infortibet

De 14^e dalai lama veroorlooft zich politieke uitspraken, die weinig kerkelijke figuren hem nadoen. Recent was de dalai lama op rondreis in de USA. Op 5 mei was voor hem een bijeenkomst van 120 bekende Chinese dissidenten georganiseerd in een luxehotel in New York. Hij gaf zijn Chinese toehoorders geen “inleiding tot het boeddhisme”, maar sprak zijn steun uit aan hun streven om de Chinese Communistische Partij (CCP) van de macht te verdrijven. “De CCP heeft lang genoeg geregeerd. De tijd is gekomen dat ze op pensioen moet gaan,” zo zei de 14^e dalai lama.

Er was geen ontmoeting met president Obama. Deze laatste heeft de dalai lama persoonlijk wel ontvangen in 2005, toen nog als senator (een foto met beide heren samen is als poster te koop op de website van “Students for Free Tibet, USA). Maar nu was er geen enkel Amerikaans regeringslid, dat een audiëntie verleende. Analisten menen dat de USA - op het hoogtepunt van de financiële crisis - de Chinese overheid niet te veel willen provoceren. Een vooraanstaand directeur van de Amerikaanse Nationale Veiligheidsraad, Jeff Bader, gaf wel publiek te kennen dat "voor de USA de dalai lama een deel van de oplossing is voor Tibet”.

De dalai lama van zijn kant zei op een persconferentie in Boston op 29 april “Ik ben niet akkoord met de kritiek dat de Obama-administratie minder hard pedaleert ter verdediging van de mensenrechten. De huidige USA regering volgt min of meer dezelfde koers in verband met Tibet als de vorige.” 

En over de vorige werd hij lyrisch: “Ik houd van Bush als mens, hij is rechtuit en zeer aardig. Sommige andere politieke leiders die ik ontmoette waren soms  wat afstandelijk. Hij is niet zo, hij werd een zeer dichte vriend, ik houd van hem.”

(Bronnen: Asia Times Online 21/5/09 en Voice of America 30/4/09)

Wang Qixiu, een nog levende ooggetuige van de opstand op 10 maart 1959 in Lhasa en die er toen in het postkantoor werkte, deed zijn verhaal aan china.org.cn, vertaald door NTIS[1]. Enkele uittreksels:

“Het leger kwam pas in actie na 10 dagen onlusten, op 20 maart, toen de rebellen het legerkamp aanvielen. De rebellen hadden voordien al het Potala paleis, het winterpaleis Norbulingka en de tempels Ramoche en Jokhang bezet.

Zij waren met tien tot twintigduizend[2] en beschikten over 10.000 geweren, 180 machinegeweren en 40 mortieren. Het Chinese leger bestond slechts uit 12 regimenten, totaal 1000 man. Op 22 maart hadden alle rebellen zich al overgegeven. 5300 rebellen werden gedood in de gevechten.

De 14^e dalai lama vertrok al uit Lhasa de avond van 17 maart 1959. Mao gaf opdracht aan zijn generaal in Lhasa om hem niet te achtervolgen.”

Bij Mikel Dunham[3] vinden we getuigenissen van ex-rebellen. De versie van de feiten is vrij gelijklopend met hierboven:

“Bij zijn vertrek uit Lhasa op 17 maart was de dalai lama van plan om een tijdelijk hoofdkwartier te kiezen in de rebellenbasis van Lhuntse Dzong (een klein fort op 100 km van de Indische grens). Hij kwam er aan op 27 maart, maar onderweg al, op 24 maart, had hij het bericht gekregen dat de opstand mislukt was. Hij hoorde het ook op Radio Beijing via de radio van de CIA-officier, die hem begeleidde. Dat deed hem beslissen om in ballingschap te gaan. De 14^e dalai lama benoemde nog de rebellenleider Gompo Tashi tot ‘generaal’ en op 31 maart overschreed hij de grens met India.” De nu gepensioneerde rebellen spreken over “15.000 doden en gewonden samen”.

Zo vertellen het ook Kenneth Conboy en James Morrison,[4] op basis van getuigenissen van toenmalige CIA-verbindingofficieren. Deze laatsten vermelden geen dodenaantal.

Kort na zijn aankomst in India, in juni 1959, verklaarde 14^e dalai lama “dat er 70.000 Tibetanen afgeslacht waren in Lhasa”. Dat zal hij vijf jaar later optrekken tot 87.000 en het ook nog zo schrijven in zijn “memoires”, gepubliceerd in 1990.

De CIA schatte de totale toenmalige bevolking van Lhasa op 10.000[5] en noemde de dodencijfers “groteske verzinsels” vanwege de broer van de 14^e dalai lama.[6]

Of zoals een Franse website onlangs titelde: “Overdrijven is geen leugen volgens de dalai lama.”

Jean-Paul Desimpelaere 

Een lange voorgeschiedenis

Om de "kwestie Tibet" beter te begrijpen moeten we terug naar de 19^e eeuw. Twee grootmachten van die tijd kwamen elkaar tegen in Azië. Engeland vanuit het zuiden, tsaristisch Rusland vanuit het noorden. China, met Tibet, lag daartussen. De gemakkelijkste hap was Tibet. Rusland veroverde Centraal-Azië, Siberië en kreeg invloed in Mongolië en in delen van Noordoost- en Noordwest-China. In Tibet kwamen Buriat Mongolen, in dienst van de Russen, op hoge posten terecht.

Het eerste Tibetaanse gebied dat door de Engelsen veroverd werd was Ladakh, definitief protectoraat van Engeland in 1846. Dit werd vastgelegd in een "vredesverdrag". Het China van de toenmalige Qing keizers wilde niet tekenen, maar lokale Tibetaanse leiders deden dat wel. Het huidige "Tibet Justice Center" (TJC)[1] haalt dit "verdrag" tussen Tibet en Ladakh aan als een bewijs van Tibet's onafhankelijkheid tegenover China, zogenaamd omdat de Tibetaanse leiders "zelfstandig hun buitenlandse koers bepaalden". Het TJC vermeldt er niet bij dat het om gewapenderhand opgedrongen concessies ging. Het eerste vernederende verdrag betreffende Tibet, dat het Chinese keizerrijk mee ondertekende, was het "Nepal-Tibet verdrag" van 1856. Dit kwam er na een korte invasie van Tibet door (Engels) Nepal. Het verdrag legde oorlogsschuld op aan Tibet en dwong handelsconcessies af. Het TJC vermeldt ook dit verdrag en de andere Tibetaanse gebieden die Engels werden (Sikkim, in 1860 en Bhutan in 1864) als "bewijs van Tibet's onafhankelijkheid".

Het laatste concessiestukje kwam er ook onder dwang. In 1904 versloeg Engeland, in zijn opmars naar Lhasa, het lokale Tibetaanse leger. Het in verval zijnde Chinese keizerrijk was niet bij machte om enige weerstand te bieden. Voor de Tibetaanse lokale elite was de nieuwe sterke macht Engeland, dat in 1913 de kersverse Chinese Republiek en de Tibetanen naar de Conferentie van Simla bracht. Engeland palmde toen het huidige Indische Arunachal Pradesh in, een gebied zo groot als Zwitserland, ten nadele van Tibet. Het akkoord van Simla wordt nu als hevigste argument gebruikt door de voorstanders van de onafhankelijkheid van Tibet, omdat alle Chinese implicatie in Tibet gebannen werd en vervangen door een exclusieve aanwezigheid van Engeland. "De facto" was Tibet onafhankelijk geworden van China, hoewel het akkoord toch de Chinese "suzereiniteit" bevestigde. Terwijl Tibet "de facto" afhankelijk werd van Engeland, voor zijn economie, zijn leger en zijn buitenlandse politiek. En bovendien een stuk grond verloor.[2] China ondertekende het verdrag niet. Dat deed het Engelse ministerie van Buitenlandse Zaken in 1915 stellen: "Het nut dat we halen uit de Simla overeenkomst blijft puur academisch aangezien ze niet ondertekend werd door de Chinese regering en ook niet erkend werd door de Russische. De overeenkomst is daardoor ongeldig."[3]  Nog aan te stippen valt dat Engeland tijdens die Simla conferentie een kaart van "Groot Tibet" naar buiten bracht, dubbel zo groot als het Tibet waar de toenmalige dalai lama over heerste.[4] Na de Tweede Wereldoorlog wisselden de hoofdrolspelers.

De USA en Mao

Tijdens de verzetsoorlog tegen de Japanse bezetting groeide in China de aanhang van de Communistische Partij. Een nieuwe wereldspeler werd ongerust. Een aantal maanden voor de communistische machtsovername in Peking in 1949, schrijft het USA Staatsdepartement voor het Verre Oosten[5]:

"(...) 2. Indien Tibet weerstand kan bieden tegen het communisme, dan is het in ons belang om het te erkennen als onafhankelijk in plaats van het te blijven beschouwen als deel van China.

3. De Tibetaanse regering is relatief stabiel. Het volk is conservatief, religieus en bereid om het boeddhisme te verdedigen tegen het communisme. Het morele gezag van de dalai lama reikt verder dan de grenzen van Tibet.

