15-01-10

Niet geliefde voorgaande dalai lama’s

Sommige van zijn voorgangers zijn echt geen favoriet van de huidige dalai lama. In feite heeft hij slechts twee favorieten, de 5e en de 13e, omdat die redelijk anti-Chinees waren. Veel andere van zijn voorgangers stierven jong of zeer jong. Toch zijn er twee, die toch iets langer leefden, maar die hem niet aan het hart liggen.   

De 8e dalai lama, Jampal Gyatso (°1758, erkend in 1762, overleden in 1804)

Hij is een van de weinige dalai lama’s die niet stierf bij zijn meerderjarigheid, samen met de 5e, de 7e en de 13e. Nochtans wordt hij weinig vermeld door de huidige 14e dalai lama, die enkel de 5e en de 13e als “grote” dalai lama’s bestempelt, in overeenstemming met het “Plan van Chenrezig”(Laird) om een ‘groot en onafhankelijk Tibet te vestigen’. Waarom lust de huidige 14e dalai lama de 8e niet? De 8e dalai lama had te maken met de Gurkha invallen vanuit Nepal. Hij deed beroep op de Qing legers van het Chinese keizerrijk om die te verdrijven. Dat gebeurde en de 8e dalai lama stelde samen met de Qing de befaamde “29 reglementen” op voor het bestuur van Tibet, waarbij de administratieve regelgeving door het Chinese keizerrijk in Tibet verstevigd werd, onder meer de noodzaak van het bekrachtigen van reïncarnaties door Beijing. Precies dit wil de huidige dalai lama niet veel vermelden.

 

De 7e dalai lama, Kalsang Gyatso (°1708, erkend in 1720, overleden in 1757), behoort evenmin tot de favorieten van de huidige dalai lama. De reden is weer eenvoudig, de 7e werd door diezelfde Qing dynastie geïnstalleerd tegen een fake 6e dalai lama, op de troon gezet door Lajang Khan, een lokale Mongoolse krijgsheer. De Qing verdreven op dat moment ook de Dzoungaren uit Tibet, een turco-mongools ruitervolk uit het westen van China. De Qing hadden de echte 7e dalai lama  tijdens die operatie tijdelijk in West-Sichuan gelogeerd, waar ze een heus klooster voor hem bouwden in 1728, het Garthar Chode klooster (Huiyuan in het Chinees), nabij de stad Kangding. Zoals gebruikelijk schonk de Chinese keizer van toen (Yongzheng, 1678-1735) een tablet met een kalligrafie in zijn handschrift. Die prijkt nog steeds op de hoofdtempel. In het klooster verblijven nu ongeveer 300 monniken, naast nog een tweehonderdtal aspiranten.   

 

Bronnen: Gyurme Dorje en HKCTP jan 2010.

19:55 Gepost door infortibet in geschiedenis algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, dalai lama, china, reincarnatie, qing

06-11-09

De valse en de echte 11e panchen lama

Het gebeurt dikwijls dat men mij interpelleert over het trieste lot van de ‘echte’ 11e panchen lama, die in 1995 door de 14e dalai lama als reïncarnatie aangeduid werd om de in 1989 overleden 10e panchen op te volgen. Enkele dagen nadat de dalai lama zijn keuze had bekendgemaakt, werd het jonge opvolgertje samen met zijn familie ‘uit de circulatie verwijderd’ door de Chinese overheid. In Tibet beweert men dat zij ‘zwijggeld’ kregen (een goede levenssituatie in Beijing) en een gecontroleerd verbod om met buitenlanders, journalisten en kloosters om te gaan. Volgens de verdedigers van de dalai lama heeft Beijing daarna een eigen jongetje aangeduid, ‘partijgetrouw’ of ‘zoon van een partijkader’ zo zeggen zij, om als ‘valse’ 11e panchen Tibet te versieren. Sinds bijna vijftien jaar wordt het ‘verdwenen jongetje’ op een foto als ‘jongste politieke gevangene ter wereld’ in pro-onafhankelijkheidsdemonstraties in het buitenland meegedragen. Wat zit daar nu weer achter?

 

Wat is een ‘panchen lama’?

Zonder veel in details te treden, toch een paar rechtzettingen van courante opinies bij ons verspreid door de sympathisanten van de dalai lama.

 

Is de panchen lama de ‘tweede’ in de religieuze hiërarchie in Tibet, een soort onderpaus?

Neen. Bijna integendeel. Hij was één van de twee eerste leerlingen van Tsongkapa, de stichter van de gelug school van het Tibetaanse boeddhisme (‘gele mutsen’). Tsongkapa en zijn twee leerlingen worden in Tibet vereerd als een soort ‘heilige Drievuldigheid’. De eerste dalai lama was een latere leerling van Tsongkapa. Maar de 5e dalai lama greep de lokale politieke macht in Tibet in de 17e eeuw en dat gaf hem en zijn opvolgers natuurlijk meer invloed op alle terreinen. De dalai lama’s verbleven ook in de hoofdstad Lhasa, terwijl de panchen lama’s de streek van Xigaze, de tweede belangrijkste stad, bestuurden.

tashilumpo 08

het Tashilumpo klooster in Xigaze 

Werden de reïncarnaties van de panchen lama door de dalai lama’s aangeduid?

Neen. Het waren de lama’s van het Tashilumpo klooster, de thuisbasis van de panchens, die de zoektocht naar een reïncarnatie tot een goed einde brachten. De dalai lama’s gaven hun toestemming of veto, net zoals het Chinese keizerrijk of later de republiek dat deed.

