09-06-11

Amerikaanse juristen bewezen de onafhankelijkheid van Tibet

 

Het Amerikaanse “Tibet Justice Center” publiceerde in 1998 een rapport dat het Amerikaanse Congres en diverse parlementen in de wereld moest overtuigen dat Tibet altijd onafhankelijk geweest was tot voor 1951, toen het Chinese Volksbevrijdingsleger Tibet binnentrok en daar volgens hun betoog een einde aan stelde. De argumenten, die het over de geschiedenis van voor de 20e eeuw hebben, zijn uiterst zwak. Men valt steeds terug op het Tubo koninkrijk van de 7e tot de 9e eeuw – toen Tibet inderdaad onafhankelijk was, ervoor ook trouwens, maar toen had Tibet nog geen staatsvorm – en voor de periode nadien wordt telkens beroep gedaan op de spirituele superioriteit van Tibet en het feit dat het Chinese keizerlijk gezag zich weinig moeide in het lokaal bestuur. Zowel internationale bronnen als Chinese hebben een veel sterkere fundering om te tonen dat Tibet vanaf de Mongoolse dynastie wel deel uitmaakte van China. Daarover zullen we het nu niet hebben. Het is interessant om de redenering over het begin van de 20e eeuw te bekijken. Ter herinnering: in 1904 valt Engeland Tibet binnen. China is niet bij machte om de inval te beantwoorden en de 13e dalai lama kiest na aarzelen uiteindelijk de zijde van Engeland, verjaagt de Chinezen en voelt zich onafhankelijk. Maar niemand in het buitenland erkent die onafhankelijkheid.

 

Wat zegt het rapport van het “Tibet Justice Center” hierover? Een hoofdonderdeel van hun bewijs dat Tibet onafhankelijk was zijn de verdragen die het afsloot met buurlanden of met Engeland. Als Tibet verdragen afsloot met andere landen moet het toch onafhankelijk geweest zijn. De belangrijkste die ze citeren zijn de verdragen met Ladakh in 1842, met Nepal in 1856, met Engeland in 1904 en met Engeland in 1913. De moeite waard om die van dichterbij te bekijken en de historische context te benaderen.

 

In het begin van de 19e eeuw waren de Engelsen in India, opgerukt vanuit het zuiden, aan de voet van de Himalaya aangekomen. De eerste Engelse prikjes tegenover China en Tibet vertrokken van Ladakh in de periode 1840 – 1846. Ladakh was vroeger min of meer gebonden aan Tibet en aan China. Het aangehaalde verdrag van 1842 is een soort staakt het vuren tussen Ladakhi en Tibetanen. In 1846 lijfden de Engelsen het definitief in. De Chinezen wilden niet ondertekenen. De Tibetaanse adel deed dit wel. Maar dat afstandsverdrag staat niet vermeld in het lijstje van “Tibet Justice Center”.

 

Nepal was een Brits protectoraat toen de Gurkha’s Tibet binnenvielen in 1856. Het verdrag tussen Tibet en Nepal beëindigt de vijandelijkheden met een boete voor Tibet van 10.000 zilverstukken per jaar. Opnieuw zat Engeland ertussen. Het was een verdrag van de sterkste. Het “Tibet Justice Center” voert dit verdrag aan als bewijs voor de onafhankelijkheid van Tibet omdat Nepal het eveneens gebruikte om zijn onafhankelijkheid te staven.

 

Maar het toppunt van juridische soepelheid is het verdrag met Engeland in 1904. De Britse legers – met veel Nepalese huurlingen – was Tibet binnengevallen en had er het primitieve Tibetaanse leger tot nul herleid. Er kwam een verdrag, een onderwerpingverdrag. China erkende dit verdrag niet. Dat de Tibetaanse lokale overheid het wel tekende is eerder een teken van zwakte, niet zozeer van onafhankelijkheid.

 

In 1913 ten slotte, ontfutselde Engeland nog een stuk van Tibet, wat nu Arunachal Pradesh is. China tekende niet, de 13e dalai lama wel.

 

 

 

De door het ‘Tibet Justice Center’ aangehaalde verdragen, die moeten bewijzen dat Tibet een ‘onafhankelijke buitenlandse politiek’ volgde en dus onafhankelijk was, waren eerder vernederende onderwerpingsverdragen tegenover Engeland en zijn protectoraten.    

 

 

 

15-01-10

Niet geliefde voorgaande dalai lama’s

Sommige van zijn voorgangers zijn echt geen favoriet van de huidige dalai lama. In feite heeft hij slechts twee favorieten, de 5e en de 13e, omdat die redelijk anti-Chinees waren. Veel andere van zijn voorgangers stierven jong of zeer jong. Toch zijn er twee, die toch iets langer leefden, maar die hem niet aan het hart liggen.   