4. De Chinese overheid heeft momenteel geen effectief de facto gezag in Tibet en zal daar in de toekomst altijd moeilijkheden mee hebben.

5. De Tibetanen tonen een verhoogde interesse voor buitenlandse handel en het is in ons voordeel als die interesse westwaarts gaat."

Het rapport gaf tegelijk een aantal waarschuwingen om niet overhaast tewerk te gaan, de inhoud ervan is verhelderend voor de houding van de USA tijdens de volgende decennia:

" Het erkennen van Tibet als onafhankelijk land is voor ons niet de echte kwestie. Waar het om gaat is onze houding tegenover China. Tot nu erkenden wij de territoriale integriteit van China. Wij hebben bijgedragen tot het niet uiteenvallen van China, wij hielpen China om de uit de Tweede Wereldoorlog te herrijzen als grote macht. Wij moeten deze politiek blijven volgen zolang het niet duidelijk is dat een permanent in stukken vallen van China onvermijdelijk wordt en zolang wij geen vaste voet in Tibet hebben."

"De situatie verandert als er een regering in ballingschap zou ontstaan. In dat geval is de aangewezen politiek voor de USA om die te steunen zonder Tibet als onafhankelijk land te erkennen."

Dit was de strategie van de USA in 1949 en die is tot op heden weinig veranderd.

Daarvan was de 14^e dalai lama zich toen bewust en hij vertelt het nu ook openlijk: "Gedurende de jaren vijftig hebben de Amerikanen Tibet gesteund, niet door morele overwegingen of uit sympathie, maar vanuit hun wereldwijde anticommunistische politiek"[6]. In de enkele jaren ('49-'51) voor de aankomst van het Rode Leger vroeg de jonge 14^e dalai lama met zijn regering Engeland en de USA om troepen of minstens wapens[7]. Slechts Engeland leverde een beperkte hoeveelheid. "Geen enkele grootmacht gaf u reële militaire steun voor de invasie. En na de invasie bleef de UNO doof voor uw oproep. U voelde zich verraden?" vraagt Laird aan de 14^e dalai lama. "Ja", antwoordt hij koudweg[8].

Het nieuwe Chinese regime wilde voor Tibet behoedzaam een trage weg bewandelen. Voorop stond de hereniging van China. Mao en het Chinese Centraal Comité beseften duidelijk dat er geen "massabasis" aanwezig was in Tibet om sociale hervormingen door te voeren. Een richtlijn van het Centraal Comité van de Communistische Partij onderstreepte dit:

 "Momenteel kunnen we het ‘17 punten akkoord van 1951'[9] niet integraal toepassen. Wij beschikken niet over de steun van de massa's en ook niet over de steun van de hogere sociale bevolkingslagen. Als we het akkoord door middel van dwang in praktijk zouden brengen zou dat meer vooroordelen dan voordelen opleveren. Zij willen het Akkoord niet integraal toepassen? Wel, we zullen er ons voorlopig bij neerleggen. (...) Laat hen maar doorgaan met het volk wreed te behandelen, wij zullen ons intussen bezighouden met positief werk zoals het organiseren van de productie, de handel, de wegenbouw, de volksgezondheid en het eenheidsfront, zodat we de massa's voor ons winnen en als de goede voorwaarden aldus vervuld zijn, zullen we de kwestie van de integrale toepassing van het Akkoord regelen. Als zij het niet het geschikte moment vinden om lagere scholen op te richten, kunnen we daar ook nog even mee wachten."[10]

De Chinese strategie was erop gericht om de heersende klasse in Tibet, inclusief de dalai lama, te winnen voor de nationale eenheid met China.[11] Bij hun aankomst in 1951 in Tibet was het Rode Leger onderworpen aan een strikte discipline, zij eisten geen voedsel op, zij lieten het aanvoeren uit de rest van China of betaalden een normale prijs ervoor bij de lokale bevolking en begonnen zelf braakliggende terreinen te beplanten voor hun onderhoud. Het lijfeigenensysteem bleef bestaan tussen 1951 en 1959. Van belang is dat het Tibet dat toen ter discussie stond, dit was binnen zijn huidige provinciegrenzen, niet het concept "Groot Tibet".

Buiten de "provincie Tibet" liep het fout

De geleidelijke politiek voor Tibet werd in de aanpalende gebieden, waar ook Tibetanen wonen - naast andere bevolkingsgroepen - in de jaren vijftig voorbijgesneld door de landhervorming die overal in de rest van China zijn weg vond. Dit was niet naar de zin van de lokale Tibetaanse grootgrondbezitters - kloosters en edellieden - in die streken. In 1956 breekt opstand los onder de Tibetaanse bevolking in de provincie Sichuan. Een groot deel van de families waren gehecht aan een klooster, zij hadden er een zoon in zitten. De paniekverhalen en de opstand naderen gedurende de volgende jaren Lhasa. Onder impuls van Gyalo Thondup, de broer van de dalai lama, die al vanaf 1951 voor Buitenlandse Zaken van de USA werkte[12], begint de CIA de weerstand te steunen.[13] Het geheel bereikt een hoogtepunt in Lhasa op 10 maart 1959 met een massale betoging voor het zomerpaleis van de dalai lama, dag waarop de dalai lama uiteindelijk toegeeft aan de tien jaar lange pogingen van de USA om hem in ballingschap te lokken.[14] Pas aangekomen in India verklaarde de dalai lama dat er "87.000 Tibetanen brutaal afgeslacht waren"[15] tijdens de opstand (die hij niet eens gezien had) in Lhasa, terwijl de totale bevolking van Lhasa, aangedikt met de vluchtelingen uit Sichuan toen ongeveer 40.000 bedroeg.[16] Het cijfer staat nog steeds op de websites van de Tibetaanse "regering" in ballingschap en van de sympathiserende groepen in het Westen.[17]

De gevluchte Tibetanen

1959 was het sein voor vele elitefamilies, met hun dienaren, om Tibet te verlaten en zich in India te vestigen. Nu zijn er 120.000 Tibetanen in het buitenland, wat neerkomt op 2% van de totale Tibetaanse bevolking in China. Naast hun persoonlijk fortuin konden de gevluchte Tibetanen van bij het begin rekenen op een flinke geldelijke steun vanwege de USA. Een voorbeeld van het jaarlijks toegekende bedrag is vermeld in de publiek gemaakte hoorzitting bij Buitenlandse Zaken van de USA in 1964: 1,7 miljoen dollar, plus 186.000 dollar voor de 14^e dalai lama persoonlijk.[18] Sinds de jaren tachtig worden de Amerikaanse steunbudgetten voor de Tibetaanse gemeenschap buiten China verstrekt door diverse semiofficiële "ngo's".[19]  

Vijftig jaar propagandaoorlog

Van 1956 tot 1974 was er Amerikaanse steun voor een guerrillastrijd tegen China. Wapens werden geleverd, instructeurs en opleidingen. Een paar honderd gevluchte Tibetanen uit Oost-Tibet en Sichuan kregen zelfs een opleiding in de USA in het valschermspringen.[20] In India werd een legertje van 7.000 Tibetaanse rebellen gevormd en uitgerust.[21] Maar buiten het aanvallen van een paar camionkonvooien haalde het verzet weinig successen, de Tibetaanse bevolking in Tibet gaf ze geen medewerking en het Chinese leger was ze telkens vlug op het spoor.[22]

Veel belangrijker werd de propagandaoorlog. "Door de dalai lama naar het buitenland te brengen wilden de USA van hem een belangrijk Aziatisch symbool en woordvoerder maken van het anticommunisme. Voor de USA hield dat weinig risico in en een groot nut (...) De Tibetaanse leiders waren teleurgesteld dat de USA geen troepen stuurden"[23] Onmiddellijk in 1959 werd "schending van de mensenrechten, godsdienstvervolging en genocide" gelanceerd door de "International Commission of Jurists" (ICJ), een organisatie die vlak na de Tweede Wereldoorlog in Berlijn opgericht werd met het doel "bezwarend feitenmateriaal" te verzamelen tegen de USSR en de Oostbloklanden. In een rapport in 1959 klagen zij China aan van "het moedwillig doden van Tibetanen, waardoor een onderzoek naar genocide nodig wordt".[24]  Het is nu geweten hoe en door wie het "feitenmateriaal" voor dat dossier verzameld werd: Tashi Tsering, een gevluchte Tibetaanse intellectueel, bezocht in 1959 de vluchtelingenkampen in India en Nepal om er verhalen van moordpartijen in Tibet uit hun mond te vernemen. Hij vernam er geen. Zijn bevindingen gaf hij door aan Gyalo Thondup, de broer van de dalai lama, die er dodencijfers bijplakte en die doorgaf aan de ICJ[25]. Die geschreven getuigenissen kon Patrick French, ex-directeur van "Free Tibet" in Londen, later in het archief van de "regering" van de dalai lama in India inkijken. Zelfde vaststelling: achteraf toegevoegde cijfers van dodentallen. Bovendien: "allemaal mannen"[26], wat zou betekend hebben dat de totale mannelijke bevolking verdwenen was.

Nochtans gaat het cijfer van 1,2 miljoen doden in Tibet door de "dictatuur van de Chinezen" nog steeds de wereld rond.

