infortibet

Tijdens zijn bezoek aan Japan begin november 2008, zei de 14^e dalai lama op een persconferentie (geciteerd via AFP in "Le Soir" van 4 november) dat zijn vraag naar "meer autonomie" voor Tibet in plaats van "onafhankelijkheid" gefaald heeft. "Mijn vertrouwen in de Chinese regering is steeds kleiner geworden, de repressie in Tibet verhoogt en ik kan niet zeggen dat alles goed gaat. Ik moet toegeven dat we mislukten. Ons plan om veranderingen teweeg te brengen faalde, terwijl op hetzelfde moment de kritiek binnen de Tibetaanse gemeenschap (in ballingschap, nvred) toeneemt." Hij riep de Tibetanen op om "alle opties open te houden". "Alle opties", betekent dat ook "niet vreedzaam ijveren voor onafhankelijkheid"? Daar gaan veel stemmen voor op binnen de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland, dat bedoelt de 14^e dalai lama met de "kritiek". En die 'stemmen' zullen dat niet luid verkondigen zonder hun broodheren, voornamelijk de USA, geraadpleegd te hebben. De Chinese regering is bijzonder kwaad dat de 14^e dalai lama zich niet openlijk distantieert van de roep naar geweld binnen de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland. Zij noemen dat "woordbreuk", gezien tijdens de onderhandelingen in juli de twee vertegenwoordigers van de 14^e dalai lama gezegd hadden dat ze geen probleem hadden met "het uitsluiten van geweld en het niet streven naar onafhankelijkheid" (Xinhua, 11 nov).

In elk geval, de toon is gezet voor de bijeenkomst van 580 afgevaardigden van de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland, nu in "volksraadpleging" bijeen in Dharamsala in India, van 17 tot 22 november 2008. De hoogste leider, de 14^e dalai lama in persoon, van wie een grote foto midden op de sprekerstribune staat, zei: "Mijn middenweg heeft gefaald." Dat zeiden vele Tibetaanse bannelingen de laatste  jaren al, maar nu krijgt die stelling de absolute zegen. Het is ook de eerste maal dat er een bijeenkomst van die omvang georganiseerd wordt in Dharamsala en met een bijzondere echo in de internationale media. Dit  grote en redelijk open "plebisciet" zou niet plaatsvinden, indien de komende strategie werkelijk "onbepaald" zou zijn en indien er geen steun in de rug zou gegeven zijn van 'internationale' strategen. "De situatie in Tibet verergert en is onhoudbaar," zegt de eerste minister en lama Samdhong Rinpoche van de "regering in ballingschap" in zijn openingsrede. De uitkomst lijkt me voorspelbaar: De "regering in ballingschap" zal een openlijk 'mandaat' krijgen van hun gemeenschap in het buitenland om zich harder op te stellen tegenover de Chinese regering. De "verregaande autonomie" zal opnieuw duidelijker "echte onafhankelijkheid" worden. Begin november overhandigden de twee vertegenwoordigers van de dalai lama een "memorandum" aan de Chinese overheid, met concrete voorstellen over hoe zij de "autonomie" in de praktijk zien. Enkele gekende stellingen staan erin verwoord: het creëren van één enkele administratieve eenheid "Groot Tibet", eentalig Tibetaans, kindmonniken opnieuw toelaten, geen bestuurscontrole op kloosters en reïncarnaties, boeddhistische psychologie, metafysiek en kosmologie als wetenschappelijke cursussen erkennen, Tibet als natuurreservaat reorganiseren op basis van de oude traditionele leefwijze, alle landeigendom in handen van Tibetanen, Tibet in zelfbeheer zonder subsidies van de centrale staat, een onafhankelijk politieapparaat in Tibetaanse handen, afzonderlijke wetgeving, immigratiestop voor niet-Tibetanen en repatriëring van vele recent ingeweken Han en andere nationaliteiten, een bureau voor internationale betrekkingen ivm "cultuur, kunst, onderwijs,wetenschap, gezondheid,sport, godsdienst, ecologie, economie, en zo verder..., met een eigen vertegenwoordiging in de internationale organen daaromtrent".  

