16-04-07

Tibet warmt op en droogt uit

In Europa kennen we min of meer de grote stromen die uit de Alpen vloeien: de Rijn, de Rhône en de Donau. En we weten hoe gevoelig die zijn voor wat het klimaat en de mens in het Alpengebied aanrichten. Het Qinghai-Tibet plateau is tientallen malen groter en tot bijna dubbel zo hoog. De gletsjers, de meren zijn er talrijk, de stromen gigantisch. 82% van alle gletsjerwater in China komt van het plateau. Wat op en aan de rand van dit plateau klimatologisch gebeurt, bepaalt direct het leven van wel twee miljard mensen. En er gebeuren rare dingen. Er zijn gevolgen van de menselijke planetaire activiteit maar ook lokale stooractiviteiten. Door de globale opwarming van de aarde verkorten de gletsjers, is er minder neerslag en meer woestijnvorming. Het overvloedige vee versnelt de verzanding en verzilting met volgehouden mondjesmaat. Illegaal jagen doet de populatie van kleine graseters, zoals ratten en marmotten, toenemen, wat ook weer meer zand veroorzaakt. Ten slotte is er nog steeds illegaal delven naar goud, ondanks strenge veroordelingen in het recente verleden, waardoor minder gras en meer erosie.  

gras

gras wordt schaarser op het plateau

 

Het Qinghai-gedeelte van het plateau wordt ook wel genoemd “San Jiang Yuan”, “de tuin van de drie stromen”. De Gele Rivier, de Yangzi en de Mekong ontspringen er. Qinghai is anderhalve keer Frankrijk, bevindt zich voor het grootste gedeelte boven de 4.000 meter en telt slechts 6 miljoen mensen, keurig verdeeld onder Tibetanen, Han en Hui (moslims), elk één derde. Qinghai is gekend als een “arme” provincie. Van de 16 districten zijn er 7 die “prioritair” genoemd worden in het nationale Chinese armoedebestrijdingplan. In het zuidwesten van de provincie is er de uitgestrekte Hol Xil regio, boven de 5.000m en met “duizend meren”, vergelijkbaar met Finland, beiden met 8% van hun oppervlakte ingenomen door meren. Wat we ons niet realiseren is dat de oppervlakte van de bergketens in Qinghai groter is dan die van de Himalaya in Tibet, beter bekend bij ons. Wat we ons nog minder realiseren is dat Qinghai 5.000 jaar geleden nog redelijk groen was, toen lag het nog 300m minder hoog boven de zeespiegel. Opgravingen haalden versierde pottenscherven boven die gelijkenissen tonen met sedentaire oude culturen langs de Gele Rivier. De tijden zijn veranderd. Het plateau werd kouder, de steppevolkeren kwamen in de plaats en in de 8e eeuw werd het ge-“tibetaniseerd” door de zuidelijkere Tubo-clan. Maar de laatste dertig jaar zijn het de milieuomstandigheden die veel veranderen of dreigen te veranderen.

De Geladandong gletsjer, één van de voedingsbronnen van de Yangzi, is 700m korter geworden in 13 jaar tijd. Algemeen in Qinghai is de sneeuwlijn zich beginnen terug te trekken gedurende de jaren ’80. Het wordt warmer en droger. Meren verkleinen, verdwijnen of worden zoutig. Minder neerslag maakt alle meren meer zoutig. De karpersoort, die de omgeving kende en redelijk wat zout gewoon was, heeft het moeilijk en sterft traag uit. Het Ngoring meer in de omgeving van Madoi, een bronmeer voor de Gele rivier, zakt elk jaar met 2 à 3 cm. Het gemeentehuis van Madoi werd al drie keer verplaatst omdat de waterbron, die het gebruikte, opdroogde. Er waren ook teveel kuddes die het gras schaarser maaiden. En katastrofe erbovenop, Madoi was ooit een centrum van goudzoekers, die putten in het landschap maakten waar dan het regenwater en het slib naar toevloeiden en waarin de fortuinzoekers aan het ziften sloegen. Zij kampeerden er en om zich in voedsel te bevoorraden durfden ze antilopen roosteren, waarvan ze de huid illegaal verkochten om er “shahtoosh” sjaals van te maken, gegeerd in Hongkong en in Engeland in de jaren ‘90. Dit werd streng verboden, maar controleer maar eens een zeer dunbevolkt gebied, anderhalve keer Frankrijk en op grote hoogte. We zullen het Sarkozy’s politie vragen. Pas nu in de 21e eeuw verhoogt de antilopenbevolking opnieuw. Het jagen op vossen en wolven heeft een explosie van kleine knaagdieren veroorzaakt, die rivaliseren met de yaks om planten en gras te verorberen. De pelzen van vossen en wolven zijn sinds eeuwen een gegeerde feesttooi voor de Tibetanen. Maar vroeger waren het enkel de lekennotabelen en hun dames, die ze mochten dragen. Nu het voorrecht voor de adel weggevallen is, kan en wil iedereen die wel. Om het probleem op te lossen worden er synthetische vellen geproduceerd.

 

Bij de bronnen van de Mekong waren 20 jaar geleden nog goede weilanden, nu is het gebied grotendeels dor geworden. In de omgeving van het Qinghai meer in het noorden vormden zich duinen, waar vroeger graasland of landbouwgrond was. In het district Qumarleb, op de hoge bovenloop van de Yangzi, is 300 km2 grasland veranderd in woestijn. In het totaal op het plateau is ongeveer het dubbele van de oppervlakte van Frankrijk bedreigd met woestijnvorming. Is de politie van Sarkozy hiertegen wel opgewassen? Het wordt dringend, zoniet te laat. Zandstormen komen in de plaats van sneeuwstormen. De Chinese overheid stelt geld ter beschikking voor mensen die het gebied willen verlaten. Hier wordt dit soms afgedaan als gedwongen volksverhuizing. Een half miljoen mensen koos er al voor. Er is de noodzaak - er kunnen geen kuddes meer grazen – om hongerrampen te voorkomen. Een ander recent experiment is kunstmatig veroorzaken van sneeuwbuien. Op 18 april 2007 verwekten meteorologen in Noord-Tibet neerslag, die leidde tot 1cm sneeuw op de grond (persagentschap Xinhua). Hoe, werd er niet bijgezegd. Kunnen we straks gletsjers “made in China” bestellen? Wetenschappers voorzien dat in 2050 alle gletsjers op het hoogplateau zullen gesmolten zijn en dat drinkwater een groot probleem wordt voor de omliggende honderden miljoenen mensen. Het gebeurt nu al dat de gevreesde Gele Rivier soms stopt met vloeien.

18:39 Gepost door infortibet in ecologie | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, woestijnvorming, klimaat, qinghai, yangzi, gele rivier, mekong, china