 

De 10e panchen lama vertrok niet in ballingschap samen met de dalai lama in 1959, hij bleef in Tibet. “Toch zou hij zich verzetten tegen het communistisch bewind en riep zelfs in 1964 op voor een onafhankelijk Tibet”, zo zeggen de ‘dalaïsten’. “Dat kostte hem 13 jaar gevangenschap”.

De 10e panchen heeft nooit een oproep gelanceerd voor een ‘onafhankelijk Tibet’, hij distancieerde zich ook duidelijk van de 14e dalai lama. Maar tijdens de Culturele Revolutie in China werd hij wel “opzij geschoven” en moest onder bewaakte residentie in de lamatempel in Beijing verblijven. Hij werd in 1978 gerehabiliteerd en kreeg flinke budgetten ter beschikking om tempels in Tibet en erbuiten te herstellen en te renoveren.

 

Zijn opvolging

De tiende panchen lama stierf in januari 1989 in Xigaze. Om zijn reïncarnatie te zoeken ging een comité van hoge lama’s van het Tashilumpo klooster in Xigaze aan het werk (begaafde kinderen zoeken, waarnemen van de wolken boven een heilig meer, enz). De tiende panchen had vier dagen voor zijn dood (na een hartaanval, die weinig uitweg bood) verklaard, op een symposium van hoge lama’s op 24 januari 1989, dat zijn opvolger moest gekozen worden volgens de traditionele methode van lottrekking in de gouden urne voor het beeld van Sakyamuni in de Jokhang tempel onder de drie best gevonden kandidaatjes. Het comité van het Tashilumpo klooster volgde het voorschrift, maar één van hen had heimelijk correspondentie met de dalai lama in India. Einde 1994 had het comité zeven kandidaatjes verzameld en maakte zich op om de drie beste eruit te halen om de lottrekking aan Beijing voor te leggen. Het is op dat moment dat de huidige dalai lama tussenkwam, in mei 1995, door unilateraal en zonder overleg met Beijing een ander kind aan te duiden als de geschikte opvolger, zonder sacrale lottrekking. De ereabt van het Tashilumpo klooster heeft zich onmiddellijk hiertegen verzet in een officiële toespraak, zeggende dat de dalai lama hierdoor de traditionele regels van het Tibetaanse boeddhisme met de voeten trad. Hij voegde eraan toe dat de geboortedatum van dat kind ook vervalst was: geboren voor de dood van de 10e panchen. Of dat waar is weten we niet, maar in elk geval de gewone procedure volgde haar weg en in november 1995 werd de uiteindelijke lottrekking onder de drie ‘beste’ uitgevoerd, wat resulteerde in de huidige 11e panchen lama, die ondertussen gestudeerd heeft en Tibet en aanpalende gebieden bereist. Het ‘andere’ kind werd inderdaad met zijn familie van het toneel ‘afgevoerd’. Het werd de mascotte van de onafhankelijkheidsbeweging in het buitenland.

 

Tot besluit

De Chinese regering heeft sinds de 18e eeuw haar zeggenschap over het bekrachtigen van een reïncarnatie van een hoge lama in een wet vastgelegd. Die wet is nog altijd van kracht. De huidige dalai lama heeft de kans gegrepen om dit te doorbreken, door van buitenaf eenzijdig de opvolging van de panchen lama naar zich toe te trekken.

résidence panchen

 de administratieve residentie van de panchen lama's, nu heropgebouwd, vroeger vernield tijdens een burgeroorlog met de dalai lama van Lhasa.

21:35 Gepost door infortibet in religie | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, dalai lama, panchen lama, reincarnatie

06-06-09

“Een dubbele reïncarnatie is mogelijk,” aldus de 14e dalai lama, “maar niet in mijn geval.” Over de twee 17e karmapa’s.

De karmapa is de hoogste lama van de karma-kaguy school van het Tibetaanse boeddhisme. De opeenvolgende – via reïncarnatie – karmapa’s hadden het Tsurpu klooster in de omgeving van Lhasa als standplaats en dit sinds de twaalfde eeuw. Daarmee is de “karmapa-stamboom” ongeveer drie eeuwen ouder dan die van de dalai lama’s van de gelug school. Zij waren ook de eersten die het reïncarnatiesysteem in het Tibetaanse boeddhisme binnenbrachten.

 

Zoals vele hoge lama’s ontvluchtte de 16e lama karmapa Tibet in het woelige jaar  1959 en nam zijn intrek in het Rumtek klooster in Sikkim, van waaruit hij een groot netwerk van karmapa groepen in Europa en de USA uitbouwde. Hij stierf in 1981 en in zijn vermeend testament stond dat zijn reïncarnatie te zoeken was in Zuidoost-Tibet. Dat stelde een probleem: de nieuwe Chinese autoriteiten laten meewerken of niet en splitste het kamp van de Tibetaanse bannelingen in twee strekkingen. Eén groep onder leiding van Shamar Rinpoche bestempelde het testament als vervalst, een andere wou het wel halfclandestien in Tibet proberen. De 14e dalai lama steunde deze laatste groep.

Waarom aanvaardde de dalai lama het zoeken van een belangrijke reïncarnatie binnen “communistisch” Tibet, iets wat hij voor zichzelf totaal uitsluit? Wel, de karmapa’s waren historisch politieke rivalen van de dalai lama’s. De 5e dalai lama veroverde in de 17e eeuw de lokale macht in Tibet na een bloedige oorlog met de kagyu-karma school. Daarom was het voor de huidige 14e dalai lama handig om de nieuwste karmapa in Tibet “op te sluiten” in plaats van hem als rivaal in de wielen te hebben naast zich in ballingschap. Er ontstond flink getouwtrek, de regent van het Rumtek klooster, Jamgeun Kongtrul, vond de dood in zijn BMW één dag voor zijn vertrek naar Tibet, waar hij het zoeken op gang zou brengen. Het Rumtek klooster werd in 1993 bij een religieuze retraite het toneel van een bakstenenslag tussen de rivaliserende groepen: de monniken wierpen met bakstenen naar elkaar en de politie van Sikkim moest de vechtenden komen scheiden.