In de jaren negentig, na het toekennen van de Nobelprijs aan de dalai lama, vermenigvuldigen de "Tibet Support groepen" en hun internetsites zich in Europa en de USA, tot zelfs in de vroegere Oostbloklanden. Er kwamen "Tibet Bureaus" (vertegenwoordiging van de "regering in ballingschap") in verscheidene wereldhoofdsteden.[27] Soms werden hiervoor speciale budgetten uitgetrokken door Buitenlandse Zaken van de USA: 75.000 dollar voor de bureaus in New York en Genève.[28] Enkele duizenden comités verspreid over de Westerse wereld (tot in Liechtenstein) namen het voortaan op voor de onafhankelijkheid van Tibet. De aantrekkingskracht bij onze intellectuelen nam dikwijls de vorm aan van een verwesterde versie van het Tibetaanse boeddhisme, een soort "boeddhisme light", ontdaan van zijn vele goden en van tal van Tibetaanse tradities, een "nieuwe" spiritualiteit. Maar onder de monniksmantel van de "lama" zat een politieke boodschap, die mee gecommunieerd werd: "Tibet is bezet en moet onafhankelijk worden".

Toonaangevers in de "informatiecampagne" zijn: International Campaign for Tibet (ICT), China Digital Times (CDT) en TibetInfoNet (TIN). Aan het hoofd van ICT (USA) staat John Ackerly, die volgens zijn curriculum zijn eerste sporen verdiende in het organiseren van de oppositie in de vroegere Oostbloklanden.[29] Erevoorzitter van het ICT is de acteur Richard Gere, uitvoerend voorzitter is Lodi Gyari, de officiële vertegenwoordiger van de dalai lama in de USA. Bij de raadgevers en bestuursleden zijn er diverse ex-functionarissen van de Amerikaanse overheid. Het ICT heeft een kantoor in Brussel, Amsterdam en Berlijn.

CDT is verbonden aan de Ford Foundation en de Dalai Lama Foundation.[30]

Het TIN (Londen) profileert zich als niet-militant, als databank voor onderzoekers, politici en...wikipedia. Het is daarom niet minder "gekleurd". De overdrijvingen in de propaganda van de actiegroepen zijn niet aanwezig op de website van TIN. Maar het blijft een spreekbuis voor de onafhankelijkheid van Tibet. Vele van hun artikels zijn "anonieme getuigenissen". Toch gebruiken bv. Franse Tibetologen  het TIN als "referentie"-materiaal.[31] 

Onafhankelijkheid of "betekenisvolle autonomie"?

In zijn toespraak voor het Amerikaanse Congres in 1987 heeft de dalai lama het nog over "onafhankelijkheid". In 1988 echter, in een toespraak voor het Europees Parlement verandert de terminologie: "de middenweg" of "betekenisvolle autonomie". In het ontwerp voor een grondwet voor Tibet[32], geschreven door de dalai lama in 1992, staat duidelijk wat de inhoud is van die "betekenisvolle autonomie": het gaat over "Groot Tibet" (1/4^e van China), gedemilitariseerd (Chinees leger buiten), eigen grondwet gebaseerd op het boeddhisme, Tibet voor de Tibetanen ("ingeweken" Chinezen buiten), meerpartijenstelsel en vrije markt. Voor het Amerikaanse Congres in 1987 gebruikte de dalai lama het cijfer van 7,5 miljoen om aan te duiden hoeveel Chinezen "zijn land" uitmoesten. In een interview met de Süddeutsche Zeitung (22.09.2007) zegt hij: "Alle Chinezen die Tibetaans spreken en de Tibetaanse cultuur respecteren mogen blijven, in zoverre zij niet met te veel zijn. Alle Chinezen die denken dat de Tibetanen stinken moeten beter ons land verlaten." 

De voorbereiding van de rellen van maart in Lhasa

Van 11 tot 14 mei 2007 hield het internationale netwerk van "Tibet Support" groepen een conferentie in Brussel. Ze was de 5^e van dien aard. De vorige was in Praag, in 2003, in aanwezigheid van de dalai lama zelf. De hoofdorganisatoren in Brussel waren: de "regering" in ballingschap van de dalai lama en het ICT. In het totaal waren er 181 groepen vertegenwoordigd, gespreid over 56 landen. Onder leiding van de "eerste minister" en de "minister van informatie" van de dalai lama - deze laatste wordt door zijn aanhangers nog steeds als "staatshoofd" aanzien - werd een actieplan opgesteld in het vooruitzicht van de Olympische Spelen.[33] Dit was het belangrijkste onderwerp van de conferentie, zoals blijkt uit de korte externe verslaggeving.

Volgde in augustus 2007, één jaar voor de Olympische Spelen, de "officiële" start door het ICT in de USA van de halve of hele boycot van de Spelen, met een reeks betogingen en T-shirts.

In januari 2008 vormden de Tibetanen in India het overkoepelende "Tibetan People's Uprising Mouvement" (TPUM)[34], een front voor de opstand, dat geweld niet uitsluit. Alle Tibetaanse verenigingen in India maken er deel van uit. Enkel de dalai lama in persoon houdt nog de "geweldloze" façade overeind. Hoewel, op 22 januari deed hij een oproep op de Engelse ITV om "te betogen". In februari 2008 kregen 40 kaders van TPUM een vorming in "actiecoördinatie". Eén van de lesgevers was de hoofdredacteur van het door de USA gesponsorde "Voice of Tibet".[35] 

Op 10 maart, de herdenkingsdag van de opstand van 1959 in Lhasa, hield de dalai lama een hevig discours, waarin hij ondermeer "bidt voor de heldhaftige Tibetanen die hun leven gaven voor de vrijheidstrijd".[36] In de Westerse hoofdsteden, in India en Nepal waren er betogingen voor de Chinese ambassades. De Tibetaanse organisaties in India hadden telefonisch contact met verbindingsmensen in Lhasa.[37]  Volgden op 14 maart de bloedige raids van groepjes Tibetanen in Lhasa.

Tibet veroveren of Peking veroveren?

Net zoals de USA in 1949 zeiden: "voor ons gaat het niet om Tibet maar om China" (zie hoger), is dit nu net hetzelfde. Het communiqué van de conferentie in Brussel in mei 2007 vermeldt: "wij hopen dat de vrijheid voor de internationale media naar aanleiding van de Olympische Spelen uitgebreid wordt naar de Chinese media zelf." "Persvrijheid" is het eerste breekijzer om een tegenmacht in Peking te kunnen opbouwen. De "openheid" van de Olympische Spelen is de deur waarlangs zij met een blijvend ticketje binnen willen. Nancy Pelosi, voorzitster van het Amerikaans Congres, eist zelfs een "USA bureau in Lhasa", voor "neutrale waarneming".[38] De dalai lama vraagt "persvrijheid en transparantie".[39] Hij en zijn vrienden willen China een andere ideologie bezorgen: "De Chinezen zijn radicaal materialistisch en communistisch. Dat is belachelijk. Zij waren vroeger boeddhistisch. Ik ben steeds bereid hen spiritueel te dienen en ik zal een zuiveringsceremonie uitvoeren op het Tian an Men plein om er de duizenden doden te herdenken."[40]   

Een bekende activist voor de onafhankelijkheid van Tibet, Jamyang Norbu (veteraan van de guerrilla tegen China in de jaren zestig): "Net zoals de val van de Berlijnse Muur vrijheid bracht voor een aantal landen, kan de onafhankelijkheid van Tibet de vrijheid van buurvolkeren bevorderen, zoals Birma, Oost-Turkestan (de actuele Chinese province Xinjiang), Binnen-Mongolië (eveneens een Chinese provincie) en  evengoed voor het Chinese volk zelf."[41] De inzet is duidelijk: China doen uiteenvallen. De sponsors zijn ook duidelijk: de USA. En het middel is Tibet.

Waarom NU de "Himalaya muur" proberen aan het wankelen te brengen?