Er zijn ook bekende stellingen van de 14^e dalai lama en zijn "regering in ballingschap" niet in genoemd: het Chinese leger buiten uit "Groot-Tibet", instellen van een meerpartijenstelsel, repatriëren van Tibetaanse bannelingen in kaderfuncties, een eigen grondwet gebaseerd op het boeddhisme. ("The Offical Website of the Central Tibetan Administration" of "regering in ballingschap")

De "volksvergadering" zal waarschijnlijk een soort ultimatum stellen aan de Chinese regering: "Indien er geen positieve reactie komt op onze voorstellen binnen de x maand, dan stappen wij af van onze gematigde eis voor autonomie".

Een kalender van acties, die niet op spontaneïteit berusten. En ik heb er zeker een paar tientallen over het hoofd gezien. De "Tibet support" groepen kenden die timing, wij niet. Het begon in Brussel.

Van 11 tot 14 mei 2007 was er in Brussel een internationale bijeenkomst van alle bewegingen die ijveren voor de onafhankelijkheid van Tibet. De 1^e minister van de "regering" van de dalai lama, Samdhong Rinpoche, zat de bijeenkomst voor. Normaal zou ook de DL gekomen zijn, maar toevallig was koning Albert in China. 36  verenigingen van Tibetanen in ballingschap en 145  "support groepen" namen er aan deel. Een plan voor acties in de aanloop naar de OS werd er afgesproken. ("Tibetan Bulletin", officieel orgaan van de "regering" van de DL).

26 mei 2007: bijeenkomst van de Europese "Tibet support" groepen in Turijn. Daar wordt besloten de toen al geplande  "mars op Tibet van 10 maart 2008" ten volle te ondersteunen met betogingen. Maar ook: "Een eventuele opstand in Tibet volledig te steunen." (website Phayul, "European support to TPUM").

4 augustus 2007:  lancering in de USA van het "jaar van acties" in de aanloop naar de OS, door International Campaign for Tibet (ICT), met thuishaven Washington, met huiscenten van de Amerikaanse regering (via NED, een mantelorganisatie van de CIA) en met een bureau in Brussel. (zie website ICT). De "avaaz"-petitie is mee door hen gelanceerd.

Augustus 2007: tal van betogingen door de "support groepen" in de USA en Canada. Ook in Nederland. (website ICT).

20 augustus 2007: 170 leden en sympthisanten van de nieuw opgerichte Belgische afdeling van het TYC (Tibetan Youth Congres, belangrijkste fractie onder de Tibetanen in ballingschap)  betogen voor de Chinese ambassade in Brussel onder het motto: "boycot OS".

23-24 juni 2007: harde taal op een seminarie in India vanwege de Tibetaanse leiders in ballingschap. "Ons vreedzaam protest is aan het falen, wij moeten andere wegen zoeken."  (website Phayul).

4 januari 2008: oprichting TPUM (Tibetan People's Uprising Movement) om, zoals ze zelf zeggen "de geest van de opstand van 1959 opnieuw in daden om te zetten". Het geheel van het Tibetaans "parlement" in ballingschap maakt deel uit van die beweging. (website TPUM).

22 januari: oproep van dalai lama tot "betogen in aanloop naar de OS", op de Engelse televisie ITV.

Februari  2008: intensieve vorming in "actiecoördinatie" voor 40 kaders van TPUM. Eén van de lesgevers is de hoofdredacteur van "Voice of Tibet", gesponsord door de USA. Eén van de vormingsteksten is een recent naar het Tibetaans vertaalde CIA-handleiding van "hoe dictaturen doen vallen", voordien gebruikt in Oost-Europa. (website Phayul). 

Een zeer virulente toespraak van de DL op 10 maart 2008, dag van de herdenking van de mislukte opstand in 1959. (zie zijn eigen website). De hevigheid van het taalgebruik staat in contrast met de enkele jaren ervoor.

Maart: pamfletten, cd's en vlaggen naar Tibet gesmokkeld en uitgedeeld, door TPUM. (Xinhua).