Ondertussen hadden de autoriteiten in Tibet de traditionele zoektocht naar de reïncarnatie ongestoord laten doorgaan en in 1992 werd de achtjarige jongen Ogyen Trinley Dorje officieel geïnstalleerd in het Tsurpu klooster, nabij Lhasa, als de 17e lama karmapa. Volgens cijfers van de politie woonden tienduizend inwoners van Lhasa de plechtigheid bij. De “bevestiging” van Beijing werd 14 dagen later publiek voorgelezen in het klooster. De rivaliserende groep in India, in oppositie met de dalai lama, benoemde in 1994 in Delhi een andere reïncarnatie, Thinley Thaye Dorje, als 17e karmapa. Er waren dus twee "17e karmapa's".

De 14e dalai lama steunde zoals gezegd die van Lhasa en bleef in geheim contact met enkele lama’s uit zijn omgeving. De “andere” 17e karmapa in India erkende hij niet. Echter, einde 1999 is de toen veertienjarige 17e karmapa Lhasa ontvlucht, met de hulp van zijn oudere zus en samen met lama Tsewang, per wagen via Nepal,   richting India, ondanks of dankzij het feit dat hij vier jaar tevoren een terreinwagen cadeau gekregen had van de centrale Chinese regering om het geloof vlotter te verspreiden. De 14e dalai lama ontving hem met “medeleven” en liet hem in Dharamsala verder studeren in een klein klooster buiten het stadje. De 17e karmapa stond quasi onder huisarrest of kloosterarrest, hij mocht van de Indische regering niet rondreizen en evenmin naar het Rumtek klooster (dat van zijn voorganger) in Sikkim gaan. De Indische regering had schrik dat dit de separatistische beweging in Sikkim zou bevorderen. En het kwam ook de 14e dalai lama goed uit, het bleef tenslotte een concurrent en één internationaal rondreizende ster is genoeg. Het grote netwerk van karma kagyu verenigingen in Europa en de USA was wel gered van de Chinese betutteling over hun leider, de 17e, en publiceerde een resem boeken over de wonderlijke ontsnapping, hoewel een groot deel kagyupa in het westen de andere 17e volgen.

De 14e dalai lama kon de gemoederen van de twee kampen bedaren en zei in 2000, bij monde van zijn privé-secretaris in Frankrijk, dat  “iedereen vrij is om individueel te kiezen welke reïncarnatie hij volgt”.

Van zichzelf heeft de 14e dalai lama de laatste jaren dikwijls gezegd dat hij niet wil herboren worden in “bezet” Tibet. “Als het Tibetaanse volk een nieuwe reïncarnatie wil, dan moet die in staat zijn de taken af te werken die deze dalai lama niet heeft kunnen vervolledigen. Dat betekent dat hij moet komen uit een vrij land.” (interview met Amitabh Pal, verschenen in MO-magazine, mei 2006). "Met de karmapa wel, maar niet met mij..."

 

Bronnen: Kagyu websites; “Karmapainfo France”; “The Dance of 17 Lives” van Mick Brown, Bloomsburry, London 2004.

10:43 Gepost door infortibet in religie | Permalink | Commentaren (0) | Tags: china, tibet, boeddhisme, dalai lama, reincarnatie, karmapa

15-11-08

De volgende dalai lama

De Chinese regering wenst dat de huidige 14e dalai lama "iets goeds moet doen voor het Tibetaanse volk voor hij sterft". Het is Zhu Weiqun, viceminister bij het UFWD (United Front Work Department), die het zei op een persconferentie in Beijing (11/11/08, Xinhua). "Wij zouden niet graag hebben dat hij een eerloze faam nalaat in de geschiedenis." Een CNN-reporter vroeg Zhu wat hij dacht over de dreiging van gewelddadige acties na het overlijden van de huidige dalai lama. Zhu antwoordde dat hij denkt dat de meerderheid van de Tibetanen in het buitenland gewelddadige acties tegen China zal afkeuren. "Sommigen praten over geweld. Ik denk dat zij hoger schieten dan ze kunnen, maar tegelijk herinneren zij ons natuurlijk dat de mogelijkheid bestaat." Zhu zei ook nog dat alle dalai lama's de bevestiging van hun titel kregen van de centrale Chinese regering en dat hij hoopt dat de huidige dalai lama deze 450 jaar oude regel niet zal schaden.

Zij weten zeer goed dat de huidige 14e dalai lama een opvolger wil die zijn "onafhankelijkheidsstrijd" voortzet, liefst geen kind. De Chinese regering laat de deur open in geval hij daarvan afstapt. Doet hij het niet dan zullen de boeddhistische bonzen in Tibet verzameld worden om er een nieuwe te zoeken in Tibet zelf, een kind.

18:20 Gepost door infortibet in dalai lama | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, dalai lama, reincarnatie, china

12-11-08

de maag van de dalai lama

Zhang Yongpan is een onderzoeker verbonden aan de Chinese Academie van Sociale Wetenschappen. Ik had hem als medeonderzoeker in Qinghai in 2007. Een sympathieke jongeling. Maar alles passeert via zijn maag. Illustratie: "KFC wil een restaurant openen in Lhasa en de dalai lama is er tegen om ecologische redenen." (zijn zeggen). "De dalai lama met zijn maagproblemen zal zijn mening over reïncarnatie nu wel aanpassen."