De USA zitten in een diepe crisis en China wordt alsmaar sterker. Op alle continenten wordt China een geduchte concurrent voor de USA. Voor Afrika is China de derde handelspartner geworden, na de USA en Frankrijk. Voor China zelf is Europa de belangrijkste handelspartner.[42] De Amerikaanse democraat John Murtha, voorzitter van de Congrescommissie voor defensie, vindt dat Irak minder aandacht moet krijgen en China meer: "Wij moeten militair in staat zijn om China of Rusland of gelijk welk ander land, dat voor ons een uitdaging wordt, te stoppen."[43] 

Felle tegenwind

De USA sturen aan op een soort "oranje revolutie" in China. Maar de huidige media-aanval op China bereikte voorlopig het tegenovergestelde: De bevolking is er bijzonder verontwaardigd over de vervormde beeldvorming in het Westen. Voor het eerst ook in de geschiedenis komen Chinezen in het buitenland op straat en op internet om de eenheid van China en de rechtmatige plaats van China in de wereld te verdedigen. Een Chinese student postte op het web volgende samenvattende regel: "Toen China zwak was, kwamen jullie westerlingen met een leger jullie ‘rechtmatig' deel opeisen (de concessies). Toen wij de gebroken potten weer lijmden (het land herenigden) riepen jullie ‘Tibet Vrij', ‘Invasie'".[44]

De Chinese leiders beseffen dat zij sinds de val van de Muur van Berlijn de mediaoorlog onderschat hebben, dat vertelden mij correspondenten van ginder. Voor het eerst ook zagen wij pogingen van Chinese diplomaten of studenten om op TV of radio hun klok, soms onhandig, te laten horen, geluid dat vijftig jaar lang afwezig of minstens ongehoord was. De overheid in China had alles gezet op de ontwikkeling van de Tibetaanse gebieden. Massa's geld voor de uitbouw van infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg, landbouw en lichte industrie. Daarmee hoopten zij "door feiten, door daden" de basis van de in het buitenland gevestigde separatisten te verkleinen. Tibet is geen "kolonie" waarop China zich verrijkt. Het "autonoom" budget van Tibet is voor 90% gespijsd door de centrale kas.[45] Het gaat over een bedrag van meer dan 2 miljard dollar per jaar, groter dan de Europese ontwikkelingshulp aan Afrika. In Afrika wonen een paar honderd miljoen mensen, in Tibet 3 miljoen. Stel dat Tibet onafhankelijk wordt: wie zal zoveel centen ophoesten? In Tibet is onderwijs en gezondheidszorg gratis, boeren en herders hoeven geen belasting te betalen. Er zijn subsidies voor huizenbouw, voor serres, voor zonnepanelen, voor methaankachels. Maar dit alles is niet geweten wereldwijd. China won misschien op gebied van de lokale ontwikkeling, maar is in het defensief gedrongen in de internationale mediaoorlog.

Toch krijgt China steun in het huidige conflict. En niet weinig. Quasi de volledige "derde wereld" schaarde zich niet achter het concert van "veroordeling": Centraal-Azië, Afrikaanse staten, Zuid-Amerikaanse, Aziatische.[46] Het Europees kapitaal twijfelt en is verdeeld over de keuze: USA of China. Maar dat is een ander hoofdstuk.

[1] "Tibet Justice Center" (TJC), tekst "Tibet's Sovereignety and the Tibetan People's Right to Self-Determination", paragraaf: "The Government of Tibet was capable of entering into international relations and had entered into such relations repeatedly", website TJC. www.tibetjustice.org.materials/treaties/index.html en www.tibetjustice.org/reports/sovereignty/independent/a/in....

Het TJC is in 1989 opgericht door Walt Van Praag, juridisch adviseur van de 14e dalai lama. De organisatie is gebaseerd in de USA maar huist ook in het "Tibet Bureau" (van de Tibetaanse "regering in ballingschap") in Genève, alwaar ze als NGO gehoord worden door UNO instanties. Het TJC is lid van het "International Tibet Support Network" en verstrekt jaarlijkse vorming over "zelfbestuur" aan Tibetaanse bannelingen in India.

[2] De volledige tekst van het Simla akkoord is ondermeer te vinden in Goldstein, "A History of Modern Tibet, 1913-1951, The demise of a lamaist state", appendix C, University of California press.

[3] Foreign and Political Department, Government of India, brief 448EB, 3/9/1915.

[4] Goldstein (zie hoger), volume 1, pag. 70-74.

[5] Bacon Ruth, US Office of Foreign Affairs, FRUS, memorandum to the Chief of the Division of Chinese Affairs of the State Department (Sprouse), 693.0031 Tibet/I-849-12/4/1949. Website Wisconsin digital library.

[6] Laird, "Une histoire du Tibet, conversations avec le dalaï-lama », pag. 305, Plon, 2006.

[7] Een brief van het Tibetaanse bureau voor betrekkingen met het buitenland, geciteerd door Goldstein,vol 1, pag. 625.

[8] Laird, idem, pag. 311.

[9] In het « 17 punten akkoord » tussen de centrale Chinese regering en de regering van de dalai lama stond dat "sociale hervormingen in overleg" moesten gebeuren.

[10] Mao Ze Dong, "Principes politiques pour notre travail au Tibet, directives du Comité Central du Parti Communiste Chinois, avril 1952", Oeuvres Choisis, tome V, Beijing, 1977.

[11] Renmin Ribao (Volksdagblad), 26/5/1951.

[12] Goldstein, "A History of Modern Tibet,volume 2, The calm before the storm: 1951-1956", University of California Press, 2007, pag. 240-241

[13] Conboy, "The CIA's Secret War in Tibet", pag. 36, "Modern War Studies", University of Kansas, 2002

[14] Zie bv. Een brief van USA ambassadeur Henderson, 17/9/1951, aan de dalai lama. In extenso in Goldstein, volume 1, pag. 808-809.

[15] Barry Sautman, « Contemporary Tibet », M.E. Sharpe, USA, 2006, page 245

[16] Barbara Erickson, « Tibet, Abode of the God », USA,1997, pag. 197

[17] Department of Information, Tibet Government in Exile, 1993 : "Tibet, proving Truth from facts" 

[18] FRUS (Foreign Relations of the US), Volume 1964-1968, 337, 9/1/1964

[19] Ondermeer : NED of National Endowment for Democracy (afsplitsing van de CIA, opgericht in jaren zeventig, Tibet Fund, International Campaign for Tibet (ICT), Bureau of Democracy, Human Rights and Labor van het ministerie van BZ..

[20] Mikel Dunham, "Buddha's Warriors" (met voorwoord van de dalai lama), pag. 314 e.v., 2004, USA.

[21] De SFF, Special Foreign Forces, zie Conboy, pag. 247

[22] Conboy (zie hoger), pag. 141-143

[23] Goldstein (zie hoger), vol 2, pag. 119 en 145.

[24] ICJ Report on Tibet 1959,te vinden o.m. op de website van de Tibetaanse "regering" in ballingschap http://www.tibet.com/  

[25] Tashi Tsering, Goldstein en Siebenschuh, « The struggle for modern Tibet, the autobiography of Tashi Tsering", M.E. Sharpe, USA,1997, pag. 57

[26] Patrick French, « Tibet, Tibet », Albin Michel, 2005, pag. 324

[27] New York, Washington, Genève, Brussel, Tokyo, New Delhi, Londen, Parijs, Canberra, Pretoria, Taiwan, Moskou.

[28] FRUS, 9/1/1964

[29] ICT, website, staff members, short biography of J. Ackerly.

[30] Michael Barker, Global Research, 29/3/2008. http://www.globalresearch.ca/

[31] Zoals in het boek « Le Tibet est-il chinois ? Réponses à cent questions chinoises », AM Blondeau en Katia Buffetrille, Albin Michel, 2002.

[32] "A vision for a future free Tibet », website « regering » in ballingschap van de dalai lama.

[33] Tibetan Bulletin (officieel tijdschrift van de dalai lama en zijn "regering"), mei-juni 2007, volume 11, nr 3.

[34] Website TPUM, http://tibetanuprising.org/, beginselverklaring. In de inleiding staat nog steeds het uitgevonden "historisch" cijfer van méér dan 1 miljoen doden.

[35] Website « Phayul », Tibetan People's Uprising Movement to reinvigorate the tibetan freedom movement, 20/2/2008.

[36] Persoonlijke website dalai lama, speech 10 maart 2008.

[37] Mathieu Ricard, persoonlijke Franse tolk van de dalai lama, Télérama France, 16/4/08

[38] Resolutie 1077 van het Amerikaans Congres, ingediend op 3 april 2007 en aangenomen door het Congres.

[39] Persoonlijke website dalai lama, speech 10 maart 2008

[40] Interview met "Le Nouvel Observateur", 17/01/2008

[41] Website « Phayul », artikel van Jamyang Norbu, 4/7/2007

[42] Europa voert méér in uit China dan uit de USA. Voor de Europese uitvoer is China bestemming nummer twee. Bron: Eruopean Commission, external Trade, 2006.

[43] Reuters, 5/2/2008

[44] www.wforum.com/gbindex.html, 10 april 2008.

[45] Economische statistieken China.

[46] Xinhua, 22/03/2008

Een kalender van acties, die niet op spontaneïteit berusten. En ik heb er zeker een paar tientallen over het hoofd gezien. De "Tibet support" groepen kenden die timing, wij niet. Het begon in Brussel.

Van 11 tot 14 mei 2007 was er in Brussel een internationale bijeenkomst van alle bewegingen die ijveren voor de onafhankelijkheid van Tibet. De 1^e minister van de "regering" van de dalai lama, Samdhong Rinpoche, zat de bijeenkomst voor. Normaal zou ook de DL gekomen zijn, maar toevallig was koning Albert in China. 36  verenigingen van Tibetanen in ballingschap en 145  "support groepen" namen er aan deel. Een plan voor acties in de aanloop naar de OS werd er afgesproken. ("Tibetan Bulletin", officieel orgaan van de "regering" van de DL).

26 mei 2007: bijeenkomst van de Europese "Tibet support" groepen in Turijn. Daar wordt besloten de toen al geplande  "mars op Tibet van 10 maart 2008" ten volle te ondersteunen met betogingen. Maar ook: "Een eventuele opstand in Tibet volledig te steunen." (website Phayul, "European support to TPUM").