8-9-10 maart: betogingen voor de Chinese ambassades in Europa, India, Nepal,  USA en Canada. Die betogingen waren aangekondigd vanaf midden januari en gaven als  info "link": TPUM.

10 maart: start van de "mars op Tibet" door TPUM, vanuit Dharamsala.

10 maart: 300 monniken de straat op in Lhasa

14 maart: de dodelijke rellen van Tibetaanse jongeren tegen de Han en Hui Chinezen.

14 tot 21 maart: mondiale desinformatie over het "optreden van het Chinese leger", gestart door ICT, Radio Free Asia en Voice of Tibet. (zie hun "net").  

Na 21 maart: mondiale desinformatie over het "opsporen, doden en vervolgen" van de opstandelingen, door dezelfde kanalen. (idem)

18 maart: vrijgave van een rapport van het USA State Department over de schending van de mensenrechten in China.

21 maart: het bezoek van "USA nummer drie" Nancy Pelosa aan de DL in Dharamsala.

Einde maart: RSF (eveneens gesponsord door het Amerikaanse NED) werpt zich voor de camera in Athene.

April: nieuw rapport van Amnesty International over de schending van de mensenrechten in China, met een bijlage over de onderdrukking van de Tibetaanse opstand.

6 april: "free Tibet" werpt zich op de vlam in London.

7 april: "free Tibet" dooft de vlam in Parijs en RSF beklimt de Eifeltoren.

6 april: De DL, in een brief aan "alle" Tibetanen: "Ik ben triestig en ongerust over de keuze van wapens vanwege de Chinezen om de geweldloze uitingen van de verlangens van het Tibetaanse volk in de kiem te smoren en aldus vele doden te veroorzaken, naast schade en trauma's in het algemeen." "Ik vraag aan de Chinese autoriteiten om alle repressie te stoppen, politie en leger terug te trekken uit alle Tibetaanse gebieden. Als dit het geval wordt, wil ik aan de Tibetanen vragen om te stoppen met betogen." (website DL).

Tibet. Wat? Wie? Waarom?

Dirk Nimmegeers, redacteur van China Vandaag (VBC) uit eigen naam.

De Olympische Spelen komen eraan. Al wie over de politiek van China alleen maar kwaad wil spreken of horen is gestart in de marathon van Beijing bashing. L'embarras du choix: Darfoer, het milieu, Afrika, de mensenrechten... En dan is er de dalai lama, zijn entourage en zijn supportgroups. Iemand had het briljante idee om een heruitgave van Tienanmen op te zetten.

Op maandag 10 maart vertrokken er vanuit India monniken op weg naar China om demonstraties te organiseren rond de Olympische Spelen en om de 49^e verjaardag (o getallensymboliek!) van de Tibetaanse opstand te herdenken. Zij werden tegengehouden door de Indiase politie en meteen was er een reserveteam klaar om hen af te lossen. Over de hele wereld hielden ‘Free Tibet support groups' demonstraties in de dagen daarna en in China organiseerden monniken verboden betogingen. Het hoogtepunt van de actieweek moest in Tibet zelf plaatsvinden en dat gebeurde ook. Op vrijdag 14 maart werd in Lhasa door een aantal jongeren het startsein gegeven voor een dag van geweld en vernieling. Toen vielen de eerste doden.

Wie heeft er gedood? Vanwaar kwam het geweld? Waarom is er geen dialoog tussen Beijing en de dalai lama? Voor wie achter de Spielbergs en de Vuylstekes van deze wereld aanholt zijn dat overbodige vragen, maar niet voor diegenen die oprecht meeleven met de mensen die in China wonen en werken.

Wie is verantwoordelijk voor het geweld en voor de slachtoffers?

Als je alleen de krantenkoppen leest of kennis neemt van de nieuwsselectie die je op radio en TV kunt horen krijg je het bekende verhaal over de Chinese dictatuur. Maar er ontstaat een heel ander beeld als je luistert naar de getuigenissen van westerse journalisten en toeristen die de feiten hebben meegemaakt. Deze verklaringen kwamen ook in media zoals de BBC, AFP, The Economist, The Guardian, maar dan wat minder sterk belicht.

