28-12-06

De 14e dalai lama per trein naar Tibet?

Lhasa eindstation. Gloednieuw, flink buiten het stadscentrum, waar een boerendorp een even gloednieuw stadje geworden is . Sinds 1 juli sluit Lhasa aan op het Chinese spoorwegnet en kan per dag een paar duizend reizigers en ettelijke tonnen goederen in beide richtingen verwerken. De ontsluiting van de Westhoek? Gedaan met de colonnes dieselrook pruttelende vrachtwagens op het vijftal wegen dat naar Lhasa leidt? Een Chinese invasiemachine of een rollende pelgrimskaravaan?

Wie mag er op de trein naar Lhasa?
De prijzen voor een boeddhistische gelovige uit Xining, hoofdstad van de provincie Qinghai, om nu naar Lhasa te reizen zijn binnen zijn betaalbereik: 50 euro voor een traject van 2000 km in een comfortabele slaapplaats. Het kan goedkoper in een zetel voor 30 euro. In elk geval met minder kastijding dan dezelfde afstand te voet en neerknielend af te leggen. Wij gaan ook niet allen te voet naar Compostella. De 14e dalai lama vreest echter dat er teveel Chinezen de trein zullen nemen. Hij zegt het als goddelijk diplomaat redelijk voorzichtig, maar zijn regering in ballingschap zegt het duidelijker en zijn internationaal netwerk zegt het vrij krachtig. Eerst de 14e dalai lama: “Indien er geen verborgen politieke motivatie in de trein zit, kan die goed zijn voor Tibet. Maar als de trein de Chinese kolonisatie bevordert of het ecologisch evenwicht verstoort wordt hij een ramp voor Tibet.” (1). In deze brave uitspraak zit er al minstens één geopolitieke stelling van hemzelf in: ‘Tibet is nu al een kolonie, die door de trein kan bevorderd worden’. Daar kan een boek over geschreven worden. Dit zomaar meegeven in kleine losse uitspraken is een wereldklimaat creëren, waarin  dit zonder nadenken noch onderzoek communicerend genuttigd wordt. Een kolonie is iets dat men uitbuit. Terwijl de Chinese overheid gedurende 55 jaar niets anders deed dan er veel geld en hulp instoppen. Het lokale Tibetaans budget is voor 90% centrale overheidssubsidie. Daar kan Wallonië alleen maar van dromen. De Tibetaanse boer of herder betaalt geen cent belasting. Dat moest hij wel doen aan… de dalai lama, vooral in natura en voor een deel in centen als hij er had. De koopkracht van de gemiddelde werkende Tibetaan was in de jaren vijftig ongeveer nul, hij kon net in leven blijven met een beetje gerst, wat yakboter en een zeldzaam stukje schapen- of geitenvlees, uit eigen opbrengst. Nu kan hij een huis bouwen met een minimum aan sanitair, zondagse kledij kopen, per moto rijden en een zonnepaneel installeren. Bovendien is onderwijs en gezondheidszorg vrijwel gratis, wat stukken beter is dan in de rest van China. Zoiets kan moeilijk een klassieke “kolonisatie” genoemd worden. In alle “klassieke” Europese kolonies werd de lokale bevolking als werkslaaf ingeschakeld om tonnen grondstoffen naar het noorden te verschepen. De inheemse economie stortte in, de bevolking verarmde en epidemieën en hongersnoden dunden ze uit. Enkel de kerk bracht hier en daar wat zalf mee. Dit kan van Tibet niet gezegd worden. Er is geen massale grondstoffenuitbuiting en bovendien is de regio financieel autonoom: wat ginder geproduceerd wordt komt in het lokale budget terecht. En zoals gezegd, een budget dat nog voor 90% staatssubsidie vanuit Beijing is.
Maar de 14e dalai lama wil zelf terugkeren, met de vrije markt en de westerse democratie in het bagagerekje (2). Wie zal wie koloniseren? Hij wil ook alle daar aanwezige Chinezen op de trein richting Beijing zetten, voorgoed (2). En dat zijn er veel meer dan er Serviërs verspreid leefden in ex-Yougouslavië. Want de 14e dalai lama heeft het over een gebied dat drie maal groter is dan het huidige Tibet en waar al eeuwen verschillende volkeren gemengd samenleven. Kortom, hij wil nu geen of weinig Chinezen op de trein, anders moet hij straks nog méér retourkaartjes betalen. De trein op zich mag er volgens hem zijn, als technische vooruitgang, maar zonder Chinezen (1). Het is gemakkelijk te begrijpen waarom de trein op zich welkom is: de lijn ligt volledig op het grondgebied van zijn begeerd “Groot Tibet”. Een aangename reis voor hem, van het Kumbum klooster in Xining, zijn geboortestreek, naar het zomerpaleis in Lhasa, beter dan kouwelijk te paard zoals vroeger. Dat zegt ook letterlijk de Amerikaan John Ackerly, de directeur van het ICT (International Campaign for Tibet): “deze spoorlijn kan op termijn enkel goed zijn voor de Tibetanen als ze zelf baas worden over zowel de lijn als het land dat ze doorkruist”(3). Dit komt neer op annexatie van de provincie Qinghai bij “Groot Tibet” (4). De erevoorzitter van ICT is de gepolijste acteur Richard Gere. Uitvoerend voorzitter is Lodi Gyaltsen Gyari, hoge geestelijke van de Tibetaanse invloedrijke aristocratische familie Gyari en vertegenwoordiger van de 14e dalai lama in de USA. In de raad van beheer en onder de stafmedewerkers van ICT vinden we verschillende ambtenaren van de Amerikaanse staat. Ackerly zelf was agent voor de USA in Roemenië om er de dissidentenbeweging te steunen om Ceaucescu letterlijk te doen vallen (5). Richard Gere pleegde ook een artikel, waarin hij de trein beschrijft als een “rampsituatie in volle duisternis”(6). De teneur van het artikel is: ‘Het was er al zo slecht en nu nog dit!’. De trein brengt volgens hem en volgens het gehele internationale netwerk rond de 14e dalai lama “een verhoogde Chinese militaire aanwezigheid in Tibet” met zich mee. Alsof de Britse soldaten per TGV in 1e klas slaapcouchettes van London naar Bagdad reisden. Als China gelijk waar op zijn grondgebied militairen stationeert, vervangt of opleidt, dan staan zij niet eerst aan het loket ergens in een station aan te schuiven. Wie mag dus de trein nemen naar Lhasa? Geen Chinezen en zeker geen soldaten, alleen Tibetanen. Wij gaan de Polen in Brussel verbieden om de trein naar Lourdes te nemen, anders gaan ze daar alle lekkende kraantjes repareren en dat is cultuurgenocide. Richard Gere spreekt van de “schending van de heilige grond in Tibet”, waar nu rails op liggen. En Dhondup Dolma Bhartso, stafmedewerkster van het kantoor voor Buitenlandse Zaken van de 14e dalai lama schrijft dat de yakkuddes zullen schrikken bij het zien van de trein (7). Het kan belachelijk klinken, maar het wordt ernstig geschreven, door hooggeplaatsten rond de 14e dalai lama, betaald verspreid en sektarisch geloofd.

