeken in het burgerleven. Vorig jaar zijn er acht ontslagen voor sexfeiten.”  Hij wil drie van zijn zonen uithuwelijken aan één en dezelfde vrouw en de jongste vierde laten studeren.