Chinezen van andere bevolkingsgroepen dan de Tibetaanse of van een ander geloof dan het boeddhistische werden aangevallen met stenen, messen en volgens ooggetuigen ook met geweren. Eigendommen en een heiligdom (een moskee) van niet Tibetanen en van de staat werden geplunderd, vernield en in brand gestoken. Urenlang is er door de politie een passieve houding aangenomen en was de voornaamste activiteit van de ordehandhavers gericht op het in veiligheid brengen van burgers, het blussen van branden en het voorkomen van nog meer destructie. Het is waarschijnlijk niet waar dat de politie vrijdag op de menigte heeft geschoten. Van dat soort ingrijpen zijn er geen beelden. Geen van de toeristen of journalisten die in Lhasa waren, verklaarde dat de ordetroepen dodelijke slachtoffers hebben gemaakt. Het is ook zeer aannemelijk dat de Chinese autoriteiten, nu met de Olympische Spelen alle ogen op China gericht zijn, alles op alles wilden zetten om de orde te handhaven zonder dodelijke slachtoffers.

Moeten we dan niet overwegen om het voordeel van de twijfel te geven aan de Chinese versie van de incidenten, in plaats van zoals meestal gebeurt, aan die van de dalai lama en zijn bondgenoten?

Het geweld in Lhasa en in andere Chinese steden gebeurt onder de spandoeken en vlaggen van separatisten. Van de aanloop naar de Olympische Spelen profiteren ze om provocaties op touw te zetten waarop naar hun inschatting de staat moeilijk zal kunnen reageren. Misschien was een bepaald recent nieuwsfeit een extra aanmoediging voor hen: enkele machtige staten hebben de wereld voor een voldongen feit geplaatst betreffende de afscheiding van Kosovo. Maar achter het geweld in Lhasa zit meer dan een separatistisch ideaal.

Het oproer is in zekere zin uitgemond in etnische en godsdienstrellen. Er zijn ook jongeren en mensen bij betrokken die sociaal en economisch de boot gemist hebben, afgunstig op succesvolle leden van andere bevolkingsgroepen en met het gevoel dat zij achtergesteld zijn. Er is ook sprake van misnoegdheid over voedselprijzen en dergelijke. Sommige Tibetanen kunnen allicht racistische haatgevoelens koesteren voor Han Chinezen (en omgekeerd).

Het is zeer de vraag of de meeste Tibetanen voor wie de dalai lama hun geestelijke leider blijft, ook bewuste voorstanders zijn van een afscheuring van China. De boeddhistische elite in ballingschap, hun politieke organisaties en de monniken maken echter dankbaar gebruik van het religieuze aanzien van de dalai lama om hun nationalistische agenda kracht bij te zetten.

Wat wil de dalai lama en waarom krijgt hij dat niet?

Wat is de verantwoordelijkheid van de dalai lama bij dit alles? Waarom is Beijing verre van enthousiast om met hem te onderhandelen? Dat hij en zijn bondgenoten de rellen letterlijk georganiseerd hebben zal moeilijk te bewijzen zijn. Maar er zijn ook dingen die helemaal niet hoeven bewezen te worden en die iedereen heeft kunnen volgen. Tot dinsdag 18 maart hebben de dalai lama en zijn woordvoerders uitsluitend de Chinese regering opgeroepen om ‘met het geweld te stoppen', zijn zij grove beschuldigingen blijven uiten (o.a. het absurde culturele genocide) en hebben zij niets gedaan tegen de herhaalde pogingen van hun volgelingen in andere provincies om olie op het vuur te gieten met nieuwe opstootjes. Op 18 maart keurde de dalai lama voor het eerst ook het geweld van de Tibetanen zelf af. We mogen ons afvragen hoe oprecht die woorden zijn van iemand die toelaat dat zijn zogenaamde regering in ballingschap wilde geruchten blijft verspreiden over Chinese gruweldaden en die geen stappen zet om zijn aanhangers ook echt met hun acties te laten ophouden.

Die dubbelzinnigheid vinden we in alles terug.