De 8e dalai lama, Jampal Gyatso (°1758, erkend in 1762, overleden in 1804)

Hij is een van de weinige dalai lama’s die niet stierf bij zijn meerderjarigheid, samen met de 5e, de 7e en de 13e. Nochtans wordt hij weinig vermeld door de huidige 14e dalai lama, die enkel de 5e en de 13e als “grote” dalai lama’s bestempelt, in overeenstemming met het “Plan van Chenrezig”(Laird) om een ‘groot en onafhankelijk Tibet te vestigen’. Waarom lust de huidige 14e dalai lama de 8e niet? De 8e dalai lama had te maken met de Gurkha invallen vanuit Nepal. Hij deed beroep op de Qing legers van het Chinese keizerrijk om die te verdrijven. Dat gebeurde en de 8e dalai lama stelde samen met de Qing de befaamde “29 reglementen” op voor het bestuur van Tibet, waarbij de administratieve regelgeving door het Chinese keizerrijk in Tibet verstevigd werd, onder meer de noodzaak van het bekrachtigen van reïncarnaties door Beijing. Precies dit wil de huidige dalai lama niet veel vermelden.

 

De 7e dalai lama, Kalsang Gyatso (°1708, erkend in 1720, overleden in 1757), behoort evenmin tot de favorieten van de huidige dalai lama. De reden is weer eenvoudig, de 7e werd door diezelfde Qing dynastie geïnstalleerd tegen een fake 6e dalai lama, op de troon gezet door Lajang Khan, een lokale Mongoolse krijgsheer. De Qing verdreven op dat moment ook de Dzoungaren uit Tibet, een turco-mongools ruitervolk uit het westen van China. De Qing hadden de echte 7e dalai lama  tijdens die operatie tijdelijk in West-Sichuan gelogeerd, waar ze een heus klooster voor hem bouwden in 1728, het Garthar Chode klooster (Huiyuan in het Chinees), nabij de stad Kangding. Zoals gebruikelijk schonk de Chinese keizer van toen (Yongzheng, 1678-1735) een tablet met een kalligrafie in zijn handschrift. Die prijkt nog steeds op de hoofdtempel. In het klooster verblijven nu ongeveer 300 monniken, naast nog een tweehonderdtal aspiranten.   

 

Bronnen: Gyurme Dorje en HKCTP jan 2010.

19:55 Gepost door infortibet in geschiedenis algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, dalai lama, china, reincarnatie, qing

07-03-07

waren de manchu's lamavriendelijk?

Naar het einde toe van de Manchu (Qing) periode, in het begin van de 20e eeuw, werden de meeste belangrijkste lamaïstische kloosters in Sichuan en West-Tibet vernield. De “Tibet support” groepen noemen de Manchu’s steevast de niet-Chinese dynastie, die samen met de Mongoolse dynastie veel respect opbrachten voor het lamaïsme en als het ware hun spirituele ondergeschikten waren. Dit doen ze met de bedoeling om de indruk te versterken dat Tibet pas in 1951 bij China ingelijfd werd door de goddeloze communisten. Toch zijn het de Manchu’s die de politieke macht van het lamaïsme zijn beginnen inperken. Zij voelden zelf reeds de frisse adem van de republikeinse gedachte op zich afkomen. In een poging om geheel China iets te moderniseren botsten zij ook op de feodale Tibetaanse lokale heersers, vooral de kloosterelite. Generaal Zhao Erfang ging er flink tegenaan in Sichuan. Hij verplichtte de kloosters een deel van hun monniken “te laten gaan”, legde een laag maximum quorum op, stelde een stop in op novicen, schafte de taksen af die de boeren aan da kloosters moesten betalen en verving die door een kleine dotatie. Opstandige kloosters – en die waren er uiteraard – werden gewapenderhand ingenomen en grondig vernield. Zo verging het de grote kloosters in de steden Batang, Qamdo, Litang, Deqen en Drayab in de periode vanaf 1905 tot 1912. De decennia erna werden geen periode van bloei, de streek bleef geteisterd door rivaliserende krijgsheren. Veel werd er niet heropgebouwd. Nu zeggen dat die kloosters met de grond gelijk gemaakt werden tijdens de Culturele Revolutie is de slachtoffers van de eerste wereldoorlog bij de tweede telllen.

Wissing, Shelton pionier in Tibet.