Zijn maag is niet beslissend. Eerder zijn oren: naar wie zal hij luisteren, naar zijn Amerikaanse sponsors of naar het Tibetaanse volk.

Tijdens het internationaal seminarie van tibetologen in Beijing in oktober 2008 ging een prof zover zeggende dat de keuze van Tenzin Gyatso als huidige dalai lama indertijd gemanipuleerd was door de regent Reting en dat de Chinese overheid nu gemakkelijk kan zeggen dat hij een valse is.

Een andere prof zei dat de 14e dalai lama op basis van zijn antipatriottisme alleen al kan afgezet worden, net als dat tijdelijk het geval was voor de 13e dalai lama.

Een Indische tibetoloog denkt dat de 17e karmapa de toekomstige regeringsleider van de Tibetanen in ballingschap wordt. Die bracht zonet zijn eerste bezoek aan de USA.

De meerderheid van de aanwezigen denkt dat er twee dalai lama's zullen zijn. China is er op voorbereid en lijkt zich weinig aan te trekken hoe die 'buitenlandse' dalai lama er zal uitzien, die volgens hen toch niet populair zal zijn in Tibet.  

20:43 Gepost door infortibet in dalai lama | Permalink | Commentaren (0) | Tags: dalai lama, tibet, reincarnatie

18-01-08

Wie wordt de volgende dalai lama?

 

De kwestie van zijn opvolging is door de huidige 14e dalai lama recent al enkele malen in de aandacht gebracht tijdens interviews. Daar zijn redenen voor. De 14e dalai lama wil dat zijn opvolger de strijd voor een verregaande autonomie of onafhankelijkheid van Tibet verderzet. Indien het zoeken naar een nieuwe reïncarnatie gebeurt door de hoge lama's die in Tibet gebleven zijn, dreigt dit niet het geval te worden. Er zijn ongeveer 1700 gereïncarneerde lama's in het totaal van de lamakloosters in de Tibetaanse gebieden in China[1]. In ballingschap verblijven er een honderdtal[2]. De 14e dalai lama liet uitschijnen dat hij zijn opvolging wel eens zou kunnen regelen nog voor zijn dood. Waarop de Chinese overheid prompt reageerde dat hij daardoor de boeddhistische tradities overboord zou gooien en dat bovendien alle gevonden reïncarnaties van hoge lama's bevestigd moeten worden door de legale overheid. De polemiek is gelanceerd.

Reïncarnatielijnen doorheen de geschiedenis

Hoge lama's[3] in het Tibetaanse boeddhisme reïncarneren in een volgende hoge lama. De opvolgingslijnen zijn aan een klooster verbonden en hebben onder elkaar geen hiërarchische band. Elk klooster is eigenlijk onafhankelijk. Het klooster van de stichter van een belangrijke school wordt wel als toonaangevend beschouwd. Dat is bvb het Samye klooster voor de oudste school, de nyingmapa. Het Sakya klooster voor de sakyapa, het Tsurpu klooster voor de karma-kagyu school en het Ganden klooster voor de laatst gekomen gelugpa school in de 14e eeuw. Enkel het Sakya klooster ligt ver verwijderd van Lhasa, in het westen, de drie andere scholen hebben hun stichtingsbasis in de omgeving van de hoofdstad. In het begin waren de dalai lama's kloosteroversten van het Drepung klooster, behorende tot de gelugpa school. Net zoals de panchen lama's kloosteroversten waren van het Tashilumpo klooster, of nog andere gereïncarneerde lama's in andere gelugpa kloosters. De abt van het Ganden klooster gold zowat als centrum voor de gelugpa, omdat de stichter van de school dit klooster liet bouwen. Maar de 5e dalai lama verliet in 1642 zijn Drepung klooster om de politieke leider van Tibet te worden. Dit bleef zo voor alle volgende dalai lama's.

tibet 05 (430)

Het Ganden klooster, bakermat van de gelugpa school 

Hoe wordt de reïncarnatie, ook tulku genoemd, van een hoge lama gevonden?

Het klooster waartoe de overleden lama behoorde stelt een zoekgroep samen, meestal onder leiding van de "dharma lama", die binnen het klooster verantwoordelijk is voor het naleven van de wetten van Boeddha. De reïncarnatie wordt bepaald door het klooster zelf. Er is één uitzondering: de dalai lama, aangezien hij niet meer tot een klooster behoorde sinds de 5e. In dit geval is het de regent van Tibet, aangesteld door de Kashag, de feitelijke lokale regering in het oude Tibet, die een zoekcommissie kiest en volgt, meestal bestaande uit hoge lama's van de belangrijke kloosters van Lhasa. Zo werd de huidige 14e dalai lama gevonden onder toezicht van de overste van het Reting klooster, de Reting rinpoche, die regent werd na de dood van de 13e dalai lama in 1934. Door zijn losbandig leven moest de Reting rinpoche aftreden en de plaats laten aan regent Taktra rinpoche. Dit ging niet zonder intriges en een kleine paleisrevolutie. De Reting rinpoche werd in 1947 vermoord. Eén van de andere slachtoffers werd de vader van de huidige dalai lama, die Reting trouw gebleven was[4]. Even werd door de nieuwe regent gedacht aan het onecht verklaren van de huidige 14e dalai lama en aan het zoeken van een andere echte, maar zonder gevolg[5]. Het zoeken van reïncarnaties was doorweven met rivaliteit tussen clans van de elite, gedurende de gehele geschiedenis van Tibet. De 8e dalai lama (1758-1804) kan als kampioen gelden. De 7e panchen lama was zijn jongere broer. De hotogtu[6] lama, die het Tashilumpo klooster bestuurde en de zoektocht naar de 7e panchen lama leidde, was zijn oom aan vaders zijde. De 10e nyingmapa lama was een andere oom van de 8e dalai lama. Dorje Pagmu, belangrijke figuur van de kagyupa school, was zijn zuster. De kalon tripa, de "eerste minister", Dorin, was de echtgenoot van de nicht van de 8e dalai lama. Zo was de periode van de 8e dalai lama redelijk uniek in de lamageschiedenis van Tibet: de macht van bijna alle boeddhismescholen was gegroepeerd in één enkele familie, met erbovenop nog de leider van de lokale Tibetaanse regering[7].