De dalai lama zegt geen onafhankelijkheid te willen maar hij steunt het zwaaien met de ‘Tibetaanse vlag' en staat aan het hoofd van een groep mensen die wel degelijk China willen splitsen. Zij en hun leider spreken over de Chinese ‘bezetting' (hoe kun je een land dat niet onafhankelijk is en het niet wil zijn, bezetten?).

Hij is tegen geweld, maar houdt zijn volgelingen niet tegen als ze Chinese vlaggen verbranden en gewelddadige acties plannen en uitvoeren. Hij ziet zichzelf enkel als een godsdienstig leider, niet als een politicus en hij zegt dat hij na zijn terugkeer ook geen politiek leider van een ‘vrij Tibet' wil zijn, maar hij doet voortdurend aan politiek. Hij blijft culturele autonomie, vrijheid en respect voor de Tibetaanse cultuur en religie eisen terwijl dat alles in de Autonome Regio Tibet al een tijdlang ruimschoots verwezenlijkt is en bevorderd wordt.

Hoe nu verder?

Chinese ordehandhavers willen er nu door een grote machtsontplooiing voor zorgen dat de rust hersteld wordt, nog steeds zonder dat ze buitensporig geweld hebben ingezet. Wel heeft de politie geschoten en vier demonstranten verwond in de provincie Sichuan, volgens het officiële persagentschap Xinhua uit zelfverdediging.[1]

Buitenlandse journalisten zijn weggestuurd uit Lhasa. De laatste buitenlandse reporter, de Duitser Georg Blume, waarschuwde in een interview toen hij de stad moest verlaten, voor overhaaste conclusies. "Ik dacht eerst ook dat de politie schuld had aan de doden...hoe meer ik met getuigen sprak, hoe onwaarschijnlijker dat bleek...een aanhanger van de dalai lama die China altijd bekritiseert, zei me ‘om eerlijk te zijn, dit keer zijn we te ver gegaan en...de politie heeft niet geschoten'. De politie is overal, ze doen voor het eerst huiszoekingen, maar er is toch een zekere terugkeer naar het normale leven." [2]

We zullen dit soort getuigenissen voorlopig moeten missen. Dat is jammer want het betekent dat de vooringenomenheid van hoofdredacteurs en commentatoren, die standaard spreken over de ‘bezetting van Tibet' voorlopig niet meer zal genuanceerd worden. De internationale dalai lama lobby blijft verder beschikken over massa's middelen om de opinie overal (behalve in China) te manipuleren.

Wij kijken ernaar uit dat de provocaties ophouden en dat er niet nog meer doden vallen. Tibet kent al vier opeenvolgende jaren van 12,7 procent economische groei, het inkomen van de bevolking is op twintig jaar tijd meer dan verviervoudigd. Een spoorweg over het dak van de wereld die zonder ironie een wonder van techniek mag genoemd worden, verbindt Lhasa met de stad Xining 1900 km verderop, in een andere Chinese provincie. Die spoorweg zorgt voor investeringen, toerisme naar en vanuit Tibet en snellere economische vooruitgang. In 2006 verhuisde 10 procent van de Tibetaanse bevolking naar een nieuwe woning. Lhasa, waar de mensen in 1993 hun behoefte nog op straat deden, is nu een moderne stad.[3]  De beste hoop voor Tibet en de rest van China bestaat erin dat het land binnenkort kan verder werken aan de ontwikkeling van haar de autonome regio en aan het verzoenen van alle bevolkingsgroepen daar.

[1] Xinhua, The Guardian, BBC, AP

[2] http://blogs.guardian.co.uk/news/2008/03/china_crackdown_on_tibet.html

[3] Whatever China does, Tibet will still demand its freedom, commentaar van Ed Douglas in The Observer van 16 maart