 

qamdo

in het grotendeels heropgebouwd klooster van Qamdo

qamdo intérieur

binnen                                

20:02 Gepost door infortibet in geschiedenis 20e eeuw | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, manchu, kloosters, china, qing

02-01-07

Groot Tibet: de droom van de 14e dalai lama, of de elastische grenzen van Tibet

Sla een boek open over Tibet, bekijk een artikel in een tijdschrift of reis door de  websites van de vele “Tibet support” groepen verspreid over de gehele wereld en je vindt er steevast de kaart van “Groot-Tibet” in het oog springen: méér dan dubbel zo groot als het huidige Tibet (TAR of Tibetaanse Autonome Regio) en vijf maal de oppervlakte van Frankrijk. Vanwaar dit verschil? Het ingekrompen Tibet schuift de huidige 14e dalai lama, met zijn regering in ballingschap en zijn internationaal netwerk van activisten, in de laarzen van het Rode Leger, dat in 1951 Tibet binnenviel of bevrijdde, naargelang de versie. Toch hebben de dalai lama’s, van de 5e tot de huidige 14e, nooit over dit Groot Tibet geregeerd.

De eerste vier dalai lama’s waren gewoon kloosteroversten van de gelugpa school van het Tibetaans boeddhisme. De spirituele leider van de gelugpa is tot op heden niet de dalai lama, maar de abt van het oudste en belangrijkste klooster van Lhasa (Ganden). Maar de 5e dalai lama – de Grote Vijfde - kreeg de politieke macht over Centraal-Tibet in de 17e eeuw. Het was de Mongoolse krijgsheer Gushri Khan, vazal van Chinese Ming dynastie, die de Grote Vijfde op de lokale troon zette, na een burgeroorlog tussen twee boeddhismescholen in Tibet. Lhasa werd pas toen de hoofdstad en het immens mooie Potala paleis kreeg zijn huidige vorm. De volgende dalai lama’s, waaronder er enkele op jonge leeftijd geholpen werden om te sterven, regeerden steeds over Centraal-Tibet, de vallei van de Yarlung Tsangpo (Brahmaputra). Tot en met de laatste, de huidige. De Chinese Qing dynastie legde de provinciegrenzen definitief vast op wat nu nog de “autonome regio Tibet” is. Maar de helft van de Tibetanen leeft buiten dit gebied, elders op het hoogplateau. Daarvoor moeten we terug naar de 7e eeuw. Er ontstond toen een soort Karel de Grote in de omgeving van Lhasa: Songtsen Gampo. Hijzelf en zijn opvolgers van de Tubo dynastie veroverden het gehele plateau, onderwierpen volkeren, verjoegen of vernietigden er andere. Het plateau werd getibetaniseerd en gelamaïseerd. Dit grote rijk duurde tot begin 9e eeuw en viel toen uiteen na algemene slavenopstanden. Nooit meer was er een politieke eenheid. De dalai lama’s erfden veel later de lokale macht in Centraal-Tibet, maar de rest van het plateau was al lang rechtstreeks of via vazallen door de Chinese dynastieën bestuurd. Begin 20e eeuw zoekt de 13e dalai lama steun bij Engeland, de koloniale grootmacht van die tijd, om zich af te scheuren van China, gebruikmakend van de zwakte van het nieuwe Chinese republikeinse bewind. De Engelsen steunen hem en samen schuiven zij tegenover de Chinese republikeinen in 1913 de kaart van Groot Tibet naar voor en de eis voor verregaande autonomie, wat in de praktijk neerkwam op onafhankelijkheid (Chinees leger buiten). Het volledige hoogplateau wordt opgeëist en zelfs enkele randgebieden in het oosten. Uiteraard tekent de Chinese regering niet en de zaken blijven status quo, de 13e regeerde “slechts” over “Klein Tibet”. Tot de 14e dalai lama naar het westen vlucht in 1959. De kaart van “Groot Tibet” verschijnt opnieuw, dit keer duizenden malen en wereldwijd verspreid, vooral vanaf de jaren tachtig. Dit groot gebied bevat een mengeling van volkeren. De Tibetanen zijn er nooit in de meerderheid geweest. Eén op drie bewoners van het hoogplateau is Hui, moslim, een erfenis van Kublai Khan (er zijn ook Mongolen gebleven). Maar er waren ook altijd Han Chinezen in de randgebieden, naast een tiental andere volkeren. Als voorafgaande eis voor onderhandelingen met de Chinese regering wil de huidige 14e dalai lama die “vreemde” volkeren weg uit dat gebied. Het gaat om 10 tot 20 miljoen mensen. Zijn regering in ballingschap veroordeelt zelfs gemengde huwelijken tussen Tibetanen en “anderen” om de zuiverheid van het belaagde ras te behouden (toespraak Samdhong Rinpoche, 1e kalon).
 

 

12:55 Gepost door infortibet in groot Tibet | Permalink | Commentaren (0) | Tags: grenzen, gushri khan, lahsa, tibet, china, dalai lama, gelugpa, ming, qing