drepung

Het Drepung klooster, waar de eerste dalai lama's oversten van waren

In normale omstandigheden worden reïncarnaties van hoge lama's gezocht via een welbepaald systeem: spiegelingen in heilige meren, raadplegen van het orakel, fysionomie en alertheid van de kandidaat kinderen, herkennen van voorwerpen die tot de overleden lama behoorden, enz. De zoekcommissie van het klooster bepaalt uiteindelijk wie de reïncarnatie is en dit werd geregistreerd of bekrachtigd door de sitsab, de overheidscommissie voor godsdienstzaken van de lokale Tibetaanse regering, sinds de dalai lama's aan de macht waren vanaf de 17e eeuw. In het huidige Tibet is er een commissie voor godsdienstzaken verbonden aan het lokale parlement. Zij doen hetzelfde: registreren en bekrachtigen. In het oude Tibet gaf de sitsab de namen van de belangrijkste reïncarnaties door aan de commissie voor boeddhismezaken van de Chinese keizer. Zij kregen een keizerlijke stempel. Dit werd in 1793 tijdens de laatste dynastie, de Qing (1644-1911), precies ook de periode van de dalai lama's, in een wet gegoten. De Chinese actuele regering beroept zich daarop om te zeggen dat zij uiteindelijk het laatste woord hebben wat betreft de erkenning van een gereïncarneerde hoge lama, van welke school of van welke rang die ook moge zijn.

Wat met de panchen lama?

De panchen lama is de lijn van de eerste leerling van Tsongkapa, de stichter van de gelugpa school. Zij werden en bleven oversten van het Tashilumpo klooster in Xigaze, in de regio Tsang ten westen van Lhasa. De streken U (Lhasa) en Tsang (Xigaze) lagen verscheidene malen overhoop wat betreft de politieke macht over Tibet. Toen een drietal dalai lama's jong stierven vroeg de Qing keizer aan de 7e panchen lama (1782-1853) om het lokale bewind tijdelijk over te nemen. De 7e panchen weigerde echter de wereldlijke macht,.maar zijn regio bleef min of meer onafhankelijk van Lhasa. Het zoeken van een nieuwe panchen lama gebeurde door het Tashilumpo klooster in Xigaze, niet door de dalai lama's van Lhasa. In bepaalde gevallen, zoals hoger vermeld bij de 8e dalai lama, kon Lhasa de keuze in hun voordeel beïnvloeden. Soms ging het er ook gewelddadig aan toe. In 1879 bvb, liet de 13e dalai lama de eerste minister van de toenmalige panchen lama executeren onder de beschuldiging een spion van Engeland te zijn[8]. De toenmalige panchen vluchtte eerst naar India en dan naar China. Toen na zijn dood, zijn opvolging moest gezocht worden probeerde de regent van Lhasa een eigen kandidaat naar voor te schuiven[9]. Maar de zoekcommissie van het Tashilumpo klooster haalde de bovenhand, wel met Chinese steun. Het werd in 1989 opnieuw bekvechten en touwtrekken toen de 10e panchen lama overleed. Een commissie van het Tashilumpo klooster leidde de zoektocht naar een reïncarnatie. Vanuit zijn ballingschap mengde de 14e dalai lama zich op het laatste moment in de keuze, schoof een eigen jongetje naar voor, dat het niet haalde, maar dat meteen van de internationale "Free Tibet" groepen het statuut van "jongste politieke gevangene ter wereld" kreeg.

En de 14e dalai lama zelf, wat gebeurt er na hem?