Geen enkel land ter wereld had in de laatste twee eeuwen Tibet als een onafhankelijk land erkend, Tibet bleef beschouwd als minstens een vazalstaat van China. De communistische machtsovername in 1951 zou daarin geen verandering brengen. De grote zuiderbuur India, zelf onafhankelijk geworden in 1947, gaf bij monde van eerste minister Nehru te kennen dat de Tibetaanse aristocratie maar beter het gezag van Beijing zou erkennen. India beschouwde de kwestie Tibet als een Chinese binnenlandse aangelegenheid en wou ze niet internationaliseren. Engeland, dat nochtans veertig jaar lang een bevoorrechte positie in Tibet had, volgde de Indiase stelling op de voet. Bleef nog één grote internationale speler, de USA. Voor de Tweede Wereldoorlog beschouwden zij Tibet als deel van China en remden toen zelfs Engeland in zijn avances in Tibet. Maar na het einde van de oorlog wensten de USA dat Tibet een religieus bolwerk zou worden tegen het voortschrijdende communisme in Azië (Siberië, Mongolië, China, Korea, Indochina). Zij stonden daarmee echter geïsoleerd, er was geen gemeenschappelijke internationale coalitie mogelijk zoals in Korea het geval was. Daardoor opteerden de USA voor een beperkte strategie: de 14^e dalai lama overtuigen om in ballingschap te gaan en clandestien wapens bezorgen aan eventuele Tibetaanse opstandelingen.

De Tibetaanse geestelijke leiders en de aristocratie waren verdeeld over de kwestie. Een deel was voor onderhandelingen met het nieuwe Chinese bewind, een groot deel twijfelde en een minderheid ging in 1951 meteen in ballingschap. Onder deze laatste de familie van de 14^e dalai lama en hun fortuin. Twee broers van de 14^e dalai lama werden meteen belangrijke verbindingspersonen met de USA, hun enige hoop op steun. De meerderheid van de Tibetaanse elite, inclusief hun Uitgebreide Algemene Vergadering, aanvaardde in 1951 het met China onderhandelde akkoord over "vreedzame bevrijding". Waarmee hun twijfels nog niet weggenomen waren. "Vroeg of laat verliezen wij onze bevoorrechte positie," moeten zij gedacht hebben. Maar zij vonden dat de enigen die hun hulp beloofden er te weinig boden. De schatbewaarder van Tibet, tsipon Shakabpa, was, nog voor de aankomst van het Rode Leger, de belangrijkste gezant van de Tibetaanse overheid om met de USA te onderhandelen. Hij vroeg wat de Amerikanen zouden doen als het vredesoverleg met China mislukte, op welke steun Tibet bij de UNO kon rekenen, of de USA bereid waren om de 14^e dalai lama met 100 personen van zijn entourage asiel te bieden en of zij dit wilden bekostigen, of de USA bereid waren wapens en geld ter beschikking te stellen voor een opstand, of de USA de oudere broer van de dalai lama, Taktser Rinpoche, onmiddellijk bij hen in ballingschap wilden toelaten.[1] De USA antwoordden dat zij in de UNO niet het initiatief zouden nemen, dat geld voor ballingschap maar moest komen van de familieschat van de 14^e dalai lama, dat de plaats van ballingschap beter dichtbij Tibet zou zijn en niet in de USA, dat de USA bereid waren om lichte wapens te leveren op voorwaarde dat India ze via zijn grondgebied zou laten passeren en dat er Tibetanen werkelijk in het verzet zouden gaan. Taktser daarentegen mocht onmiddellijk naar de USA komen. Men kan begrijpen dat de Tibetaanse elite hier weinig perspectief in zag: geen steun voor onafhankelijkheid, geen grote militaire interventie zoals in Korea, enkel uitzicht op een levenslange ballingschap. Tot daar enkele omstandigheden waarin de "vreedzame bevrijding" tot stand kwam.

Een pikant detail uit het "17 punten programma voor vreedzame bevrijding van Tibet". In punt 7 had de Chinese overheid gesteld dat "er niet zou geraakt worden aan de wortels van de Tibetaanse godsdienst". De Tibetaanse delegatie wilde het woord "wortels" vervangen door "inkomen". In de uiteindelijke tekst werd één zin toegevoegd: "Er zal niet geraakt worden aan het inkomen van de kloosters en de tempels".[2]

[1] Zie correspondenties tussen Tibetaanse instanties, USA, Engeland, India en China, nauwkeurig van dag tot dag geciteerd in "A History of Modern Tibet", Volume 2, pag 104, 124,126, 145, MC Goldstein, University of California Press, 2007.

