26-05-07

de geboorteplaats van de 14e dalai lama: een politieke keuze

In zijn testament had de 13e dalai lama, zoals gebruikelijk in Tibet sinds de 17e eeuw, aanduidingen gegeven over de plaats waar zijn reïncarnatie moest gezocht worden. Hij liet schrijven: “Daar in het verre noordoosten is het ook nog Tibet.” Hij bedoelde Amdo in de huidige provincie Qinghai. Daar hebben de hoge lama’s de huidige 14e dalai lama gevonden in 1937. De streek stond niet meer onder Tibetaans bestuur sinds het uiteenvallen van het grote Tubo Rijk in de 9e eeuw. Mongoolse leiders regeerden er vrij lang, onafhankelijk of als vazallen van het Chinese keizerrijk. Uiteindelijk werd het gebied in 1725 als “Kokonur Territorium” door de grote Manchu keizer Kangxi definitief ingelijfd bij het Beijing-regime, na het neerslaan van een opstand van de Qoshot Mongolen in Qinghai, die steun gezocht hadden bij de Dzungaren van Xinjiang. Keizer Kangxi had enkele jaren tevoren de Dzungaren reeds uit Tibet, dat ze overrompeld hadden, verdreven. Het “Kokonur Territorium” was een mengeling geworden van diverse volkeren: Tibetanen, Mongolen, Hui (moslims) en Han.

De bestuurlijke macht van de dalai lama’s, als ze die al hadden en pas vanaf de 17e eeuw, reikte nooit verder dan het huidige Tibet. De reïncarnaties werden telkens gevonden in Centraal-Tibet (buiten één geforceerde Mongoolse kleinzoon). Waarom pinde de 13e dalai lama voor zijn opvolging dan een punt op de kaart dat hij “ook nog Tibet” noemde en dat er eigenlijk ver buiten lag? Moeten we ons dat wel afvragen? Bij ons hoeft een paus ook geen Romein te zijn, het kan wel eens een Pool te beurt vallen. Hoewel, daar kunnen redenen voor zijn. En er waren redenen voor de 13e dalai lama. Hij had de kaart van “Groot Tibet” heropgediept, toen hij in 1913 samen met de Engelsen zijn onafhankelijkheid bedong bij de toen nog jonge Chinese Republiek. De kaart van het Groot Tibet van tijdens het Tubo koninkrijk in de 8e-9e eeuw. De huidige 14e dalai lama is, op aanduiden van zijn voorganger, geboren net op de vlottende grens met China van dat vroegere rijk. In gesprek met de Amerikaanse journalist Laird* vertelt hij: “De (huidige) panchen lama en ikzelf zijn beiden geboren op de grens met China, in Amdo. De mensen van Amdo hebben nu een bijzonder gevoel tegenover Tibet, want de dalai lama en de panchen lama zijn beiden afkomstig van die streek. Tijdens de vorige eeuwen waren zij gescheiden van Centraal-Tibet, maar aangezien wij beiden van Amdo afkomstig zijn, voelen zij zich nu nauwer verbonden. In die zin heeft het (mijn geboorteplaats) een invloed gehad.”

Hij zegt ook aan Laird dat zijn moedertaal Chinees was. “In die tijd sprak men in mijn dorp een soort slecht Chinees. Als kind ben ik begonnen met Chinees als taal, maar het was een slecht Xining, een Chinees dialect.” Xining is steeds een belangrijk centrum geweest van dit noordelijk deel van het hoogplateau. Minstens vier talen coëxisteren er sinds lang: Tibetaans, Mongools, Chinees en Arabisch. Volgens de 14e dalai lama was de spreektaal in de hoofdstad (én in zijn dorp) Chinees, maar  “slecht” Chinees. In een interviewboek met Irène Frain (Paris Match) vertelt de zuster van de 14e dalai lama, Jetsun Pema, hoe ze over haar geboortestreek onderwijst aan de kinderen van de Tibetanen in ballingschap in India: “Op de kaart kunnen de kinderen vaststellen dat het geboortedorp van de 14e dalai lama zich nu in de Chinese provincie Qinghai bevindt. De meeste families zijn er sindsdien Chinees. Demografische studies tonen de kinderen dat in Tibetaanse provincies, die door de Chinezen geannexeerd werden, er nog slechts één Tibetaan leeft voor wel 300 of 400 Chinezen.”**     

* verschenen in boekvorm in 2006. “The Story of Tibet, Conversations with the Dalai Lama”, Thomas Laird, Grove Press, New York. Het boek is uitgegeven onder co-copyright van de 14e dalai lama, die drie onderzoekers opdracht gaf om zijn citaten dubbel te controleren (vermeld in het voorwoord). Laird zelf, in zijn commentaren, neemt geregeld een loopje met geschiedenisfeiten. Om in het geboortedorp te blijven, Laird schrijft bv.dat de moeder van de 14e dalai lama 16 kinderen ter wereld bracht, waarvan er 11 overleefden. In zijn autobiografie schrijft de 14e dalai lama dat er slechts 7 overleefden. De drie experts, die het boek nalazen, hebben erover gelezen. Weinig belang, indien het slechts de énige geschiedenisverfraaiing in het boek zou zijn, wat niet het geval is. Het boek kreeg een boodschap van de 14e dalai lama mee: “Een actie trouw aan de waarheid en aan de gerechtigheid laat zich niet ontmoedigen”.

** Het boek van Jetsum Pema kreeg de titel “Opdat de wereld zou herbloeien”.

Tibet in bloei

De hoogvlakte in Qinghai in bloei

15:47 Gepost door infortibet in dalai lama | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, dalai lama, reincarnatie, qinghai, manchu, china, hui moslims, amdo