4 augustus 2007:  lancering in de USA van het "jaar van acties" in de aanloop naar de OS, door International Campaign for Tibet (ICT), met thuishaven Washington, met huiscenten van de Amerikaanse regering (via NED, een mantelorganisatie van de CIA) en met een bureau in Brussel. (zie website ICT). De "avaaz"-petitie is mee door hen gelanceerd.

Augustus 2007: tal van betogingen door de "support groepen" in de USA en Canada. Ook in Nederland. (website ICT).

20 augustus 2007: 170 leden en sympthisanten van de nieuw opgerichte Belgische afdeling van het TYC (Tibetan Youth Congres, belangrijkste fractie onder de Tibetanen in ballingschap)  betogen voor de Chinese ambassade in Brussel onder het motto: "boycot OS".

23-24 juni 2007: harde taal op een seminarie in India vanwege de Tibetaanse leiders in ballingschap. "Ons vreedzaam protest is aan het falen, wij moeten andere wegen zoeken."  (website Phayul).

4 januari 2008: oprichting TPUM (Tibetan People's Uprising Movement) om, zoals ze zelf zeggen "de geest van de opstand van 1959 opnieuw in daden om te zetten". Het geheel van het Tibetaans "parlement" in ballingschap maakt deel uit van die beweging. (website TPUM).

22 januari: oproep van dalai lama tot "betogen in aanloop naar de OS", op de Engelse televisie ITV.

Februari  2008: intensieve vorming in "actiecoördinatie" voor 40 kaders van TPUM. Eén van de lesgevers is de hoofdredacteur van "Voice of Tibet", gesponsord door de USA. Eén van de vormingsteksten is een recent naar het Tibetaans vertaalde CIA-handleiding van "hoe dictaturen doen vallen", voordien gebruikt in Oost-Europa. (website Phayul). 

Een zeer virulente toespraak van de DL op 10 maart 2008, dag van de herdenking van de mislukte opstand in 1959. (zie zijn eigen website). De hevigheid van het taalgebruik staat in contrast met de enkele jaren ervoor.

Maart: pamfletten, cd's en vlaggen naar Tibet gesmokkeld en uitgedeeld, door TPUM. (Xinhua).

8-9-10 maart: betogingen voor de Chinese ambassades in Europa, India, Nepal,  USA en Canada. Die betogingen waren aangekondigd vanaf midden januari en gaven als  info "link": TPUM.

10 maart: start van de "mars op Tibet" door TPUM, vanuit Dharamsala.

10 maart: 300 monniken de straat op in Lhasa

14 maart: de dodelijke rellen van Tibetaanse jongeren tegen de Han en Hui Chinezen.

14 tot 21 maart: mondiale desinformatie over het "optreden van het Chinese leger", gestart door ICT, Radio Free Asia en Voice of Tibet. (zie hun "net").  

Na 21 maart: mondiale desinformatie over het "opsporen, doden en vervolgen" van de opstandelingen, door dezelfde kanalen. (idem)

18 maart: vrijgave van een rapport van het USA State Department over de schending van de mensenrechten in China.

21 maart: het bezoek van "USA nummer drie" Nancy Pelosa aan de DL in Dharamsala.

Einde maart: RSF (eveneens gesponsord door het Amerikaanse NED) werpt zich voor de camera in Athene.

April: nieuw rapport van Amnesty International over de schending van de mensenrechten in China, met een bijlage over de onderdrukking van de Tibetaanse opstand.

6 april: "free Tibet" werpt zich op de vlam in London.

7 april: "free Tibet" dooft de vlam in Parijs en RSF beklimt de Eifeltoren.

6 april: De DL, in een brief aan "alle" Tibetanen: "Ik ben triestig en ongerust over de keuze van wapens vanwege de Chinezen om de geweldloze uitingen van de verlangens van het Tibetaanse volk in de kiem te smoren en aldus vele doden te veroorzaken, naast schade en trauma's in het algemeen." "Ik vraag aan de Chinese autoriteiten om alle repressie te stoppen, politie en leger terug te trekken uit alle Tibetaanse gebieden. Als dit het geval wordt, wil ik aan de Tibetanen vragen om te stoppen met betogen." (website DL).

Het geweld in Lhasa, op 14 maart 2008, door Tibetaanse groepen betogers tegen de Huimoslims en de Han Chinezen was zo brutaal dat de 14^e dalai lama en zijn "regering" in ballingschap zich vrij snel verplicht zagen om zich er van te distantiëren. Tal van buitenlandse toeristen getuigden allen in dezelfde zin: brandstichting, stenigen of verbranden van mensen en ze met ijzeren staven en messen bewerken. Tweeëntwintig doden en meer dan 300 gewonden, bijna uitsluitend Hui en Han, een raciale raid[1]. Serge Lachapelle, een toerist van Montreal, getuigt: "De moslimwijk is volledig vernield, geen enkele winkel bleef er overeind."[2]  Al op dinsdag 18 maart verklaarde de 14^e dalai lama in een persconferentie dat "de gebeurtenissen in Tibet aan zijn controle ontsnapten en dat hij zelfs zou aftreden indien het geweld voortduurt. Het geweld betekent zelfmoord ".[3] En Thubten Samphel, secretaris voor informatie en internationale relaties van de Tibetaanse "regering" in ballingschap, had slechts één woord tegenover de verslagen van de buitenlandse toeristen: "tragisch".[4]

Nochtans, bij het uitbreken van de onlusten, had de 14^e dalai lama zelf, de Tibetaanse "regering" in ballingschap en het wereldnetwerk van "Tibet Support" groepen de internationale publieke opinie te verstaan gegeven dat "het Chinese leger brutaal op een vreedzame betoging ingeschoten had."  De 14^e dalai lama riep de Chinese overheid op om "geen geweld te gebruiken." Dit is blijven hangen bij het overgrote deel van de wereldopinie. Diezelfde paar tientallen buitenlandse getuigen kwamen echter in de pers met een ander verhaal: de politie en het leger zijn zo gecontroleerd opgetreden tegenover de "het compleet uitzinnig geweld" (de woorden van een Zweedse toerist), dat hen geen enkele dode kan verweten worden.

De Chinese overheid spreekt van een voorbereide en georganiseerde opstand. Op 10 maart werd door de 14^e dalai lama, zijn "regering" en zijn steungroepen de opstand in Lhasa van 1959 herdacht. Voor de Tibetanen in het buitenland is dat hun "nationale feestdag" geworden. Op die datum vertrok uit India een "mars op Tibet", georganiseerd door het nieuw opgerichte "Tibetan People's Uprising Movement"[5], een kaderorganisatie waarin ongeveer alle groepen van het Tibetaanse "parlement" in ballingschap aan deelnemen: de NDP (New Democratic Party), de jeugdbond (TYC) en de vrouwenbond.  "Uprising" is moeilijk anders te vertalen dan "opstand". 10 maart was het signaal voor de opstand, wereldwijd aangemoedigd door kleine betogingen voor de Chinese ambassades (o.m. in Brussel). In de Tibetaanse gebieden in China circuleerden pamfletten, die opriepen tot betogen voor onafhankelijkheid.[6] Driehonderd monniken van het Drepung klooster in Lhasa hielden op 10 maart een bitsige nog geweldloze betoging in het centrum van Lhasa, maar de politie kon hen zonder geweld doen ophouden. Zoals we weten is dit op 14 maart anders uitgevallen. De afzonderlijk opererende groepen Tibetanen, die in de hoofdstad vernielend rondtrokken, waren volgens de ooggetuigen allen gelijkaardig "bewapend": stokken, ijzeren staven, rugzakken met stenen, brandbommen, lange messen of zwaarden. Het gevolg is gekend.

Binnen de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland is een sterke stroming aanwezig die genoeg heeft van de "zachte" aanpak van de 14^e dalai lama. Zij concentreren zich in het "Tibetan Youth Congres", de "jeugdbond", meestal dertigers. Eén van de vijf basistellingen van hu programma luidt: "strijden voor de totale onafhankelijkheid van Tibet, zelfs als dit levens moet kosten."[7] Hun voorzitter, Rigzin, lost in een interview: "Ik roep de Tibetanen op om hun betogingen verder te zetten tot China Tibet verlaat."[8] De 14^e dalai lama roept op om de "mars op Tibet" (die moet normaal zes maanden duren tot aan het begin van de Olympische Spelen in Beijing)  te staken en bestempelt die als "ondoeltreffend", maar Rigzin, daarmee geconfronteerd, antwoordt kort: "Neen!".[9] Waarop de 14^e dalai lama dan weer zegt: "stop met het geweld en de oproep voor onafhankelijkheid, anders verliezen wij de steun van de USA."[10]