De radicale arm van de 14e dalai lama wil een boycott
De Tibetaanse jeugdbond (Tibetan Youth Congress) is de grootste politieke formatie van de Tibetanen in ballingschap. Zij noemen zichzelf een NGO. De voorzitter Kalsang Phuntsok Godrukpa kijkt wel tegen zijn zestigste aan, hij was er al bij van in het begin in 1970. We vinden andere belangrijke elitemensen terug: Lodi Gyari (ICT, USA) was één van de vier oprichters; Samdong Rinpoche, de huidige eerste minister van de 14e dalai lama, was op zijn éénendertigste vice-voorzitter van de jeugdbond in 1970, samen met de zus van de 14e dalai lama, Jetsun Pema, toen ook al de dertig voorbij. Het is niet zomaar een “radicale oppositie” tegen de zo vreedzame 14e dalai lama. Het waren en zijn vertrouwelingen van hem. Radicaal zijn ze, want in hun basistekst staat als één van de vier hoofdlijnen van hun politiek: “totale onafhankelijkheid van Tibet, zelfs als dit levens moet kosten” (8). Dat laatste is een eufemisme voor “zelfs met geweld”. Zij vormen het tweede gezicht van de 14e dalai lama. De trein willen ze boycotten en betoogden in Delhi en Mumbai voor (en in) de Chinese ambassade of consulaat. Er waren schermutselingen met de Indiase politie en enkele tientallen verdwenen voor een paar dagen of weken in de cel, waaronder de 40-jarige vice-voorzitter van TYC jeugdbond, Lobsang Yeshi. De TYC wil betere en meer wegen naar Nepal en India in plaats van de spoorlijn, als het maar weg van China is. Het internationale netwerk van “Tibet support” groepen is tegen trein-, weg- of vliegverbindingen met China. Vergrendelen van de grens met China: een muurtje bouwen op het dak van de wereld. Wellicht is het eerste gevaar niet een brug die inzakt onder de gesmolten en bewegende ondergrond, maar een springlading van het TYC. De oproep tot boycott werd verlengd in de USA door het ICT, je weet wel: dat van Lodi Gyari en de Amerikaanse staat. Aanbeveling aan alle economische entiteiten in de USA om geen enkele technische noch financiële steun te geven aan de bouw van de spoorlijn en alles er rond. Maar de Canadezen hielpen China met het bouwen van wagons uitgerust met luchtdrukregeling. Wat Dhondup Dolma Bhartso, de ernstige experte van de administratie van de 14e dalai lama, doet zeggen: “toeristen worden als in een vliegtuigkooi vervoerd, zonder voeling met de werkelijkheid van het plateau” (7). ’t Is nooit wel.