Toen de dalai lama's politieke macht hadden, moest er na hun dood eerst een regent  aangesteld worden door de vierkoppige ministerraad. Maar de 14e dalai lama heeft nu geen politieke macht meer in Tibet. Hij beschikt wel over een regering in ballingschap, met een eigen ministerraad. Die kunnen een regent in ballingschap aanduiden, belast met het leiden van een zoekcommissie om de reïncarnatie te vinden. De huidige dalai lama is ondertussen het zoeken aan het oriënteren. Dat is traditioneel zijn recht. Hijzelf werd gevonden op aanwijzen van zijn voorganger, die in zijn testament gezegd had in welke streek te zoeken. De nieuwe panchen lama, niet het jongetje van de dalai lama, is gevonden op aanwijzen van de vorige, die de manier van zoeken, lottrekking[10] onder de drie beste kandidaatjes, als sterfwens uitgesproken had. Maar de 14e dalai lama is stilaan het terrein aan het voorbereiden voor een hervorming van het tulku systeem, althans voor hem. Wat dikwijls voorkomt in interviews is het samenroepen van een conclaaf van hoge lama's, zoals voor de herverkiezing van een paus, dat dan een nieuwe en volwassen opvolger voor de dalai lama bij stemming aanduidt. In de loop van de geschiedenis was de minderjarige periode van de gereïncarneerde dalai lama vijf kansen op zes een onstabiele periode met teveel rivaliteit tussen de elitefamilies en onbeslistheid op politiek vlak. Dat wil de 14e dalai lama vermijden. Er zijn dus twee mogelijkheden: een conclaaf zoals de katholieken of een betrouwbare regent aanduiden. Hij sluit nog niets uit. Soms ziet hij de volgende dalai lama in de persoon van een westerling in plaats van een Tibetaan. Op een ander moment zegt hij dat er misschien geen volgende dalai lama moet komen. Maar bovenal mag de volgende geen Tibetaan zijn die nog in Tibet woont, want dan zitten de Chinezen ertussen. Waarbij hij voorbijgaat aan de wens van de Tibetaanse boeddhistische gemeenschap en hun lama's in Tibet zelf, toch vijf miljoen mensen tegenover 120.000 in ballingschap. Op zijn persoonlijke website zegt hij het duidelijk: "Als ik sterf voor we naar Tibet kunnen terugkeren, dan zal er een volgende dalai lama nodig zijn. Als er een vrij en democratisch Tibet komt voor ik sterf, dan is er geen dalai lama als Godkoning meer nodig." En in een interview: "Als het Tibetaanse volk een nieuwe reïncarnatie wil, dan moet die in staat zijn de taken af te werken die deze dalai lama niet heeft kunnen voleindigen. Dat betekent dat hij moet komen uit een vrij land. De Chinese regering zal ook een dalai lama aanduiden, hij zal een valse dalai lama zijn."[11]

Geruchten[12] lopen dat de 14e dalai lama de 17e karmapa lama[13] als zijn opvolger of als regent zal aanstellen. Dit is mogelijks één van zijn visjes gelost in de media[14]. Toch onwaarschijnlijk, gezien de karma-kagyu school de politieke macht had in Tibet, begin 17e eeuw, net voor de dalai lama's die veroverden en na een bloedige burgeroorlog. Die vete is nog niet uitgewist. De karma-kagyu school heeft veel aanhangers in Europa en de USA, meer dan de gelugpa school van de dalai lama zelf[15]. Dit kan een reden zijn waarom informeel aan de 17e karmapa "gedacht" wordt. Maar een rivaalorde de macht in ballingschap geven kan de eigen gelugpa bonzen van de 14e dalai lama moeilijk liggen. Een interreligieuze toenadering? Of de vrees dat de rivaliteit zal losbarsten na zijn dood?[16] Er bestaan ook twee "17e karmapa's", beiden in India en die elkaar het recht op de authentieke reïncarnatie betwisten. De huidige dalai lama heeft de uit Tibet ontsnapte onder zijn bescherming genomen, de andere is eerder een contestant. De karma-kagyu school in het westen is verdeeld over wie ze volgen. Kortom, het wordt geen gemakkelijke zaak, de 14e dalai lama moet aan politiek koorddansen doen binnen eigen rangen om een aanvaarde autoriteit als opvolger te vinden. Eén zaak staat vast: hij wil er een die buiten Tibet verblijft om de Tibetaanse onafhankelijkheidsgedachte verder uit te dragen. Hoe en wie is nog de vraag.

Wat is de Chinese regering van plan?

Zij kunnen perfect zeggen dat de huidige lokale overheid van Tibet hetzelfde is als de regenten van toen en dat die een commissie kan aanstellen om de reïncarnatie van de dalai lama te vinden, gezien er geen enkel klooster is waartoe de dalai lama behoort. Zullen zij het doen of schuiven zij de panchen lama, die wel nog tot een klooster behoort, als religieuze leider van de gelugpa school naar voor? Voor hen is er geen grote nood om een nieuwe dalai lama te zoeken, noch te vinden, gezien de dalai lama's meer een politieke functie hadden in het oude Tibet dan een religieuze.

Het is echter wel te verwachten dat de Tibetaanse en Mongoolse boeddhistische gemeenschap in China zelf er een wil. Die zullen zij dan zoeken volgens de traditionele methode en voorleggen ter bekrachtiging aan de regering. Waarmee er mogelijks twee zullen zijn, één in Tibet en één erbuiten.

China wil aantonen dat de huidige dalai lama de regels van het Tibetaanse boeddhisme overboord gooit, door een opvolger te kiezen in functie van zijn politieke actie voor onafhankelijkheid. Waarmee China een sterk punt heeft: kerk en staat gescheiden houden. De 14e dalai lama wil duidelijk een opvolger die het "land" wil heroveren. En dat zit China dwars. "Boeddhisme goed en wel," zeggen zij, "maar geen separatisme". In tal van geschriften hebben zij de 14e dalai lama als landverrader omschreven, waarbij zij ondermeer verwijzen naar de 15 jaar lange guerrilla-activiteiten[17] onder zijn leiding (1959-1974), naast beschuldigingen van "verlaten van traditionele boeddhistische rituelen". De kans is groot dat China vrij spel geeft aan de hoge lama's in Tibet om zelf een nieuwe reïncarnatie voor de huidige dalai lama te zoeken. Maar niet voor hij dood is. Terwijl de 14e dalai lama voorsprong neemt en het wil doen voor hij sterft. China zal in elk geval de door hem aangewezen opvolger niet "erkennen". Terwijl zij de huidige dalai lama nog als dalai lama bestempelen. Een opvolger, die naar hun mening niet volgens de traditionele regels gekozen wordt, zullen zij als fake bestempelen. Historisch is dat al voorgevallen toen Lajang Khan, een Mongoolse veldheer, begin 18e eeuw, een tweede 6e dalai lama zelf aanstelde, zonder regels te volgen. Het geheel van de Tibetaanse hoge lama's riepen de hulp in van een leger van de Chinese keizer om de nepdalai lama met zijn uitvinder te verdrijven en de door hen traditioneel gevonden reïncarnatie als 7e dalai lama naar de troon te escorteren, in 1720.