Op 21 maart is dan "toevallig" nummer drie van de USA, de voorzitster van het Amerikaanse Congres Nancy Pelosi, op bezoek bij de 14^e dalai lama in Dharamsala in India. Zij noemt de situatie in Tibet "een uitdaging voor het wereldgeweten" en eist van China de toestemming om een "internationale onafhankelijke onderzoekscommissie" in Tibet toe te laten, om na te gaan of de beschuldiging van Beijing dat "de dalai lama kliek achter de onlusten zit" wel waar is en om toe te zien op de "behandeling van aangehouden betogers".[11] Dat is één spoor dat de USA volgen: China proberen te dwingen inspectieteams rond de "Mensenrechten" toe te laten, of kunnen zeggen dat China die weigert. In dezelfde zin ligt de oproep van de 14^e dalai lama, die in zijn toespraak van 10 maart (alweer, nationale opstandherdenking) China in zijn geheel aanmaant om "transparanter" te worden.[12] Dat doet aan de "glassnost" denken, die de verbrokkeling van de USSR inluidde. Duitsland sluit zich al aan bij de eis voor "transparantie" bij monde van zijn minister van Buitenlandse Zaken: "De federale regering van Duistland zegt aan de Chinese regering: wees tranparant!"[13]

Eisen voor "transparantie" kunnen aan kracht winnen wanneer het intern verzet in de Tibetaanse gebieden groter is. Onlusten zijn minder welgekomen voor het vreedzaam aureool van de 14^e dalai lama, maar kunnen misschien nu iets sneller de strategie van de USA dienen. De kaart van de "dictatoriale repressie" is voor hen gunstig om een wereldwijd protest rond de Olympische Spelen te bekomen. Daarvoor hebben zij een aantal "strijders" nodig, want die lokken de repressie uit. Het gaat voor de USA niet om Tibet, dat schreven zij al in 1949, het gaat om China.[14]  De tendens binnen de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland die gewelddadig verzet voorstaat neemt toe. Wanneer de 14^e dalai lama zegt "pas op of WIJ verliezen de steun van de USA", kan dit mogelijks betekenen: "verlies IK de steun van de USA, met mijn gematigde vreedzame koers". Komen de USA stilaan terug naar hun strategie van de jaren '60, toen zij volop guerrilla-activiteiten in Tibet steunden met wapens en geld? Dat is redelijk waarschijnlijk. Nancy Pelosi van de USA wil de 14^e dalai lama daarbuiten houden, vandaar haar bericht aan het adres van Beijing: die man zit er voor niets tussen. Maar zij heeft geen woord over voor het betreuren van de slachtoffers van de etnische onlusten. Met andere woorden, het komt hen goed uit. En wanneer iets "goed uitkomt" voor de USA, dan hangt daar geld aan de paasklok. Nancy Pelosi uit in elk geval haar tevredenheid met de huidige toestand: "Dank om hier de Amerikaanse vlag te laten wapperen. Dat is meer dan wat we ooit konden dromen", in haar toespraak in Dharamsala op 21 maart.[15]

Dat er honderden Tibetanen zich in het geweld lieten meegaan heeft natuurlijk niet enkel een externe reden. De externe reden mag dan wel het startsein, de ophitser en de sponsor zijn, maar zonder voedingsbodem haalt die niets uit. Er zijn veel Tibetanen die de vruchten van de vooruitgang in China meepikten, maar er zijn ook Tibetaanse armen in de steden, zoals er Chinese armen zijn. Er zijn jonge werklozen, ongeacht hun etnische groep. Het is ook waar dat "le savoir faire", de moderne kennis laat ons zeggen, in Tibet aankomt via de Han Chinezen. En dat de "high-tech" winkels door Han gerund worden. China antwoordt daarop: "dat kan alleen maar goed zijn voor de uitwisseling". Maar het is te begrijpen dat delen van de Tibetanen zich wat voorbijgesneld voelen. Bovendien is de aanwezigheid van de Han Chinezen niet massaal zoals de 14^e dalai lama het verkondigt, maar dat is nog een andere kwestie. Ten slotte zijn er ook de kloosters, nog steeds machtig. Zij zien het eeuwenoude onderwijs aan hen ontsnappen. Buiten de kloosters was er in het oude Tibet geen onderwijs. Het gaat hier tevens om een "gevecht" tussen lekenonderwijs en religieus onderwijs. Getuige daarvan zijn de talrijke publieke scholen die in brand gestoken werden.  Het ergste is echter het verdrijven van alle "niet-Tibetanen" uit een regio die één vierde van China beslaat en die nooit in die omvang door dalai lama's bestuurd werd en ook nooit door enkel Tibetanen bewoond was: Groot Tibet. Maar ook "Groot Tibet" is nog een ander verhaal. Al in zijn toespraak in 1987 (net voor zijn Nobelprijs) voor het Amerikaanse Congres zei de 14^e dalai lama: "7,5 miljoen Chinese kolonisten zijn in Tibet toegekomen. Opdat de Tibetanen zouden kunnen overleven als volk, moet deze transfer absoluut stoppen en moeten de kolonisten terug naar China gestuurd worden."[16] Daarna bespeelde hij in interviews dikwijls hetzelfde thema: "de Tibetanen zijn in de minderheid in eigen land".

[1] Getuigenissen o.m. in International Herald Tribune, The Times (London), Toronto Star (Canada), ARD TV (Duitsland), Agence France Presse, The Independant (London), TIME-CNN (USA), The Strait Times (Singapore), South Morning Herald (Australië), De Volkskrant (Nederland), Le Parisien (Frankrijk), BBC (London). Gelijkaardige getuigenissen bij Xinhua (China).

[2] AFP, Hongkong, 19 maart.

[3] The Independent en The New York Times, beiden op 19 maart.

[4] AFP, 19 maart, Dharamsala, India.

[5] Zie hun website onder die naam.

[6] Xinhua, 19 maart. Tot op heden nog niet getoond aan de wereldpers.

[7] website TYC.

[8] AFP, 17 maart 2008.

[9] Time.com, 18 maart.

[10] New York Times, 19 maart.

[11] BBC-news, Asia-Pacific, 21/03/08 en CNN.com 22 maart.

[12] "statement of HH the Dalai lama on the 49th Tibetan Nationa Uprising Day », persoonlijke website 14^e dalai lama

[13] Associated Press, 21 maart

[14] Een rapport van het staatsdepartement voor het verre Oosten: "Indien Tibet weerstand kan bieden tegen het communisme, dan is het in ons belang om het te erkennen als onafhankelijk land in plaats van het te blijven beschouwen als deel van China. (...) Het erkennen van Tibet als onafhankelijk land is voor ons niet de echte kwestie. Waar het om gaat is onze houding tegenover China." Foreign Relations of US, 693.0031, 12/4/1949, Wisconsin digital library.

[15] International Herald Tribune, 21 maart

[16] « Plan de paix en 5 points pour le Tibet », 21/9/87 voor het Amerikaans Congres.

Meer en meer officiële Amerikaanse documenten over de jaren vijftig worden vrijgegeven. Eén ervan gaat over het al of niet in ballingschap vertrekken van de 14^e dalai lama. Het gaat over een brief van de Amerikaanse ambassadeur in India, Henderson, van september 1951, tijdens de opmars van het Rode Leger naar Lhasa en toen de 14^e dalai lama reeds gekozen had om met de Chinese overheid tot een akkoord te komen over het behoud van het religieusfeodale systeem in Tibet.[1] De brief zegt samengevat dit aan de 14^e dalai lama:

* indien je in Tibet blijft, word je een dienaar van het communisme.

* onze regering zal je helpen om asiel te vinden waar mogelijk.

* onze regering zal de nodige fondsen voorzien, gedurende onbepaalde tijd - zolang wij er beiden baat bij hebben - om het asiel te sponsoren voor uw familie en een honderdtal personen van je gevolg.

* verzet tegen het communisme in Tibet is een actie van lange adem. Wij zullen geld en andere middelen voorzien om de communistische agressie tegen te gaan.

* als voorwaarde moet je wel het akkoord met de Chinese overheid opblazen en met ons samenwerken tegen de communistische agressie.

* onze regering wil publiek het recht op autonomie van Tibet verdedigen.

* in een autonoom en niet-communistisch Tibet mag jij als staatshoofd fungeren.

Dit was acht jaar voor de 14^e dalai lama effectief in ballingschap vertrok. Enkele jaren later zei de 14^e dalai lama nog tegen Mao in Beijing: "Neen, ik heb geen contacten met buitenlandse machten". Het is ook geweten dat de familierijkdom van de 14e dalai lama reeds in 1951 naar Sikkim overgebracht werd, met een lange karavaan muilezels.

[1] De integrale brief is overgenomen in de briljante geschiedschrijving van MC Goldstein "A History of Modern Tibet", vol 2, 1951-1955, University of California Press, 2007, pag 231-232.

De film dateert van 1998 (niet zo oud) en werd gerealiseerd door de Tibetaanse Ritu Sarin en haar echtgenoot (beiden in het buitenland). Hij werd ondermeer getoond op BBC en op de Duitse televisie. Hij kreeg een festivalprijs in de USA. Gepensioneerde CIA officieren, Tibetaanse ex-rebellen en de huidige dalai lama (verder: 14^e dl) komen aan het woord. Het herbekijken waard om te vergelijken bvb met het recentere boek "The CIA's secret war in Tibet" (2002) van Kenneth Conboy en James Morrison (Modern War Studies, University of Kansas).