[2] Ibidem, pag 102.

hij overleefde het allemaal

In een interview met “Der Spiegel” van 26 maart 2007 zegt de 14^e dalai lama: “Het gevecht rond Tibet is er een is tussen twee etnische groepen. Deze strijd zal blijven doorgaan na mijn dood.”

Op 27 maart staat in “Der Spiegel” een interview met Kelsang Phuntsok (45j), voorzitter van het Tibetaanse Jeugd Congres, die een belangrijke vertegenwoordiging hebben in het Tibetaanse parlement in ballingschap. Hij zegt: “Streven naar een autonomie ( de ‘middenweg’ zoals de 14^e dalai lama die nu predikt), is een kapitale fout. Wij willen onafhankelijkheid. Het begrip ‘geweld’ is voor ons geen taboe. Voor ons is het de eenvoudigste zaak ter wereld om een Chinees te doden. Maar in deze fase dient het tot niets.”

“Etnische oorlogen” zijn op zijn minst verdacht. Er zit altijd een ander belang achter, economisch en geopolitiek. Waarom herleidt de 14^e dalai lama het probleem Tibet tot een “etnisch conflict”? En waarom houdt zijn regering in ballingschap het gewapende alternatief open?

In 1974 schouwde de 14e dalai lama nog zijn troepen in India.

 

* Concernant "le 13e dalaï-lama était en train de tout réformer", je me demande à quoi on fait allusion ? Le 13e dalaï-lama n'a rien changé au système social de servage auquel la majorité de la population était soumise, ni aux institutions tenues par l'élite. Le 13e dalaï-lama n'était pas un tout doux. Il a fait arrêter en 1895 le régent Demo Rimpoche qui régnait pendant sa jeunesse. Accusation : tentative d'assassinat (de lui). Le régent fut jeté en prison et y mourra quelques jours après. Le 13e dalaï-lama a fait raser le célèbre monastère Tengyeling et fait massacrer ses moines en 1913, parce qu'ils étaient trop prochinois. De même avec le monastère Drepung à Lhasa, un des trois principaux du bouddhisme Tibétain : il a envoyé l'armée l'encercler pendant quelques semaines pour exiger de lui livrer une soixantaine de haut lamas prochinois. Ces lamas ont été réduits au rang de mendiants.  La seule réforme qu'on peut imaginer est le fait qu'il s'ouvrait tout doucement à l'influence et à la présence anglaise (après l'invasion en 1904). Les moeurs des riches changeaient : petits produits de luxe européens (A. David-Neel constatait le plein de babioles européennes au marché de Lhasa), coupe de cheveux à l'anglaise, montres de marque, uniformes anglaises, tennis, polo. Le commerce extérieur (laine, peaux) était entièrement contrôlé par les anglais, sans droit de taxes pour les Tibétains, LIBRE. Est-ce cette liberté que les défenseurs de l’indépendance du Tibet visent? Les anglais vendaient des armes et mettaient des instructeurs à disposition. La période du 13e dalaï-lama fut grandement dominée par une tutelle inégale et illégale anglaise. Tout cela parce que lui et son élite avaient peur de perdre leur position privilégiée à l'intérieur du Tibet face à la montée des idées républicaines en Chine en général. D'ailleurs dans les années '20 il commençait à voir le pouvoir grandissant de l'armée Tibétaine comme un danger, trop téléguidée par les anglais et qui devenant une force trop indépendante. L'élite craignait de nouveau de perdre ses privilèges, cette fois-ci pas à cause des républicains en Chine mais à cause des anglais. Des officiers Tibétains de haut rang furent démis ou décapités (leur tête exposée au marché de Lhasa). L'enjeu était : la continuation du système politique et social au Tibet. Les dangers à leurs yeux: la semi-colonisation anglaise ou le vent rénovateur républicain en Chine. Pas la Chine telle quelle, car pendant le règne des Manchus le Tibet était clairement une province de la Chine, mais ce qui comptait avant tout c’est que leur petite caste dirigeante au Tibet pouvait garder son statut social privilégié.