 



[1] "les religions en Chine", éd Nouvelle Etoile, Beijing, 1997.

[2] "Tibet Handbook", Gyurme Dorje, Footprint Handbooks, London, 1996.

[3] Soms wel "levende Boeddha's" genoemd, maar dat is een contradictie in terminis, een Boeddha is niet meer onder de levenden, hij trad het nirvana binnen.

[4] getuigenissen van moeder en broer van de 14e dalai lama in "A History of Modern Tibet", vol 2, Goldstein, pag 203, University of California Press, 2007.

[5] ibidem, pag 203, voetnoot 84.

[6] Een "hotogtu" hoge gereïncarneerde lama verschilt van een gewone hoge gereïncarneerde lama enkel door het feit dat hij "geregistreerd" werd door het centrale gezag in Beijing tijdens de Qing dynastie, die hem de titel "hotogtu" meegaven.

[7] "The 14th dalai lama", Siren and Gewang, pag 15, Intercontinental Press, Beijing, 1997.

[8] "Tibet, A Political History", Shakabpa, pag II,65, Yale University Press, 1967.

[9] "A History of Modern Tibet", Goldstein, vol 2, pag 268. University of California Press, 2007.

[10] "lottrekking in een gouden urne », voor het beeld van Sakyamuni in de Jokhang tempel van Lhasa is een traditie die rivaliteit moest beperken en zich in gang zette einde 18e eeuw, onder impuls van de Qing dynastie.

[11] MO magazine, nr 33, mei 2006.

[12] Association France-Tibet, interview Ursula Gauthier in le Nouvel Observateur, 29/11/2007.

[13] De jonge 17e karmapa vluchtte in 2000 - hij was toen vijftien jaar - weg uit Tibet, in een terreinwagen, vergezeld van een lama van het Tsurpu klooster, die in verbinding stond met de 14e dalai lama in Dharamsala in India. Aan de grens werd hij opgewacht door een Ambassador taxi van de Tibetaanse regering in ballingschap, die hem tot bij de 14e dalai lama bracht. ("The dance of 17 lives", Mick Brown, Bloomsbury Publishing, London, 2004).

[14] Ondermeer in een interview met Raimondo Bultrini, 15 juli 2007, JustOneTV.com.

[15] De 16e karmapa kwam veel eerder rondtoeren in Europa en in de USA dan de huidige dalai lama. Hij moeide zich weinig met politiek maar stichtte veel boeddhismescholen in het Westen. Vandaar de grotere karma-kagyu aanhang in onze landen.  

[16] In een interview met de Duitse ARD, 15/06/99, maakt hij daar allusie op: "Zolang de huidige dalai lama leeft, zal alles goed verlopen. Maar wanneer hij er niet meer zal zijn kan de situatie oncontroleerbaar worden." Het is bekend dat binnen zijn parlement in ballingschap een fractie bestaat die openlijk voorstander is van het hervatten van guerrilla-akties. 

[17] « Buddha's Warriors », Mikel Dunham, met voorwoord van de 14e dalai lama, Penguin Books, New York, 2004.

26-05-07

de geboorteplaats van de 14e dalai lama: een politieke keuze

In zijn testament had de 13e dalai lama, zoals gebruikelijk in Tibet sinds de 17e eeuw, aanduidingen gegeven over de plaats waar zijn reïncarnatie moest gezocht worden. Hij liet schrijven: “Daar in het verre noordoosten is het ook nog Tibet.” Hij bedoelde Amdo in de huidige provincie Qinghai. Daar hebben de hoge lama’s de huidige 14e dalai lama gevonden in 1937. De streek stond niet meer onder Tibetaans bestuur sinds het uiteenvallen van het grote Tubo Rijk in de 9e eeuw. Mongoolse leiders regeerden er vrij lang, onafhankelijk of als vazallen van het Chinese keizerrijk. Uiteindelijk werd het gebied in 1725 als “Kokonur Territorium” door de grote Manchu keizer Kangxi definitief ingelijfd bij het Beijing-regime, na het neerslaan van een opstand van de Qoshot Mongolen in Qinghai, die steun gezocht hadden bij de Dzungaren van Xinjiang. Keizer Kangxi had enkele jaren tevoren de Dzungaren reeds uit Tibet, dat ze overrompeld hadden, verdreven. Het “Kokonur Territorium” was een mengeling geworden van diverse volkeren: Tibetanen, Mongolen, Hui (moslims) en Han.