Enkele elementen uit de film:

* Alles begon met de landhervorming in 1956 in de Tibetaanse gebieden in de provincie Sichuan. De lokale elite nam het niet. (noot: in Tibet zelf was overeengekomen om het grootgrondbezit niet af te schaffen zonder instemming van de 14^e dl, maar de Tibetaanse bevolking in Sichuan viel niet onder die regel. De grootgrondbezitters onder hen werden in 1956 onteigend en gingen op de vlucht of in het verzet. Terwijl het Chinese bestuur de elite van Lhasa aan hun kant probeerde te krijgen, joegen ze die in Sichuan tegen hen in het harnas. Een historische fout, zou blijken).

* Een interview met Atha Norbu, ex-rebel. Werd gerecruteerd voor rekening van de CIA door de broer van de 14^e dl. Hij is de enige overlevende van de eerste groep rebellen die een training kregen op het eiland Saipan. Ook de eerste geparachuteerde, toen nog in de omgeving van Lhasa.

* ex-CIA-ers aan het woord: Ken Knaus, Roger MacCarthey (leidde Saipan en de "Tibetan Task Force" in het algemeen), Frank Holober, Bruce Walker (die zei dat de Tibetaanse bannelingen de USA vroegen Tibet binnen te vallen, zoals in Korea).

* de rebellen hadden in 1958 een basis in Zuid-Tibet. Zij zullen de vlucht van de 14^e dl organiseren. De vlucht was gepland door de kamermeester van de 14^e dl samen met de CIA. Gedurende één week wist de CIA precies waar de 14^e dl was, via radiocontact. Bij zijn aankomst in India stond een massa mensen hem op te wachten. Hij zag er prima uit op de archiefbeelden (de filmploeg was onderweg al aanwezig).

* De USA bracht 259 Tibetaanse rebellen over naar een kamp in Colorado (USA) voor guerrillatraining. Interviews met Tenzin Tsultrim (momenteel nog parlementslid van de regering van de 14^e dl) en Thinley Phaljor. In '59-'61 werden groepjes rebellen boven Tibet of aanpalende gebieden geparachuteerd, naast talrijke wapendroppings. Onder hen een monnik, Bapa Legshay. Zij hadden cyanide capsules bij zich om zich niet levend gevangen te laten nemen. Dechen, een andere geparachuteerde: "Wij konden niet op tegen de Chinezen."  Wat betekent dat zij geen hulp van de bevolking kregen. Begin 1961 was de laatste parachutering. Onder hen Bhusang. Zij werden vrij snel omsingeld door het Chinese leger. Hij kreeg zijn cyanide capsule niet op tijd naar binnen en spuugde ze uit toen hij tegen de grond gekwakt werd. Zijn companen hadden de capsule wel naar binnengewerkt. Hijzelf zat 20 jaar in de gevangenis in Tibet, daarna week hij uit naar India.

* De CIA startte in 1961 een nieuwe operatie, in Mustang, waar ze 2000 Tibetanen verzamelden  en bewapenden onder leiding van de monnik Baba Yeshi. Bedoeling was de vrachtwagencolonnes op de weg van Lhasa naar Xinjiang te bestoken. Interviews met Acho, Lhamo Tsering (minister van veiligheid in de regering van de 14^e dl van 1993 tot 1996), Tendar (die een raid op een vrachtwagen filmde).

* 1969: gedaan met militaire steun. Het wapentuig in Mustang werd zelfs sinds 1965 niet meer vernieuwd of uitgebreid. De ontgoocheling was groot bij de strijders van Mustang, enkelen pleegden zelfmoord. De USA: "geef ze nog enkele jaren wat geld." Het grootste deel werd overgebracht naar een kamp in Nepal, waar ze, buiten wat tapijten weven, weinig te doen kregen. Een deel leeft er nu nog.

* De gepensioneerde CIA-ers: "Wij faalden, zelfs al was het de beste USA-interventie in die tijd."

* De 14^e dl, in een interview met de filmmakers, op een vraag over "geweld": "Als het doel goed is kan de methode om het te bereiken gewelddadig zijn. De enige vraag is: is het wel praktisch? Aan de vrijheidsstrijders heb ik in 1970 gezegd: verzaak aan geweld, jullie zijn niet genoeg in aantal tegenover de Chinezen."

 "The Shadow Circus: the CIA in Tibet"

Ritu Sarin & Tenzing Sonam, a White Crane Films Production for BBC, 1998. Is ook op DVD beschikbaar.

Er waait weer wat in de zeilen van de 14^e dalai lama.

De USA, Canada, Oostenrijk, Duitsland, de hoge recepties volgen elkaar op.

Op 17 oktober 2007 kreeg de 14^e dalai lama de "Gouden Medaille" van het Amerikaanse Congres. Die gouden medaille is de hoogste onderscheiding die het Congres aan markante wereldfiguren geeft en wordt slecht zelden uitgereikt. De 14^e dalai lama staat nu in de rij van George Washington, Ronald Reagan, Winston Churchill, de vorige paus, Mandela en moeder Teresa. De uitreikingceremonie, in aanwezigheid van Bush en Richard Gere*, was rechtstreeks te volgen op CNN en dus ook de toespraak van de 14^e dalai lama. Daar kunnen we een aantal elementen uit oplichten.

 
- Hij prees Bush voor al zijn werk in de wereld voor vrijheid, democratie en mensenrechten. Hij noemt de USA zelfs "de kampioenen van de democratie en de vrijheid". Hij zei daarbij duidelijk: "niet enkel voor mijn volk, maar ook in andere delen van de wereld." Op andere momenten had hij al de oorlog in Afghanistan een bevrijding genoemd en de oude Koreaanse oorlog een halve bevrijding, terwijl die van Vietnam een misser was.**

- Hij noemde - buiten zijn voorbereide geschreven tekst - de USA "mijn supporters, mijn vrienden van het eerste uur. Niet voor macht en niet voor geld, maar uit menselijke vriendschap". De USA steunden het onafhankelijkheidstreven van de 14^e dalai lama reeds van voor zijn vlucht uit Tibet in 1959.

- China roept hij op tot "transparantie, wettelijkheid en vrijheid van informatie". Het woord "transparantie" is vrij nieuw in zijn discours en doet denken aan "glasnost". "Vrijheid van informatie" is een gekende eis om een deel van de media te kunnen sponsoren vanuit het Westen. De "wettelijkheid" verwijst naar het officieel toelaten van nationalistische partijen, het breken van het éénpartijsysteem.

- Hij wil dat Tibet bij China blijft, maar met een "betekenisvolle autonomie". In andere toespraken gaf hij al te kennen wat "betekenisvol" is: het Chinese leger buiten, een eigen grondwet, vrije markt, Chinese inwijkelingen buiten. Over die "inwijkelingen" valt veel te zeggen, maar het is vooral interessant om zien waarom hij bij China wil blijven. "Economische liberalisering heeft geleid tot modernisering, welstand en macht," zo zegt hij. "Om dit verder te zetten, moet China transparanter, meer wettelijk en vrijer worden." We zagen al wat die termen voor hem en zijn souffleurs inhouden.

Eigenlijk wil hij China veroveren, niet Tibet.

- maar Tibet blijft een springplank. En de tijd dringt. "Als we de bevolking van Lhasa bekijken, dan is er een reëel gevaar dat de Tibetanen herleid worden tot een verwaarloosbare minderheid in eigen land." En het ecologische wereldbewustzijn moet mee marcheren: "De ecologie van Tibet dreigt te verloederen onder de bevolkingsdruk***. Dat zal een invloed hebben op honderden miljoenen mensen in Azië."

Europa was niet achtergebleven, met de ontvangst van de 14^e dalai lama door Angela Merkel in Duitsland op 23 september. Geen publieke toespraken, enkele interviews voor kranten. Het was de eerste Duitse kanselier die de 14^e dalai lama ontving. Opmerkelijk is dat zij daarbij de afkeuring kreeg van de socialisten maar de steun van de groenen, in de oppositie. C. Roth, fractieleider van de Duitse groenen: "De mensenrechten in Tibet zijn in het belang van Duisland."**** 

 
* voorzitter van "International Campaign for Tibet"

** zie "14e dl en oorlog in het algemeen", elders op het blog.   

*** hij bedoelt de Chinezen.

**** DPA.

een religieus feest in Nangqen (grens Qinghai-Tibet)

 

Een Amerikaans regeringsdocument (US Department of State) vrijgegeven op 15 september 2006, te vinden op http://beijing.usembassy.gov

Het rapport geeft een gedetailleerd overzicht van alle monniken en nonnen, die lastig gevallen werden door de Tibetaanse overheid, die gewelddadig aangepakt en/of opgesloten werden. De Amerikanen beschuldigen China van beperking van godsdienstvrijheid terwijl de Chinese overheid spreekt over het beteugelen van separatisten. Veel van de aangehaalde voorbeelden draaien uiteraard rond de figuur van de 14^e dalai lama. Het Amerikaans rapport zegt bijvoorbeeld dat openlijke aanhangers van de 14^e dalai lama uit de kloosters gezet worden. China heeft een duidelijk standpunt: “de 14^e dalai lama is slechts welkom wanneer hij de nationale eenheid aanvaardt. Zolang hij door het buitenland gesteunde politieke agitatie tegen China voert, is hij geen echte religieuze leider, maar een gevaarlijke separatist.” China verbiedt dan ook rites of feesten rond zijn figuur in Tibet, zoals een ritueel ter ere van zijn geboorte. De USA vinden dat dit wel moet kunnen. De vraag stelt zich natuurlijk: waar bemoeien zij zich mee? Die vraag zullen we terzijde laten, enkel dit misschien: dominee Luther King is nog niet zo lang geleden en ondertussen moesten we allemaal Halloween slikken. Terug naar Tibet. Het rapport stelt dat “het diplomatiek personeel van de USA in China contact onderhoudt met een brede waaier van religieuze leiders en pratikerenden in de Tibetaanse gebieden en er ook regelmatig naartoe reist om de graad van religieuze vrijheid te gaan opmeten. De ambassade verstrekt beurzen voor religieuze studiereizen naar de USA.” Het Amerikaans “diplomatiek” personeel heeft zeker en vast een goede speurdersopleiding gekregen, met wereldfaam. Hieronder een aantal van hun bevindingen (tussen aanhalingstekens), die ze als schending van de godsdientvrijheid aanzien. Hier of daar een korte commentaar, waar die niet overbodig is.

