15-11-08

"Mijn middenweg heeft gefaald"

Tijdens zijn bezoek aan Japan begin november 2008, zei de 14e dalai lama op een persconferentie (geciteerd via AFP in "Le Soir" van 4 november) dat zijn vraag naar "meer autonomie" voor Tibet in plaats van "onafhankelijkheid" gefaald heeft. "Mijn vertrouwen in de Chinese regering is steeds kleiner geworden, de repressie in Tibet verhoogt en ik kan niet zeggen dat alles goed gaat. Ik moet toegeven dat we mislukten. Ons plan om veranderingen teweeg te brengen faalde, terwijl op hetzelfde moment de kritiek binnen de Tibetaanse gemeenschap (in ballingschap, nvred) toeneemt." Hij riep de Tibetanen op om "alle opties open te houden". "Alle opties", betekent dat ook "niet vreedzaam ijveren voor onafhankelijkheid"? Daar gaan veel stemmen voor op binnen de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland, dat bedoelt de 14e dalai lama met de "kritiek". En die 'stemmen' zullen dat niet luid verkondigen zonder hun broodheren, voornamelijk de USA, geraadpleegd te hebben. De Chinese regering is bijzonder kwaad dat de 14e dalai lama zich niet openlijk distantieert van de roep naar geweld binnen de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland. Zij noemen dat "woordbreuk", gezien tijdens de onderhandelingen in juli de twee vertegenwoordigers van de 14e dalai lama gezegd hadden dat ze geen probleem hadden met "het uitsluiten van geweld en het niet streven naar onafhankelijkheid" (Xinhua, 11 nov).

In elk geval, de toon is gezet voor de bijeenkomst van 580 afgevaardigden van de Tibetaanse gemeenschap in het buitenland, nu in "volksraadpleging" bijeen in Dharamsala in India, van 17 tot 22 november 2008. De hoogste leider, de 14e dalai lama in persoon, van wie een grote foto midden op de sprekerstribune staat, zei: "Mijn middenweg heeft gefaald." Dat zeiden vele Tibetaanse bannelingen de laatste  jaren al, maar nu krijgt die stelling de absolute zegen. Het is ook de eerste maal dat er een bijeenkomst van die omvang georganiseerd wordt in Dharamsala en met een bijzondere echo in de internationale media. Dit  grote en redelijk open "plebisciet" zou niet plaatsvinden, indien de komende strategie werkelijk "onbepaald" zou zijn en indien er geen steun in de rug zou gegeven zijn van 'internationale' strategen. "De situatie in Tibet verergert en is onhoudbaar," zegt de eerste minister en lama Samdhong Rinpoche van de "regering in ballingschap" in zijn openingsrede. De uitkomst lijkt me voorspelbaar: De "regering in ballingschap" zal een openlijk 'mandaat' krijgen van hun gemeenschap in het buitenland om zich harder op te stellen tegenover de Chinese regering. De "verregaande autonomie" zal opnieuw duidelijker "echte onafhankelijkheid" worden. Begin november overhandigden de twee vertegenwoordigers van de dalai lama een "memorandum" aan de Chinese overheid, met concrete voorstellen over hoe zij de "autonomie" in de praktijk zien. Enkele gekende stellingen staan erin verwoord: het creëren van één enkele administratieve eenheid "Groot Tibet", eentalig Tibetaans, kindmonniken opnieuw toelaten, geen bestuurscontrole op kloosters en reïncarnaties, boeddhistische psychologie, metafysiek en kosmologie als wetenschappelijke cursussen erkennen, Tibet als natuurreservaat reorganiseren op basis van de oude traditionele leefwijze, alle landeigendom in handen van Tibetanen, Tibet in zelfbeheer zonder subsidies van de centrale staat, een onafhankelijk politieapparaat in Tibetaanse handen, afzonderlijke wetgeving, immigratiestop voor niet-Tibetanen en repatriëring van vele recent ingeweken Han en andere nationaliteiten, een bureau voor internationale betrekkingen ivm "cultuur, kunst, onderwijs,wetenschap, gezondheid,sport, godsdienst, ecologie, economie, en zo verder..., met een eigen vertegenwoordiging in de internationale organen daaromtrent".  

Er zijn ook bekende stellingen van de 14e dalai lama en zijn "regering in ballingschap" niet in genoemd: het Chinese leger buiten uit "Groot-Tibet", instellen van een meerpartijenstelsel, repatriëren van Tibetaanse bannelingen in kaderfuncties, een eigen grondwet gebaseerd op het boeddhisme. ("The Offical Website of the Central Tibetan Administration" of "regering in ballingschap")

De "volksvergadering" zal waarschijnlijk een soort ultimatum stellen aan de Chinese regering: "Indien er geen positieve reactie komt op onze voorstellen binnen de x maand, dan stappen wij af van onze gematigde eis voor autonomie".