De bestuurlijke macht van de dalai lama’s, als ze die al hadden en pas vanaf de 17e eeuw, reikte nooit verder dan het huidige Tibet. De reïncarnaties werden telkens gevonden in Centraal-Tibet (buiten één geforceerde Mongoolse kleinzoon). Waarom pinde de 13e dalai lama voor zijn opvolging dan een punt op de kaart dat hij “ook nog Tibet” noemde en dat er eigenlijk ver buiten lag? Moeten we ons dat wel afvragen? Bij ons hoeft een paus ook geen Romein te zijn, het kan wel eens een Pool te beurt vallen. Hoewel, daar kunnen redenen voor zijn. En er waren redenen voor de 13e dalai lama. Hij had de kaart van “Groot Tibet” heropgediept, toen hij in 1913 samen met de Engelsen zijn onafhankelijkheid bedong bij de toen nog jonge Chinese Republiek. De kaart van het Groot Tibet van tijdens het Tubo koninkrijk in de 8e-9e eeuw. De huidige 14e dalai lama is, op aanduiden van zijn voorganger, geboren net op de vlottende grens met China van dat vroegere rijk. In gesprek met de Amerikaanse journalist Laird* vertelt hij: “De (huidige) panchen lama en ikzelf zijn beiden geboren op de grens met China, in Amdo. De mensen van Amdo hebben nu een bijzonder gevoel tegenover Tibet, want de dalai lama en de panchen lama zijn beiden afkomstig van die streek. Tijdens de vorige eeuwen waren zij gescheiden van Centraal-Tibet, maar aangezien wij beiden van Amdo afkomstig zijn, voelen zij zich nu nauwer verbonden. In die zin heeft het (mijn geboorteplaats) een invloed gehad.”

Hij zegt ook aan Laird dat zijn moedertaal Chinees was. “In die tijd sprak men in mijn dorp een soort slecht Chinees. Als kind ben ik begonnen met Chinees als taal, maar het was een slecht Xining, een Chinees dialect.” Xining is steeds een belangrijk centrum geweest van dit noordelijk deel van het hoogplateau. Minstens vier talen coëxisteren er sinds lang: Tibetaans, Mongools, Chinees en Arabisch. Volgens de 14e dalai lama was de spreektaal in de hoofdstad (én in zijn dorp) Chinees, maar  “slecht” Chinees. In een interviewboek met Irène Frain (Paris Match) vertelt de zuster van de 14e dalai lama, Jetsun Pema, hoe ze over haar geboortestreek onderwijst aan de kinderen van de Tibetanen in ballingschap in India: “Op de kaart kunnen de kinderen vaststellen dat het geboortedorp van de 14e dalai lama zich nu in de Chinese provincie Qinghai bevindt. De meeste families zijn er sindsdien Chinees. Demografische studies tonen de kinderen dat in Tibetaanse provincies, die door de Chinezen geannexeerd werden, er nog slechts één Tibetaan leeft voor wel 300 of 400 Chinezen.”**     

* verschenen in boekvorm in 2006. “The Story of Tibet, Conversations with the Dalai Lama”, Thomas Laird, Grove Press, New York. Het boek is uitgegeven onder co-copyright van de 14e dalai lama, die drie onderzoekers opdracht gaf om zijn citaten dubbel te controleren (vermeld in het voorwoord). Laird zelf, in zijn commentaren, neemt geregeld een loopje met geschiedenisfeiten. Om in het geboortedorp te blijven, Laird schrijft bv.dat de moeder van de 14e dalai lama 16 kinderen ter wereld bracht, waarvan er 11 overleefden. In zijn autobiografie schrijft de 14e dalai lama dat er slechts 7 overleefden. De drie experts, die het boek nalazen, hebben erover gelezen. Weinig belang, indien het slechts de énige geschiedenisverfraaiing in het boek zou zijn, wat niet het geval is. Het boek kreeg een boodschap van de 14e dalai lama mee: “Een actie trouw aan de waarheid en aan de gerechtigheid laat zich niet ontmoedigen”.

** Het boek van Jetsum Pema kreeg de titel “Opdat de wereld zou herbloeien”.

Tibet in bloei

De hoogvlakte in Qinghai in bloei

15:47 Gepost door infortibet in dalai lama | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tibet, dalai lama, reincarnatie, qinghai, manchu, china, hui moslims, amdo

13-01-07

Elf jonge gereïncarneerden de boer op

11 jonge gereïncarneerde lama’s in 1963.

Het was een klasje van 11 jonge reïncarnaties in Lhasa. De namen opsommen zou teveel Tibetaans ineens zijn, maar de reeks moet nu nog tot de verbeelding van de Tibetanen spreken: de 4e van die abtlijn, de 6e van, de 9e van, de 12e van. Opvolgers dus van abten of belangrijke lama’s van tempels en kloosters her en der, van prins-regenten en leraars van de dalai lama. Het controversiële van het voorbeeld is dat het schooltje opgestart werd in 1963 op aangeven van Mao Ze Dong. Sommigen onder hen waren zelfs in Beijing geweest en hadden er Mao en Zhou En Lai de hand mogen schudden. Drie jaar later golfde de Culturele Revolutie over China en ook over Tibet. Het klasje werd ontbonden en de jonge lama’s het veld in gestuurd. Enkelen kregen “dienstbetoon”-straffen onder toezicht van een wijkcomité. Anderen moesten de boer op in het district Shannan. Sommigen kregen de ‘opdracht’ om te gaan vissen in het Yamzhog Yumco meer, wat niet bepaald overeenstemde met hun boeddhistische houding van vissen als goddelijke opruimers van lijken te zien (doden werden ofwel aan de gieren ofwel aan de rivieren toevertrouwd om de geest van de stoffelijke resten te ontdoen). Vaartuigen voorttrekken op de Yarlung Zangbo rivier was een andere opgelegde corvee, tot boven de heupen in het ijskoude water als het moest. Maar de lokale boeren nodigden ze nadien uit voor een warme thee.

Vanaf 1974 kwamen ze geval per geval terug naar Lhasa en hernamen hun positie van gereïncarneerde lama. Ze zijn allen eminente lamaïstische leiders geworden.

graan

18:28 Gepost door infortibet in culturele revolutie | Permalink | Commentaren (0) | Tags: lama, boeren, tibet, reincarnatie, mao, tempel, lhasa