- “Vele kaders in de administratie, in de regering en in de communistische partij zijn pratikerende boeddhisten. Toch krijgen zij af en toe les in atheïsme.”

- “Er zijn 1.700 tempels of kloosters in Tibet zelf en 1.535 in Tibetaanse autonome gebieden in andere provincies, samen goed voor 106.000 monniken en nonnen.” Dat is één man op twintig, wat in onze ogen veel is maar het komt overeen met bijvoorbeeld het boeddhisme nu in Thailand. In het oude, feodale Tibet van vijftig jaar geleden was het nog veel meer, één man op vijf. In Tibet zelf waren er in 1959 ongeveer 2.500 kloosters met samen 115.000 monniken. (Goldstein). “De religieuze lokale gemeenschappen moeten zich laten registreren en bouwvergunningen aanvragen voor tempels.” Dat moet ik ook doen.  “De overheid remt de groei van de kloosters af en beperkt het aantal religieuze activiteiten.” “De grote kloosters in Tibet zelf krijgen een numerus clausus opgelegd.”

- “Monniken en nonnen krijgen niet gemakkelijk een paspoort om naar het buitenland te kunnen reizen”. Alhoewel het rapport ook toegeeft dat “in 2006 vele Tibetanen naar India konden reizen om er een Kalachakra ritueel van de 14^e dalai lama bij te wonen maar dat ze bij hun terugkeer in de gaten gehouden werden.”

- “Het is verboden om kinderen beneden de 18 jaar als monnik in een klooster op te nemen.” De rechten van het kind zijn plots verdwenen uit de “Mensenrechten”! En dan de raadgeving op de klap toe: “Sommige kloosters omzeilen dat door die kinderen toch op te nemen maar niet te registreren tot ze 18 zijn.”

In de kleinere kloosters, of in die ver verwijderd van de grote centra, zijn er tal van kinderen en jongeren in de kloosters "ingewijd". 

- “Monniken-schriftgeleerden kunnen minder tijd aan studie besteden omdat ze meer tijd moeten besteden aan het verwerven van een inkomen voor het klooster.”

- “Monniken en nonnen moeten tot vier sessies per jaar bijwonen van politieke opvoeding.”

- “Tijdens het Kalachakra ritueel in India riep de 14^e dalai lama de Tibetanen op om voortaan de wilde dieren te beschermen en af te zien van het traditioneel dragen van tijger- en panterpelzen. Bij hun terugkeer in Sichuan, gaven sommige Tibetanen daar letterlijk gevolg aan door de bestaande kledijpelzen te verzamelen en te verbranden. Dit werd door de Chinese overheid verboden.” t’Is toch weer niet wel.

- Volgt ook een reeks van namen van vervolgde monniken en nonnen. De voor de helft vermelde bronnen zijn niet neutraal en maken deel uit van het internationale netwerk dat rond de 14^e dalai lama geweven is: Radio Free Asia, Tibet Information Network, World Tibet Network, Free Tibet Campaign, Tibetan Centre for Human Rights, Human Rights Watch. Te noteren valt dat Amnesty International diezelfde bronnen zonder veel moeite overneemt. Een commissie van het Amerikaans Congres (Congressional Executive Commission on China Political Prisoner Database, CECC PPD) telt momenteel 96 politieke gevangenen in Tibet, waarvan 71 geestelijken. Amnesty telt er iets méér: 143. Daar zitten een paar bommenleggers bij, die de geestelijke ontplooiing wat kracht wilden bijzetten en “casseurs” van tijdens sommige betogingen. De gevangenen die de USA in andere landen als “politieke” gevangenen bestempelen, zijn er dikwijls van dat soort waarvan de ideeën tijdelijk passen in hun eigen politiek, zonder in acht te nemen of die personen de wetten van hun land overtreden hadden. Openlijke propaganda voor separatisme is verboden in Tibet en daar staan straffen op, daar hebben wij ons niet mee te moeien, laat staan van vingerwijzend de gestraften “politieke” gevangenen te noemen. Maar dan nog: een kleine honderd gevangenen beschuldigd van separatisme, al of niet met geweld, dat is zéér weinig. Dat is één gevangene op twintig gevangenen in Tibet. En het totaal aantal geïnterneerden in Tibet ligt proportioneel lager dan in België, zonder van de USA te spreken. De USA dringen bij de Chinese autoriteiten aan om die allemaal te mogen bezoeken. Stel je voor dat ze België vragen om een of andere Vlaamse separatist, die in schermutselingen verwikkeld was en in de nor zit, te mogen bezoeken? Ze zouden bij hem waarschijnlijk een vaste baan als beroemdheid opwekken. Wat zoeken de USA en hun gigantische internationaal netwerk toch in Tibet? Als we sommige hier verspreide informaties moeten geloven krijgen we de indruk dat minstens de helft van de monniken in de cel (niet in een kloostercel) zit.  

Het rapport zegt nog: “een foto van de 14^e dalai lama bezitten en ophangen is officieel niet strafbaar in Tibet, maar de mensen durven het niet doen uit vrees als separatist gebrandmerkt te worden.” Dat is grotendeels waar, hoewel de populariteit van de 14^e dalai lama er sterk dalend is juist omwille van zijn separatisme.

jong en oud, westers en oosters

 

De “betekenisvolle autonomie”, zoals ze ook genoemd wordt, is wat de 14^e dalai lama vraagt in de onderhandelingen met China. Wat bedoelt hij daarmee? In de verklaring van de Tibetaanse regering in ballingschap van 10 maart 2006 staat duidelijk dat zij een regio opeisen die dubbel zo groot is als het Tibet waar de dalai lama’s over regeerden (1). Zij noemen dat de “drie provincies van Tibet” (2). De 14^e dalai lama spreekt van “Cultureel Tibet” of van “de Tibetaanse natie in zijn geheel” (2). De kaart van “Groot Tibet” werd voor het eerst in de geschiedenis naar voor geschoven in 1913 door Engeland, samen met de 13^e dalai lama, om een strategisch deel van China te ontfutselen. In dat gebied leven 6 miljoen Tibetanen en enkele tientallen miljoenen “anderen”, sinds eeuwen. Eén op drie is zelfs Hui en moslim. (de website van de regering van de dalai lama vermeldt verwaarlozend slechts 30.000 moslims!). Als voorafgaande eis voor werkelijke onderhandelingen stelt de regering van de 14^e dalai lama dat 7,5 miljoen “Chinezen” dit gebied moeten verlaten, die ze als kolonisten bestempelen (3). Dit lijkt op een balkanisering. Een tweede voorwaarde om tot een akkoord te komen is het wegtrekken van het Chinees leger uit dit gebied tweemaal groter dan Tibet (3). Alsof het Franse leger niet verder dan Bordeaux mag komen om de Basken hun spirituele vrijheid te gunnen. Maar de kers op de taart is wat de 14^e dalai lama zelf zegt in zijn verklaring van 10 maart 2006: “China moet een meer open maatschappij worden, met persvrijheid en politieke transparantie”(2). Wat hij daarmee bedoelt zegt zijn regering duidelijker: een afzonderlijke grondwet voor Groot Tibet, terugkeer van de vroegere elite, westerse democratie, vrije pers en vrije markt. Eigenlijk ziet hij dat nog het liefst voor China in zijn geheel – Tibet is een hooglandspringplank - hij wil China tot het boeddhisme bekeren, China een nieuwe ideologie schenken.

Ter info nog dit: enkele maanden geleden (14/5/06) werd een “thuisbasis” voor de 14^e dalai lama ingehuldigd door J. Haider, in Oostenrijk. Twintig miljoen euro staatsgeld voor een vormingscentrum en een hotel met 1.000 bedden. In het geboortedorp van de overleden Heinrich Harrer, voormalig SS officier en tutor van de 14^e dalai lama. (2)+(4).   

(3) Samdong Rimpoche, eerste minister en lama, “Tibet: A Future Vision”, 1996. Document dat als basis dient voor de huidige toenaderingen tot China.

(4) www.trimondi.de/NewsApo

noot: “dalai lama” is een titel zoals “paus” of “maarschalk” en van Dale schrijft dit met een kleine letter.