Toeristen welkom… bij de Tibetanen
Thubten Samphel, van het departement van informatie en internationale relaties van de 14e dalai lama, verwelkomt buitenlandse toeristen in Tibet, geen Chinese. Ze mogen met de trein komen (1). Hij zegt: “Het toerisme kan in zekere mate gefilterd worden om het direct bij de Tibetanen te brengen.” In klare taal betekent dit een advies aan buitenlandse toeristen om zoveel mogelijk “officiële” agentschappen te mijden, te slapen in 100% zuiver Tibetaanse hotels, te kijken of de kok in een restaurant een Chinees gezicht heeft of een Tibetaans alvorens te bestellen en Japanse 4X4 wagens uit te kiezen als ze maar een Tibetaanse chauffeur hebben. Dat zegt een woordvoerder van de 14e dalai lama, vol compassie. Terwijl racisme aanstuurt op oorlog. Deze boodschap wordt door het gehele internationale netwerk van de 14e dalai lama overgenomen. Je vindt het bij de Tibetgroepen in ons land, in Frankrijk, Duitsland, e.a. bij de vleet. Ooit gezien in een Tibet-info tijdschrift in België: een foto van één enkele ingedommelde Chinese soldaat op de trappen van één of ander cultureel monument in Lhasa, met als ondertitel: “de militarisering van Tibet”. Want toeristen worden ook aangemaand om foto’s te nemen van “troepenverplaatsingen”. Het voorbeeld in kwestie kon moeilijk “verplaatsend” genoemd worden en nog minder “troepen”.

De spoorlijn: een bagatel?
Uiteraard niet. Het is een technisch gedurfd en letterlijk hoogstaand project. Het heeft politieke, economische en sociale bedoelingen. Alles wat de mens construeert heeft dat. Turkije of Roemenië bij Europa brengen heeft dat ook. China investeert een massa geld in de spoorlijn. Dat bevestigt de nationale eenheid (in verscheidenheid), brengt diversificatie van de economie mee, zorgt voor werk, vergemakkelijkt de handel. Wat is daar slecht aan? Nostalgici hier dromen van een ongeschonden oerras. De Duitsers dachten zelfs dat het Ariërs waren, afkomstig van de Indo-europeanen die de oude Indus cultuur vernietigden. Mis, het is een volk verwant aan de Chinezen. Tibet treedt de moderne wereld binnen, of we dat nu willen of niet. Eigenlijk wil de 14e dalai lama dat ook, maar dan in de moderne westerse wereld, niet in de Chinese. De spoorlijn is een dwarsligger.

(1) DPA, interview met Duits persagentschap 30/6/2006  
(2) “Tibet: A Future Vision” van Samdhong Rinpoche, hoge geestelijke, door de 14e dalai lama in 1991 aangesteld als voorzitter van het parlement van de Tibetanen in ballingschap en sinds 2001 eerste minister. De 14e dalai lama schreef zelf in 1992 de grote lijnen van de basistekst “A Future Vision” en Samdhong Rinpoche vulde de details in en publiceerde een uitgebreide tekst in 1996. In interviews heeft de 14e dalai lama het over de “uitroeiing van het Tibetaanse ras door de massale aanwezigheid van Han Chinezen.” En “culturele assimilatie of genocide” (Barry Sautman in Contemporary Tibet, USA, 2006).   
(3) The Wall Street Journal Asia, 30/06/06. Het artikel is overgenomen in het “Tibetan Bulletin”, het officiële blad van de administratie van de 14e dalai lama in India.
(4) De bevolking van Qinghai bestaat ongeveer uit één derde Hui (moslimminderheid), één derde Han en één derde Tibetanen, naast nog wat kleinere groepen zoals Mongolen, Tu, Kazakken en nog een paar hele kleintjes. De spoorlijn Xining-Lhasa ligt voor 3/4e in Qinghai.
(5) website ICT, kort curriculum Ackerly (we mogen aannemen dat een volledig curriculum nog wat meer zou tonen).
(6) The New York Times, 17 juli. Eveneens overgenomen in het blad van de 14e dalai lama (juli-nummer). 
(7) Tibetan Bulletin, administratie dalai lama, juli
(8) website TYC

spoor